Casterly Rock, zwana w skrócie Skałą, góruje nad zatoką i położonym poniżej miastem. Krainy zachodniego Westeros są niezwykle bogate w surowce, a w szczególności w cenne kruszce – stąd Lannisport, czerpiący zyski z pobliskich kopalń złota oraz z handlu, jest największym i najbogatszym miastem portowym górzystej krainy Zachodu (jest jednak mniejszy niż Królewska Przystań czy Stare Miasto). Natomiast samo Casterly Rock jest bogatą twierdzą, której w całej historii Westeros wg opowieści nigdy nie zdobyto orężem. Uchodzi za jeden z najlepiej ufortyfikowanych zamków w całym królestwie.

Nazwa warowni pochodzi od nazwiska Casterlych, którzy mieli jeszcze w czasach Pierwszych Ludzi objąć w posiadanie kopalnie cennego kruszcu kryjące się w Skale. Legenda głosi, że zostali oni podstępem przekonani do opuszczenia twierdzy przez Lanna Sprytnego. Protoplasta Lannisterów po kądzieli (po mieczu ród ma mieć andalskie korzenie) wg jednej z opowieści sam osiadł w zamku, zaś ród Casterlych wymarł. Barwne legendy opisują różne sztuczki, jakich miał się imać sprytny Lann – prawda ginie jednak w mrokach odległej Ery Herosów.

W pięciu pierwszych tomach PLiO pojawiały się pojedyncze wzmianki o rodowej siedzibie Lannisterów. W jej podziemiach mają znajdować się liczne korytarze kopalni złota oraz przestronne komory wykute w potężnej skale, ciągnące się na wielu poziomach. Głębiej położone pomieszczenia są najprawdopodobniej wykorzystywane jako lochy. Niektóre z cel są tak wąskie, że przebywający w nich człowiek nie może się odwrócić.[i] W podziemiach ponoć mieści się też zbrojownia oraz miejsce, gdzie są trzymane w klatkach lwy.[ii] W najniższych partiach skalnych korytarzy znajdują się zalane wodą jaskinie. W trzewiach Skały znajduje się nawet przystań portowa wystarczająco głęboka dla kupieckich kog!

W Casterly Rock znajdują się między innymi pełna przepychu Złota Galeria (the Golden Gallery), ogromna jaskinia wysoka na 200 stóp zwana Lwią Paszczą (the Lion’s Mouth) oraz Komnata Bohaterów[iii] (the Hall of Heroes), gdzie pochowani są Lannisterowie oraz przedstawiciele pokrewnych rodów a setki kosztownych lannisterskich zbroi mają stać na wieczystej straży. Wg słów Tyriona w Komnacie Bohaterów słychać dobiegający z dołu huk morskich fal rozbijających się o skały. W obrębie murów twierdzy mieścić ma się również sept oraz Kamienny Ogród (the Stone Garden) – boży gaj z pokracznym czardrzewem.[iv]

W czasie wojny pięciu królów zamkiem żelazną ręką władał lord Tywin Lannister. W późniejszym czasie królowa Cersei mianowała kasztelanem zamku jednego ze swych kuzynów – ser Damiona Lannistera[v]. Można mieć nadzieję, że więcej o Casterly Rock czytelnicy będą mogli się dowiedzieć z The Winds of Winter oraz A Dream of Spring – z kolejnych, oczekiwanych części sagi.

Ciekawostki:

Tyrion Lannister wspomina, że gdy wkroczył w wiek dorosły i zapragnął odbyć podróż za Wąskie Morze do Essos, jego pan ojciec lord Tywin zakazał mu wyprawy i uczynił odpowiedzialnym za odpływ nieczystości w Casterly Rock.

Ścieki nigdy nie funkcjonowały nawet w połowie tak dobrze, jak wtedy, gdy odpowiadał za nie Tyrion.[vi]

Być może wiedza o drogach odpływu ścieków z zamku przyda się Tyrionowi w przyszłości. Czy w ten sposób zdobędzie upragnione Casterly Rock?

autor: Maegi
(na podstawie opracowań radrufa)

Przypisy:

[i]     GRRM, Uczta dla wron: Sieć spisków, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2006, rozdział 44: Jaime (VII), strona 418.

[ii]    GRRM, Taniec ze smokami: część II, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 65: Cersei (II), strona 526.

[iii]   GRRM, Nawałnica mieczy: Krew i złoto, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2014, rozdział 60: Tyrion (VIII), strona 233.

[iv]   GRRM, Taniec ze smokami: część II, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 48: Jaime (I), strona 228.

[v]    GRRM, Uczta dla wron: Cienie śmierci, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2006, rozdział 12: Cersei (III), strona 252.

[vi]   GRRM, Taniec ze smokami: część I, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2011, rozdział 8: Tyrion (III), strona 161.

Artykuł Casterly Rock pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Kim jest psychopata? Większości z nas słowo to kojarzy się ze seryjnymi mordercami, sadystami, gwałcicielami, zamachowcami i wszelkiego rodzaju „złem”. Jednak prawdziwi psychopaci nie zawsze są brutalni i okrutni. Wręcz przeciwnie! Potrafią wykazywać wiele zalet! Istnieje w psychologii takie pojęcie, jak skala szaleństwa i każdy z nas ma na niej swoje miejsce.

Psychopaci są nieustraszeni, pewni siebie, charyzmatyczni, bezwzględni i skupieni na celu – brzmi bardzo znajomo, prawda?
W „Pieśni Lodu i Ognia” oraz serialu „Gra o tron” bohaterowie, którzy chcą zdobyć Żelazny Tron muszę właśnie posiadać ten zestaw cech, niezbędnych do osiągnięcia władzy nad królestwem. Dlatego u George’a R. R. Martina mamy przekrój wszelkiego rodzaju osobowości psychopatycznych: od tych „klasycznych” pokroju Ramsaya Snow, po tych bardziej subtelnych i wyrafinowanych, jak Tywin Lannister. Podejrzewam, że sam Martin ma coś z psychopaty…

Jakim cechami charakteryzuje się osobowość psychopatyczna? Przede wszystkim, nawet w najbardziej ekstremalnych sytuacjach prawdziwy psychopata nie odczuwa strachu i smutku. Dlaczego tak jest? Psychopata uważa, że jemu nic nie może wyjść na złe, wszystko ZAWSZE musi wyjść na dobre. Psychopata potrafi każdą swoją sytuację obrócić na swoją korzyść. W Pieśni Lodu i Ognia mamy wiele przykładów takiego zachowania. Mistrzem wychodzenia z sytuacji bez wyjścia jest niezastąpiony lord Casterly Rock – Tywin Lannister. Potrafi on nawet w kryzysowych sytuacjach, takich jak przegrywanie wojny, obrócić wszystko na swoją korzyść. Pomaga mu w tym „instynkt drapieżcy”, który wyczuwa słabość przeciwnika i wykorzystuje ją przeciwko niemu. Nie każda jednostka jest zdolna do posunięcia się do tak brutalnych i bezwzględnych czynów jak Krwawe Gody, aby osiągnąć swój cel, przy czym Lannister nawet nie ubrudził swoich rąk sprytnie manipulując lordem Freyem. Aż przechodzą ciarki…

Kolejną cechą, która wyróżnia osobowość psychopatyczną, to niezwykła zdolność udawania kogoś normalnego i zwyczajnego, chociaż za fasadą bije zimne jak lód serce bezwzględnego, twardego jak skała drapieżcy. Ten kamuflaż pozwala im zmyślnie manipulować ludźmi oraz zdobywać ich zaufanie. Robb Stark  za jednego ze swoich najbardziej zaufanych doradców uważał lorda Boltona. Nie wyczuwał w nim nic niepokojącego i złowieszczego, ponieważ jego chorąży niczym się nie zdradził. Jednak gdy nadarzyła się okazja lord Dreadfort zdradził go bez mrugnięcia okiem dla swoich korzyści. Dzięki tym samym zdolnościom Joffrey Baratheon tak łatwo zmanipulował Sansę Stark. Psychopaci jeśli tylko chcą potrafią być bardzo czarujący (poczytajcie chociażby o Tedzie Bundym). K. Dutton  uważa, że nasza fascynacja nimi wynika w dużym stopniu z faktu, że uwielbiamy iluzję, rzeczy, które na pozór wydają się normalne, ale kiedy im się bliżej przyjrzeć, prawda jest zupełnie inna…

Nawet jeśli „ofiara” zaczyna coś zauważać, dostrzegać jakieś niepokojące sygnały, zauroczenie i fascynacja tą osobą jest silniejsza. Zaczyna odsuwać od siebie te alarmujące myśli. Sansa widząc, jak Joff traktuje jej siostrę i syna rzeźnika nie potrafi „wyrwać się” z uroku księcia – tak silnie działa czar psychopaty. Wiele ocalonych ofiar morderców wypowiada się o nich w superlatywach. Być może dlatego, że wiele z cech jakimi wyróżniają się psychopaci – ofiary same by chciały posiadać… Psychopaci wykorzystują naszą słabość – na pierwszy rzut oka prezentują się świetnie, potrafią wykorzystać swój czar, charyzmę i nienaganny psychologiczny kamuflaż, by odwrócić naszą uwagę od swojej prawdziwej natury. Bo chociaż anomalia kryje się tuż przed naszym nosem, otumania nas ich aura.
Dla psychopaty słowa i język nic nie znaczą. Nie ma w nich emocji.  Kiedy Joff mówił Starkównie, że ją kocha, to dla niego znaczyło to tyle co „podaj mi kielich wina” – a młode dziewczyny lubię piękne słowa…

Osobowość psychopatyczną wyróżnia także doskonała spostrzegawczość. Umiejętność ta pomaga im wybrać odpowiednią ofiarę z tłumu. Ted Bundy w jednym z wywiadów powiedział, że swoje ofiary wybierał na podstawie chodu. Badania wykazały, że to prawda – osoby, które przejawiają cechy ofiary: mają niską samoocenę, są niepewne siebie, uległe, podatne na manipulację, itp. chodzą w specyficzny sposób. Ludzie o wysokim wskaźniku psychopatii bardzo dobrze potrafią identyfikować bezbronność. Jeszcze lepsi są w tym kliniczni psychopaci… po prostu wiedzą na co patrzeć.
Dlaczego Ramsay torturował Theona? Jest psychopatą to oczywiste! Lubił sprawiać ból i mógł to robić bezkarnie. Ale dlaczego po torturach, po prostu go nie zabił? Bo wyczuł, że Greyjoy to „urodzona” ofiara – idealny kandydat na Fetora. Theon, najmłodszy w rodzinie, najmniej kochany, oddany, jako zakładnik do wrogiego rodu, zawsze czuł się niedoceniany i nieakceptowany przez środowisko, w którym żył. Pod płaszczykiem arogancji i buty, krył się człowiek tak naprawdę bezbronny o zaburzonej samoocenie, dlatego też Ramsay go złamał. Fetor jest uległy i będzie taki, dopóki jego zachowanie pozwoli mu uniknąć kary.

Więc co powoduje, że jedni ludzie z cechami psychopatycznymi stają się, np. wybitnymi chirurgami, a inni stają się mordercami? Bądź, jak w przypadku PLiO: ktoś staje się Tywinem, albo Górą. Jak twierdzi Morrison, na los psychopatów ma wpływ wiele czynników: dziedziczone geny, pochodzenie, edukacja, inteligencja i okazje oraz jak jednostka na nie reaguje.

Jakie są podstawowe cechy charakterystyczne dla osobowości psychopatycznej?
1. duże poczucie własnej wartości
2. siła perswazji
3. powierzchowny czar
4. bezwzględność
5. brak wyrzutów sumienia
6. mniejsze odczuwanie emocji i uczuć
7. umiejętność manipulowania innymi

Zauważcie, że kombinacja któryś z wymienionych wyżej cech charakteryzuje liderów i przywódców.
Każda z pretendujących o tron Westeros postaci posiada jakiś zestaw tych cech: Tywin Lannister, Stannis Baratheon, Daenerys Targaryen, Roose Bolton – każde z nich wyróżnia jakiś psychopatyczny atrybut, niektórych posiadają ich cały zestaw. Każda z tych postaci jest skupiona na celu, czyli zdobyciu, jak największej władzy. Zbędne uczucia mogłyby popsuć im interesy. Jak Tywin wygrałby wojnę gdyby przejmował się losem weselników na Krwawych Godach?, jak Dany miałaby wyzwalać niewolników i wymierzać sprawiedliwość Panom, gdyby myślała o nich jak o ludziach a nie potworach, jak Roose zdradziłby Robba, gdyby przejmował się swoim honorem i jak Stannis zyskałby przychylność Pana Światła nie paląc kilku nieszczęśników na stosie?
Psychopaci są nieustraszeni, pewni siebie, charyzmatyczni, bezwzględni i skupieni na celu, jednak nie zawsze lubią przemoc.  Sprawianie bólu nie wszystkim sprawia przyjemność, czasem jest to tylko środek do osiągnięcia celu. Śmierć Elli Martell i jej dzieci nie sprawiła Tywinowi Lannisterowi radość. Była niezbędna do wygrania rebelii. O zimnej kalkulacji lorda świadczy też jeszcze coś: potrafi sprytnie wykorzystywać innych, aby zachować czyste ręce. Tyrion, jego najmłodszy syn, który też posiada kilka cech psychopatycznych, nie wielbi przemocy, ale kiedy to konieczne nie waha się przerobić pewnego minstrela na gulasz. Wie, że czasem przemoc jest niezbędna aby bronić własnych interesów i nie waha się jej używać.
Oczywiście przytoczone przykłady nie mają udowodnić, że wszystkie postacie z Sagi są psychopatami, czy mają niezłe zadatki aby nimi się stać. Artykuł ten jest próbą udowodnienia, że posiadanie cech psychopatycznych może przynosić jednostce, która je posiada, korzyści. Istnieją różne obszary tego zaburzenia, każdy z bohaterów znajduje swoje miejsce na peryferiach psychopatii, ale tylko niewielka mniejszość ulokuje się w ścisłym centrum.

Doskonałym przykładem balansowania na tej granicy jest Varys zwany Pająkiem. Nawet pod presją swoich interesów (np. rozkaz króla Roberta aby zabić Dany) okazuje tyle empatii co wulkany zalewające lawą Valyrię. Nie zachowuje się jednak agresywnie, czy antyspołecznie. Ba! nie jest pozbawiony sumienia – współczuje Nedowi Starkowi i Tyrionowi Lannisterowi ich losu. Inna sprawa, że widzi w nich narzędzie do ocalenia „królestwa” i swoich interesów.
Wiadomo, że jeśli ktoś posiada 2-3 cechy psychopatyczne znajduje się bliżej niebezpiecznej sfery niż osoba, która nie ma żadnej, ale daleko mu do centrum ludzi, którzy mają cały arsenał tych atrybutów.
Czy więc możemy się jakoś bronić przed tymi niebezpiecznymi drapieżcami? Rozpoznać ich w tłumie? Badani pokazują, że tak. Częściej tą umiejętność przejawiają kobiety. W obecności prawdziwego psychopaty czujemy mrowienie na karku, dyskomfort i niepokój. Lady Catelyn Stark od początku czuła niechęć do lorda Boltona, nie ufała mu. Niepokoiły ją jego zimnie i czujne oczy. Ciekawostka: osoby przejawiające silnie cechy psychopatyczne mrugają rzadziej niż osoby „normalne”. Psychologowie uważają, że ma to związek z wzmożoną koncentracją i skupieniem.
A co z uczuciami? Empatią? Czy psychopata naprawdę niczego nie czuje? Zdania są podzielone. Niektórzy badacze uważają, że psychopaci czują emocje, np., strach, ale robią to inaczej. Newman, mówi: „Ludzie sądzą, że psychopaci są bezduszni i pozbawieni strachu, ale moim zdaniem to coś więcej. Gdy skupimy ich uwagę na zagrożenia, osobnicy psychopatyczni okazują normalną reakcję emocjonalną. Ale jeśli ją skierujemy na coś innego, stają się całkowicie niewrażliwi na emocje”.
Dlatego tak łatwo było Daenerys Targaryen ukrzyżować Wielkich Panów – skupiła się na wymierzaniu sprawiedliwości a nie na uczuciach tych ludzi, czy ich rodzin. Kobieta, która okazuje tyle współczucia niewolnikom, nie ma go ani trochę dla handlarzy i ich bliskich. Podobnie jest z wymierzaniem sprawiedliwości u Stannisa Baratheon’a, dla którego czarne to czarne, a białe to białe. Davos, jego namiestnik (a kiedyś przemytnik) uratował go i jego ludzi przed śmiercią głodową podczas oblężenia Końca Burzy, był przy tym jednak przemytnikiem więc należało go także ukarać. Stannis postawił wyżej „działanie” niż emocje. Psychopaci nie odczuwają emocji i uczuć, nie zauważają ich u innych, ponieważ odgradzają się od wszystkiego, co „nie ma znaczenia”, kiedy skupiają się na zadaniu prowadzącym na natychmiastowej nagrody.

Wróćmy jeszcze na chwilę do empatii. Czy ludzie o skłonnościach psychopatycznych ją odczuwają? Odpowiedź brzmi: tak! Zdolność empatii pozwala wczuć się w sposób myślenia swojej ofiary – patrzeć jej oczami, przewidywać jej ruchy i sposób postępowania (ucieczki).
Najlepsi stratedzy w grze o Westeros bez wątpienia posiadają tą umiejętność: lord Lannister, lord Bolton, Varys, czy Petyr Baelish (Littlefinger) to osoby, które znają bardzo dobrze ludzką naturę i potrafią wyczuwać słabości innych. Moim zdaniem, jednak najlepszym strategiem (i najbardziej cierpliwym) może okazać się książę Doran Martell. Jeśli teoria o Dornijskim Wielkim Planie okaże się prawdziwa…
Bohater ten nie wykazuje dużo atrybutów psychopaty, potrafi jednak być konsekwentny w dążeniu do celu oraz potrafi wykorzystać swoją zdolność empatii dla własnych korzyści.

Empatia daleka jest od jednolitości. Psychologowie zwracają uwagę na to, że przejawia ona cechy schizofreniczne. Istnieją dwa typy empatii: Zimna i Gorąca (nasuwa się tu skojarzenie z duetem Lód i Ogień). Zimna empatia charakteryzuje się podejściem zdroworozsądkowym i racjonalnym myśleniem. Gorąca empatia to centrum emocji i kierowanie się uczuciami.
Umiejętność rozróżniania tych dwóch typów empatii, pozwala nam dostrzec w jakich sytuacjach i jak dana postać z książek bądź serialu odczuwa. Dzięki zimnej empatii psychopaci stają się elitą, która bez problemy rozszyfrowuje ludzkie charaktery.
Dobrym przykładem „z życia” posługiwania się tą empatią jest zawód snajpera.  umiejętność ta pozwala na wykonywać zadania bez mrugnięcia okiem. Społeczeństwo potrzebuje osób, które wykonują za nie „brudną robotę”. Kogoś kto nie zadaje trudnych pytań, podejmuje krytyczne decyzje i wystawia się na cios.
Góra, Bronn, Krwawi Komedianci, a nawet Gwardia królewska muszą wykazywać się bezwzględnością.
Po tych rozważaniach można dojść do wniosku, że pojęcie psychopatii stoi bardzo blisko utylitaryzmu. Twórcy tego pojęcia pisali: „Miarą dobra i zła jest jak największe szczęście największej liczby ludzi” (Benthama).
Przykładem z Sagi może być konflikt Stannisa z Davosem, który nazwałam „dylematem bękarta”: skazanie na śmierć bękarta króla Roberta dla magii Kobiety w Czerwieni – Edrica Storm. Tu także posłużę się cytatem: „Co znaczy życie jednego bękarta wobec całego królestwa?” – Jedyny Prawowity Król Siedmiu Królestw wykazał się tu podejściem arcy- zdroworozsądkowym, stawiający dobro królestwa wyżej niż życia jednostki.

Badania psychologów i psychiatrów wykazały, że niektóre cechy psychopatyczne, takie jak: czar, egocentryzm, dar przekonywania, niezależność i skupienie na celu mogą się przydać w biznesie. A kto jest największym „biznesmenem” królestwa, oczywiście Petyr „Mały Palec” Baelish! Postać, która nigdy nie wchodzi na pierwszy plan, za to za kulisami wprowadza swoją teorię chaosu. Nie można mu odmówić nieprzeciętnej inteligencji, ale ta zdolności to tylko miły dodatek. Petyr bez skrupułów pokonuje swoją wędrówkę na szczyt na plecach innych: Arrynów, Lannisterów, Tyrellów. Najzabawniejsze jest to, że osoby, które „Paluch” wykorzystuje, są święcie przekonane, że to one posługują się nim! Czytelnik/widz jednak widzi i wie, że jest zupełnie inaczej… magia psychopaty.

Psychopatę naprawdę nie obchodzi, co inni myślą o nim, a szczególnie o jego metodach działania:
1. Tywin Lannister, który z zimną krwią pozbył się Reynów, wydał rozkaz zabicia  żony i dzieci księcia Rhaegara oraz zorganizował Krwawe Gody.
2. Ramsey Snow/Bolton i jego sposób „przesłuchiwania” więźniów (nie mówiąc o tym, jak potraktował swoją żonę, lady Hornwood… )
3. Stannis Baratheon, który za nic ma opinię innych ludzi oraz sposób wymierzania przez niego sprawiedliwości.
4. Sandor „Ogar” Clegane, nie baczący o swoje „dobre imię”, zdolny posiekać na kawałki każdego, kto stanie mu na drodze: nieważne czy na rozkaz swojego pana ma zabić niewinnego chłopca, czy w obronie dziewczyny zabić kilku prostaków.

Ta cecha powoduje, że są oni postrzegani raz jak rozpruwacze, a innym razem, jak ręka sprawiedliwości. Predysponuje to nie tylko do okrucieństwa, ale także heroizmu – zależy jaką drogę wybierze dana osoba.
Gdzie na tej skali szaleństwa plasuje się Arya Stark? Przypadek Aryi jest tak samo skomplikowany, jak pojęcie psychopatii. Zarówno na zachowanie i osobowość dziewczyny, jaki i psychopatię składają się cztery wymiary: interpersonalny, afektywny, behawioralny i antyspołeczny – jeśli te czynniki są „nastawione” na maksimum tworzą osobowość psychopatyczną. Arya wyróżnia się wśród Starków. Ją z całego rodzeństwa cechuje najbardziej „wilcza natura”. Butność, upartość i inteligencja są to cechy charakterystyczne dla Starkówny. Po tragicznych wydarzeniach, które spotkały jej rodzinę, u wilczycy uaktywniły lub wzmocniły się takie cechy, jak: nieustraszoność, zdolność manipulacji i kłamstwa, duża odporność psychiczna i wyjątkowe skupienie na celu, którym jest zemsta na wszystkich, którzy skrzywdzili ją i jej bliskich. Są to przymioty osobowości psychopatycznej. Dzięki tym zdolnościom Arya mogła przetrwać najtrudniejszy okres w swoim życiu, jednocześnie cechy te zaczęły dominować w jej osobowości, co mogło zaburzyć jej rozwój.
Arya przechodzi ciężki kryzys tożsamości – spotęgowany przez środowisko, w którym się znajdowała (np., Harrenhal, wędrówka z Ogarem) i w którym aktualnie się znajduje (Dom Czerni i Bieli, gdzie musi wyrzec się swojego pochodzenia).

Spowodować to mogło u niej antyspołeczne zaburzenie osobowości: APD. Zaburzenie to jest definiowane jako „utrwalony wzorzec braku poszanowania i pogwałcania praw innych ludzi, który pojawia się w dzieciństwie lub wczesnej adolescencji i utrzymuje się w dorosłości”. Aby stwierdzić, czy dana osoba przejawia APD trzeba sprawdzić, czy przejawia następujące kryteria:
1. Nieprzestrzeganie norm społecznych wymuszających zachowanie zgodne z prawem.
2. Brak szacunku dla prawdy (np. powtarzające się kłamstwa, używanie fałszywych nazwisk, pseudonimów, oszukiwanie ludzi dla zysku).
3. Impulsywność lub brak powodzenia w planowaniu.
4. Drażliwość i agresywność (bójki, napady).
5. Lekkomyślne lekceważenie bezpieczeństwa własnego i innych ludzi.
6. Trwała nieodpowiedzialność.
7. Brak żalu z powodu złych uczynków (obojętność na wyrządzanie innym krzywdy, znęcanie się nad nimi, okradanie ich lub szukanie racjonalizacji dla takich czynów.
WYSTARCZY SPEŁNIAĆ co najmniej 3 KRYTERIA ABY STWIERDZIĆ, ŻE OSOBA PRZEJAWIA APD
Według mnie Arya spełnia co najmniej trzy kryteria: drugie, trzecie, czwarte i siódme.
Ad.2 Arry, Łasica, Nan to tylko nieliczne imiona jakie przyjmowała dziewczyna w swojej niebezpiecznej wędrówce przez Westeros i Wąskie Morze. Oczywiście używała ich aby przetrwać, jednak łatwość z jaką okłamywała innych świadczy o jej niezwykłej zdolności do konfabulacji i manipulacji innymi ludźmi oraz otoczeniem. Zawsze kłamstwa te działały na jej korzyść.
Ad.3 Impulsywność to chyba najbardziej specyficzna cecha „wilczej natury” u niektórych Starków. Arya wielokrotnie podczas wędrówki z Ogarem udowodniła, że cierpliwość nie jest jej mocną stroną. Często najpierw działa nie myśląc o konsekwencjach swoich czynów. Dobrymi przykładami takiego zachowania jest wydanie wyroków śmierci na trzy osoby, które miał wykonać Jaqen H’ghar lub zaatakowanie Joffreya i wyrzucenie jego miecza do wody.
Ad.4 To kryterium wiąże się bezpośrednio z poprzednim. Arya często wdawała się w bójki, chociażby z Gorącą Bułką, nawet kiedy przeciwnik był większy i silniejszy – nie czuła przed nim strachu.
Ad.7 Arya nie odczuwała żalu kiedy wydawała wyroki w Harrenhal, kiedy „ugotowała” łasicową zupę, czy porzuciła Ogra bez daru łaski śmierci – w jej mniemaniu w tych czynach nie było nic złego, ponieważ ludzie, którym wyrządziła krzywdę, byli źli. Nie można się z nią nie zgodzić, nie były to święte osoby, ale każdy „normalny” człowiek czyniąc coś złego drugiej osobie (nieważne jaka ona by była) czuje wyrzuty sumienia.

Nie możemy stwierdzić czy Arya posiadała cechy APD i psychopatyczne od początku, czy „włączyły” się one pod wpływem niekorzystnych czynników środowiskowych. Osobiście uważam, że tkwiły w dziewczynie od zawsze. Dowodem może być porównanie Aryi i Sansy – obydwie Starkówny znalazły się w bardzo złej sytuacji zagrażającej życie i obydwie zachowały się zgoła inaczej. Sansa przyjęła za swoją zbroję uprzejmość, młodsza siostra postawiła na Igłę. Dzięki swoim psychopatycznym zdolnościom Arya przetrwała najgorsze, natomiast Sansa… może dopiero pokaże nam swoją „wilczą naturę”.

Dla American Psychiatric Association APD i psychopatia to jedno i to samo zaburzenie. W opozycji to tego stwierdzenia stoi Dutton, który uważa, że APD i psychopatia nie są spójne na wszystkich poziomach, lecz mają kilka nakładających się cech wspólnych. Fundamentalna różnica polega na różnym rozkładzie akcentów: w przypadku APD nacisk położony na wzorzec zachowań „społecznego dewianta”, natomiast w psychopatii na zaburzenia emocjonalne, na pozbawioną odczuwania strefę mroku, będącą domeną psychopatów.
Konkluzja: Nie każdy z APD jest psychopatą, ale każdy psychopata przejawia APD .

Dla Aryi więc jest jeszcze nadzieja. Nie musi pozostać na drodze ciemności i śmierci, może jeszcze zawrócić i zmienić swoje życie. Wystarczy, że podejmie właściwe decyzje i odnajdzie własne ja. Dużo zależy od tego, jakich ludzi spotka na swojej drodze…
Jest jeszcze jeden argument przemawiający za tym, że Starkówna nie stanie się maniakalną zabójczynią – psychopatia dużo częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet. Szacuje się, że psychopatia występuje od 1 do 3 procent mężczyzn a tylko u 0,5 do 1 procenta kobiet. Teoretycy uważają, że przyczyną takiego stanu rzeczy jest to, że dziewczynki szybciej rozwijają u siebie zdolność do empatii i szybciej przejawiają zdolności lingwistyczne oraz społeczno – emocjonalne.

Tekst ten ma na celu rozważania nad korzyściami z posiadania cech psychopatycznych, a dokładniej sytuacji w jakich te cechy stają się przydatne. Przyjrzeliśmy się, co dla bohaterów „Pieśni Lodu i Ognia” oznacza nieustraszoność, bezwzględność, czy bycie całym sobą tu i teraz. Destruktywni, olśniewający, i bardzo pewni siebie to epitety, które najczęściej używają ludzie, którzy mieli lub mają do czynienie z psychopatami. Właśnie tak często są też opisywani bohaterowie powieści Martina, jak i serialu „Gra o tron”. Ceniony psycholog Kevin Dutton uważa, że nasze społeczeństwo staje się coraz bardziej psychopatyczne. Może dlatego książki Martina oraz serial HBO zyskały popularność na masową skalę? Każdy odnajduje swój „psychopatyczny” odpowiednik w tym fantastycznym świeci, który choć nie realny jest nam bardzo bliski…

Autor: Natalia Przybysz

Bibliografia:
1. K. Dutton Mądrość psychopatów, Wyd. MUZA SA, Warszawa 2014
2. G. R. R. Martin Cykl Pieśń Lodu i Ognia, Wyd. Zysk i S-ka, Poznań 1996 – 2011

fot. materiały prasowe HBO

Artykuł Geniusz czy szaleniec? Psychopaci w Pieśni Lodu i Ognia pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

„Gra o tron” to telewizyjny fenomen, najpopularniejszy z obecnie nadawanych seriali. Publika serialu dzieli się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza to „serialowcy”, osoby nieznające fabuły książkowej. Druga to „książkowcy” – elitarna grupa, która dokonała niewątpliwego wyczynu przeczytania ośmiu upasionych tomiszczów autorstwa George’a R. R. Martina. Książkowcy lubują się w wytykaniu wszelkich zmian w fabule, serialowców określają złośliwym mianem „nieskalanych” (nawiązanie do armii wykastrowanych niewolników-wojowników z Zatoki Niewolniczej). Należy ich przede wszystkim podziwiać za zapał w tropieniu wszelkich odstępstw. Trudno jednak czasem nie przyznać im racji.

Jako książkowiec wypunktuję w tym rankingu najbardziej moim zdaniem irytujące odstępstwa względem książkowego pierwowzoru. Zaznaczam jednak, że nie podchodzę do książek Martina jak do świętych ksiąg. Część zmian uważam za uzasadnioną. Tym razem skupię się jednak wyłącznie na tym, co mnie zdenerwowało.  Rzecz jasna wypiska ma charakter czysto subiektywny – opinie „skalanych” na temat niektórych odstępstw są tak podzielone, że przedstawienie obiektywnego wypisu zmian byłoby absolutnie niemożliwe.

Miejsce 1 – Fatalne pożegnanie Tyriona z Królewską Przystanią

Końcowe rozdziały „Nawałnicy mieczy” z udziałem Tyriona były prawdziwą perełką – czymś, do czego czytelnicy zawsze chętnie wracają. Przed ostatnim odcinkiem sezonu czwartek sezonu byłem święcie przekonany, że twórcy nie zmarnują potencjału tych scen. Tymczasem paradoksalnie domknięcie wątku Tyriona było w mej ocenie największą porażką 4 sezonu…
Zacznijmy od sceny Tyriona i Jaimego – w książce panowie pozwolili sobie na chwilę szczerości między sobą. Jaime wyznał bratu, że jego żona Tysha nie była prostytutką – Tywin zaplanował akcję ze zbiorowym gwałtem żołnierzy na domniemanej kurtyzanie po to, by Tyrion odpuścił sobie małżeństwo z taką kobietą. Ojciec nie był w stanie znieść, że jego młodszy syn związał się z kimś nisko urodzonym, co więcej – zapewne trudno było mu przełknąć to, że znienawidzonego syna spotkało w życiu szczęście. Twórcy zapewne zrezygnowali z tego, by nieco wybielić postać Tywina. Szkoda tylko, że na braku tego wyznania wybitnie ucierpiała logika ostatnich scen Karła. Książkowy Tyrion wybrał się z kuszą do wychodka, gdyż był zdenerwowany na ojca – młodszy Lannister był skłonny zaryzykować własną wolność, po to by wyjaśnić sobie z nim tę sprawę. Tymczasem nie wiadomo, dlaczego Karzeł wybrał się do sypialni ojca. Jaką miał w końcu pewność, że nie zostanie tam ponownie aresztowany? Wzburzone emocje uzasadniały jego posunięcie, tymczasem w serialu tych emocji podczas zabijania ojca zabrakło całkowicie, przez co cała scena jakościowo nie wypadała lepiej od tego, co Tywin zdążył wyprodukować, siedząc jeszcze w wychodku.

Za szczere wyznanie Tyrion odpłacił się bratu równie szczerym wyznaniem – Karzeł wyznał starszemu bratu to, jak bardzo niewierną kobietą jest Cersei. A miał mu co wyznawać, bo poza wspomnieniem o Lancelu, musiał też wspomnieć o najemnych zbirach Kettlebackach , a nawet o Księżycowym Chłopcu (emocje w takich momentach robią swoje). Jaime od tego momentu przejrzał na oczy, choć w zasadzie już wcześniej zachowywał pewien dystans wobec Cersei. Tymczasem w serialu Jaime wciąż otwarcie grzeszy z Cersei i nic nie wskazuje na to, by miał z tej toksycznej relacji zrezygnować…

Rozmowa pożegnalna między braćmi miała ogromny wpływ na dalszy rozwój tych postaci – tymczasem w serialu ich symboliczny uścisk na pewno w żaden sposób nie wpłynie na psychologiczny rozwój tych postaci. Wróćmy jednak jeszcze do „pożegnania” z Tywinem – po tych gigantycznych uproszczeniach wyszło na to, że Tyrion zabił swojego ojca za to, że ten nazywał  byłą dziewczynę syna panną negocjowalnego afektu (którą wszakże była). Nie trzyma się to zupełnie kupy – zwłaszcza że syn sam parę minut wcześniej zabił swoją eks. Książkowy Tyrion nie mściłby się za Shae, gdyż Tywin zasłużył sobie na bełt w serce już za wcześniejsze przewinienia.

Miejsce 2 – Balon Greyjoy Nieśmiertelny

Podejście twórców do wątku Żelaznych Wysp budzi powszechną wesołość wśród czytelników – Stannis Baratheon w serialu pamiętał o tym, by wymienić imię tego uzurpatora w momencie wrzucania do ognia pijawki. Upłynęło jednak od tego momentu już naprawdę dużo czasu i nic nie wskazuje na to, by poczciwemu Balonowi miało się cokolwiek stać… a wedle książek Balon Greyjoy powinien zginąć jeszcze przed Robbem Starkiem.

Na tej sklerozie scenarzystów traci wiarygodność serialowa Melisandre, której magia w żaden sposób nie zmienia rzeczywistości. W książce władcy Żelaznych Wysp bardzo szybko przytrafia się wypadek na moście – trudno jest powiedzieć, na ile była to zasługa ognistej kapłanki, jednak można przynajmniej z całą pewnością przyznać, że celnie udało jej się przewidzieć przyszłość i śmierć wszystkich trzech uzurpatorów. Śmierć Balona Greyjoya otwiera na Żelaznych Wyspach bardzo interesujący wątek rywalizacji o tron siostry Theona ze swoimi stryjami, którzy są o wiele ciekawszymi postaciami niż wiecznie buntujący się i nadęty Balon.

Bez śmierci tej nic nie wnoszącej postaci, wątek Żelaznych Wysp stoi od dwóch sezonów w miejscu i jedynie wychodzą z tego powodu dodatkowe nielogiczności. Podczas wyprawy Theona do Fosy Cailin książkowy wątek miał sens – Balon nie żył, przez co większość Żelaznych Ludzi odpuściła sobie atak na Północ, po to by wrócić do domów po rozkazy nowego władcy. Balon Greyjoy za swojego życia nie odpuściłby sobie atakowania Północy, przez co nielogiczne jest to, że serialowa Fosa Cailin również była broniona przez cierpiących na zarazę niedobitków. Cięcia powinny być przeprowadzane z głową i scenarzyści powinni pilnować tego, by każda zmiana wywoływała konsekwentne zmiany w innych przyległych wątkach. Bez tego serialowa fabuła rozjeżdża się i przestaje być przekonująca.

Twórcy co jakiś czas przypominają sobie o wątku Żelaznych Wysp, jednak ich podejście sprawia, że chyba już byłoby lepiej, gdyby sobie całkowicie odpuścili te sceny. Przypomnijmy sobie tylko zupełnie pozbawioną logiki scenę, w której Asha (sorry, Yara!) wybiera się na wyprawę ratunkową dla brata. Theon potrzebny jest w Winterfell, przez co cała odsiecz musiała zakończyć się niepowodzeniem – Yara została pogoniona przez psy i od tego czasu nie słychać nic o tym, by miała w jakiś sposób wrócić jeszcze do fabuły. Tak właściwie nie wiadomo, dlaczego Ramsay zrezygnował ze schwytania tak znaczącego jeńca jak córka króla Żelaznych Wysp… Wątpliwe jest to, by kierowało nim sumienie, więc jego pobłażliwość wobec kobiety jest do dziś nadzwyczaj zastanawiająca.

Miejsce 3 – Stannis Baratheon – Ciapowaty Król Westeros:

Na prawie wszystko jestem w stanie przymknąć oko, lecz na to, co zrobili z serialowym Stannisem w niektórych scenach po prostu patrzeć nie mogę! Jedyny Prawowity Król Westeros w serialu bardziej przypomina ciepłe kluchy niż twardego władcę znanego z kart powieści. Twórcy wybitnie nie czują postaci Stannisa, co więcej – przy tendencji do wybielania pozostałych postaci, Stannis został na ekranie ukazany w dużo gorszym świetle.

Jaki jest książkowy Stannis? Twardy i nieugięty, niepozbawiony ludzkich słabości. „Stannis przypomina czyste żelazo, czarne, twarde i mocne, ale kruche. Prędzej się złamie niż ugnie.” Stannis wyznaje sprawiedliwość w wymiarze binarnym. Albo się jest sprawiedliwym, albo nie jest. Dlatego nie okazuje miłosierdzia, nawet względem najbliższej rodziny. Lord Smoczej Skały nie wierzy w bogów, przestał w nich wierzyć w dniu, gdy dowiedział się o śmierci ojca na morzu. Trzyma u swojego boku Melisandre dlatego, że czerwoni kapłani mają moc. Poza tym – religia jest dobrym narzędziem propagandowym. Stannis jako król wykazuje się rozsądkiem. Ufa Davosowi i traktuje go z należytym szacunkiem. Zdaje sobie sprawę, że otaczają go głupcy, pochlebcy i fanatycy, przez co wyłącznie Cebulowy Rycerz jest człowiekiem, któremu może absolutnie zaufać.

Co robi jednak serialowy Stannis? Wykazuje się fanatyzmem religijnym, jest wyrywny do palenia królewskiego bękarta, podczas gdy w książkach wzbraniał się przed tym aż do ostatniej chwili. Baratheon bez chwili zastanowienia skazuje na śmierć najbardziej zaufanego człowieka tylko po to, by chwilę później odwołać to za sprawą jednego słowa czerwonej kapłanki. W książkach Stannis podziękował Davosowi za rozstrzygnięcie dylematu moralnego, podarował mu w podzięce tytuł lordowski i mianował go królewskim namiestnikiem (po spalonym za zdradę Florencie).

Czarę goryczy przelewa scena, w której Stannis przygląda się paleniu na stosie „niewiernych” – poddanych, którzy nie wyrzekli się wiary w Siedmiu. Książkowy Stannis miał w zasadzie gdzieś to, do kogo modlą się jego poddani – jedyną niewiernością, za którą Stannis mógł spalić, była klasyczna zdrada władcy. Scenarzyści przypomnieli sobie o Florencie który trafił na stos, jednak jego przewinienia zostały znacznie zmniejszone i nie dostało mu się za pertraktowanie z Lannisterami za plecami władcy.

Na zwrócenie uwagi zasługuje relacja króla z kobietą w czerwieni. Serialowy Stannis jest pod pantoflem Melisandre, podczas gdy w książkach miał często w zwyczaju gasić jej ogniste zapędy. Prawdą jest to, że pomiędzy mężczyzną a kobietą był romans, jednak z pewnością kobieta nie była w tym związku jednostką dominującą. Tyle dobrego, że twórcy zadbali chociaż o to, by był widoczny niebotyczny wpływ kapłanki na Selyse – małżonkę Stannisa. Książkowa Królowa znacznie częściej wtrącała się do spraw politycznych, jednak przynajmniej serialowa Selyse wciąż pozostaje fanatyczną wyznawczynią R’hloora. Choć może warto nadmienić, że dziwnym wybiegiem ze strony twórców było wprowadzenie słoików z marynowanymi płodami… Po treści książek odniosłem wrażenie, że Stannis wcale nie miał parcia na syna – żonę w alkowie odwiedził zapewne raz, po to by wypełnić małżeński obowiązek. Trafiła mu się z tego córka i raczej na ten fakt specjalnie nie narzekał. ;)

Jest jednak spora nadzieja na to, że twórcy jeszcze odbudują wizerunek Stannisa – scena z odsieczy na Murze wypadła fantastycznie, przez co można mieć nadzieję, że od tego momentu twórcy pociągną postać Stannisa już w prawidłowym kierunku. Byłoby bardzo dobrze, bo trójkąt Melisandre-Stannis-Davos wypada świetnie pod względem aktorskim i byliby jeszcze lepsi, gdyby tylko aktorom przyszło grać w końcu do lepszego scenariusza.

Miejsce 4 – Spontaniczny Littlefinger:

Littlefinger należy do osób, które mają dokładnie zaplanowany najmniejszy aspekt przyszłości, rzecz jasna w różnych wariantach na wypadek ewentualnych modyfikacji planu. Scenarzyści przez długi czas w serialu prowadzili tę postać dokładnie w taki sposób, jednak z dziwnych powodów zdecydowali zerwać z tą tendencją w momencie wypchnięcia przez Księżycowe Wrota Lysy – cioci Sansy.

Książkowy Littlefinger miał dokładnie przemyślaną tę zbrodnię – zadbał zawczasu o to, by znaleźć kozła ofiarnego, który odpowie za jego grzechy. Padło na Marilliona – nadwornego minstrela, który niegdyś podkochiwał się w Pani Orlego Gniazda. W momencie przybycia Lordów Deklarantów Littlefinger i Sansa mieli już przygotowaną przemyślaną wersję wydarzeń na okoliczność śmierci ciotki. Odpowiednie tortury sprawiły też, że pechowy grajek przyznał się do nieswoich win.

Serialowy Baelish wypchnął Lysę z hasłem „YOLO!” na ustach, nie zastanawiając się wcześniej nad konsekwencją tego czynu. Nawet nie zadbał o to, by przekonać Sansę na zeznawanie na jego korzyść. Książkowy pierwowzór nie pozwoliłby na to, by postawić się w aż tak niepewnej sytuacji. Jaka była szansa na to, że Lordowie uwierzą w to, że ich Pani popełniła samobójstwo? Skoro już twórcy zrezygnowali z wprowadzenie postaci grajka, to mogli przynajmniej zadbać o to, by Littlefinger z Sansą przygotowali na okoliczność przesłuchania przekonujące dowody. Tymczasem Sansa w jednej chwili przeszła cudowną przemianę, która sprawiła, że z naiwnej dziewczyny stała się sprawną intrygantką. Rozwój książkowej Sansy jest stopniowy i wciąż trwa – dziewczyna nie zdecydowała się w jednej chwili na to, by przejść na Ciemną Stronę Mocy.

Artykuł Gra o tron: Najbardziej irytujące odstępstwa względem książek pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Syn Tywina Lannistera i jego żony Joanny, również z Lannisterów. Bliźniaczy brat i zarazem kochanek królowej Cersei, biologiczny ojciec Joffreya, Myrcelli i Tommena. Członek Gwardii Królewskiej. Ma trzydzieści kilka lat. Jest wysoki i przystojny. Ma typowe dla Lannisterów złote włosy i zielone oczy. Należy do najsłynniejszych i najbardziej utalentowanych rycerzy w Westeros. Kocha walkę. Początkowo jawi się jako osoba arogancka, amoralna i cyniczna. Zmienia się wskutek ciężkich przeżyć i znajomości z wojowniczką Brienne z Tarthu. Stara się odzyskać honor.

Przedakcja

W dzieciństwie Jaimego łączyła bliska więź z bliźniaczą siostrą Cersei. Ich zabawy nabrały z czasem charakteru seksualnego. Gdy służąca ich przyłapała, matka kazała rozdzielić rodzeństwo i przenieść sypialnię chłopca na przeciwną stronę zamku. Niedługo później lady Joanna umarła przy narodzinach Tyriona. W przeciwieństwie do Cersei, która od początku nienawidziła karłowatego brata, Jaime go pokochał.

Gdy Jaime miał jedenaście lat, został giermkiem lorda Sumnera Crakehalla. Dwa lata później wygrał pierwszą walkę zbiorową na turnieju. W wieku piętnastu lat wziął udział w starciu z banitami (Bractwo z Królewskiego Lasu) i okrył się chwałą, m.in. dzięki uratowaniu lorda Crakehalla. W nagrodę został pasowany na rycerza przez ser Arthura Dayne’a, uważanego za wzór cnót rycerskich. Lannister nosił wówczas przydomek Młody Lew.

Gdy Jaime wracał do Casterly Rock, postanowił odwiedzić siostrę, przebywającą wraz z ojcem w Królewskiej Przystani. Cersei powiedziała mu, że lord Tywin planuje go ożenić z Lysą Tully, i namawiała go, by wstąpił do Gwardii Królewskiej. W ten sposób uniknąłby niechcianego małżeństwa z Lysą i byłby blisko siostry. Po upojnej nocy Jaime zgodził się na propozycję Cersei. Już miesiąc później Młody Lew został przyjęty do Gwardii Królewskiej podczas wielkiego turnieju w Harrenhal. Wkrótce się okazało, że król Aerys chciał jedynie pozbawić lorda Tywina dziedzica. Chłopak nie mógł się nawet wykazać na turnieju. Natychmiast po ceremonii inwestytury został wysłany do stolicy, by strzec królowej Rhaelli i księcia Viserysa. Rozgniewany lord Tywin przy pierwszej sposobności zrezygnował ze stanowiska namiestnika i wyjechał wraz z Cersei do Casterly Rock. Bliźnięta w dalszym ciągu pozostawały rozdzielone.

Nastoletni Jaime był świadkiem okrutnych postępków szalonego króla, m.in. palenia ludzi żywcem. Nauczył się zachowywać dystans do widzianych okropności, budować mur wewnątrz siebie. Gdy zaczęła się rebelia Roberta, prosił, by pozwolono mu wyruszyć w pole, jednak Aerys postanowił go zatrzymać, gdyż obawiał się lorda Tywina. Gdy po Bitwie Dzwonów stało się jasne, że Robert może zwyciężyć, król zdecydował, że prędzej spali miasto dzikim ogniem, niż odda je buntownikowi. Rozkazał piromantom poczynić stosowne przygotowania. Jaime o tym wiedział.

Gdy książę Rhaegar poniósł klęskę i poległ nad Tridentem, lord Tywin zwołał chorążych i pomaszerował na Królewską Przystań. Król dał się przekonać wielkiemu maesterowi Pycelle, że pan Casterly Rock przybył po to, by bronić stolicy, i rozkazał otworzyć przed nim bramy. Lord Tywin był jednak po stronie buntowników. Jego siły splądrowały miasto. Gdy Aerys się o tym dowiedział, rozkazał Jaimemu przynieść głowę jego ojca, zaś piromancie – podpalić Królewską Przystań. Młody Lannister zabił głównego piromantę, po czym poderżnął gardło samemu Aerysowi. Krótko później do zamku weszli ludzie lorda Tywina. Oczekiwali od Jaimego wskazówek co do tego, kto powinien zostać następnym królem, ale młodzieniec odrzekł, że mogą ogłosić władcą kogo chcą. Usiadł na Żelaznym Tronie w oczekiwaniu na kogoś, kto przyjdzie go objąć. Tak zastał go Eddard Stark.

Lord Stark nalegał, by zesłać Jaimego do Nocnej Straży, jednak Jon Arryn przekonał króla Roberta, że młody Lannister powinien pozostać członkiem Gwardii Królewskiej. Jaime zachował biały płaszcz, ale od tej pory zwano go Królobójcą. Gdy król Robert ze względów politycznych ożenił się z Cersei Lannister, brat i siostra nareszcie znaleźli się blisko siebie i wznowili romans. Joffrey, Myrcella i Tommen uchodzili za potomków Roberta Baratheona, lecz w rzeczywistości byli dziećmi Jaimego.

Królobójca czasami odwiedzał Casterly Rock. Podczas jednej z wizyt on i Tyrion, wówczas trzynastoletni, jechali nocą do zamku. Widzieli, jak banda zbójców napadła czternastoletnią córkę zagrodnika imieniem Tysha. Jaime ruszył w pościg za łotrzykami, Tyrion zaopiekował się dziewczyną. Zakochał się w niej i wziął z nią potajemny ślub. Kiedy lord Tywin się o tym dowiedział, kazał starszemu synowi okłamać brata, że Tysha była w rzeczywistości prostytutką, a Jaime zaaranżował całą sytuację, by Tyrion „stał się mężczyzną”.

Artykuł Jaime Lannister pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

To ojciec podejmował najczęściej decyzję, kogo poślubi jego dziecko, a gdy ojca zabrakło rolę tę przejmowali męscy krewni. Zwyczaj ten obowiązywał praktycznie na całym kontynencie. Gdy Jon Snow podjął decyzję o przepuszczeniu wolnych ludzi przez Mur jeden z dzikich, Gerrick Królewski Potomek, przyprowadził ze sobą trzy córki, deklarując „będą dobrymi żonami i dadzą mężom silnych synów królewskiej krwi”. „Jestem twoim ojcem i mogę cię wydać za kogo tylko zechcę” mówi do Sansy Joffrey i dokładnie to samo mówi pechowej dziewczynie jego matka. W rozmowie z Sansą Cersei wspomina, iż po śmierci Neda obowiązki ojcowskie przejął król, wyjaśniając od razu „znaczy to, że może dysponować twoją ręką jak uzna za stosowne”. Martin odwołuje się tu do historycznych tradycji, gdyż wolność wyboru współmałżonka jest rozwiązaniem w miarę nowym, a przez stulecia młodzi polegali w tej mierze na wyborach dokonywanych przez ich opiekunów. A w procesie poszukiwania narzeczonego bądź narzeczonej rodzice bądź opiekunowie rzadko kiedy kierowali się osobistymi preferencjami ich podopiecznego.

Dokładnie te same pobudki przyświecają swatającym w Pieśni Lodu i Ognia. Najczęstszym motywem stojącym za planowanym małżeństwem są względy polityczne. O umocnieniu sojuszu między rodami mówi w jednym z pierwszych rozdziałów Robert Baratheon, proponujący Nedowi związanie małżeńskim węzłem swego syna oraz jednej z córek Winterfell. Umocnienie więzi między rodami, a jednocześnie zagwarantowanie stabilności militarnego sojuszu między Dorzeczem a Północą i Doliną było powodem dla którego Cat poślubiła Neda, a Lysa Jona Arryna. Khal Drogo i jego armia mieli wspomóc Viserysa w jego dążeniu do odzyskania Żelaznego Tronu, a ceną za pomoc była Daenerys, która na polecenie brata poślubiła starszego o 30 lat mężczyznę. Ślub Sansy i Tyriona miał dać Lannisterom prawa do Północy, podobnie jak ślub Ramsaya z dziewczyną podstawioną jako Arya Stark umacniał prawa Boltonów do Winterfell. Jak to dobitnie wyraził Tywin Lannister „Nasze sojusze na południu mogą być mocne jak Casterly Rock, musimy jednak odzyskać północ, a kluczem do północy jest Sansa Stark”. Klasycznym przykładem na związek małżeński powodowany względami politycznymi były małżeństwa Margaery Tyrell z Renlym Baratheonem a następnie z synami Cersei, podobnie jak ślub Daenerys z Hizdrahem, który miał zagwarantować pokój i bezpieczeństwo w Meereen.

Lista par, skojarzonych ze sobą dla dobra rodu jest długa, gdyż większość bohaterów PLiO wywodzi się z rodów szlacheckich. Trudno znaleźć parę, która zawarła związek małżeński z miłości, bez oglądania się na potrzeby rodu. Jorah Mormont i lady Hightower są jednym z wyjątków od powyższej reguły, ale jak wiemy związek ten nie można zaliczyć do udanych. Prawdopodobnie wśród nisko urodzonych znajdziemy więcej bohaterów, którzy żenili się powodowani uczuciami i być może była to jakaś metoda gdyż związek Davosa i jego żony wygląda na szczęśliwy. Związki między nisko urodzonymi a potomkami szlachty raczej nie miały szans na pomyślne zakończenie, przykładem bękarcia córka Roberta Baratheona, Mya Stone. Dziewczyna w rozmowie z Catelyn Stark deklaruje, że jej ukochanym jest giermek Lyna Corbraya i że młodzi pobiorą się jak tylko chłopak zostanie pasowany na rycerza, co nie powinno zabrać więcej czasu niż rok czy dwa lata. Lady Stark, znająca życie, podchodzi do tej informacji z rezerwą, wie bowiem, że ród Redfortów nie wyrazi zgody na małżeństwo jednego z przedstawicieli rodu z dziewczyną nieprawego pochodzenia i jest niemal pewne, że znajdą mu narzeczoną pochodzącą z równie dobrej jak Redfortowie rodziny.

Osobnym zagadnieniem jest to, przed jakimi bogami zawierane jest małżeństwo w przypadku par wyznających różną wiarę. Odpowiedź wydaje się zależeć od tego, która ze stron ma mocniejszą pozycję. Daenerys chce swoim ślubem uspokoić nastroje w Meereen i nie jest osobą szczególnie religijną, dlatego godzi się na miejscowy rytuał. Ned Stark, o którym wiemy że szczerze wyznawał starych bogów, poślubił Catelyn w sepcie, prawdopodobnie dlatego, aby jeszcze bardziej zjednać sobie – i Rebelii – przychylność Hostera Tully’ego.

Wiara w Siedmiu

Tę ceremonię znamy najlepiej, gdyż na kartach powieści zetknęliśmy się wielokrotnie z opisem ślubu zawieranego w sepcie. Wesele poprzedzały wielodniowe przygotowania, zwłaszcza w przypadku przedstawicieli szlachty. Zapraszano gości, szykowano wystawne dania na ucztę, a dla młodej pary przygotowano bogaty strój. Suknie ślubne Sansy i Margaery Tyrell były utrzymane w jasnej tonacji – sukno barwy kości słoniowej skomponowano ze srebrzystym atłasem i srebrnogłowiem bądź z drogocennymi koronkami, co koresponduje ze tradycyjną ślubną modą znaną nam z rzeczywistości. Suknia Sansy była modnie skrojona, podkreślała figurę dziewczyny i jak zauważa bohaterka, była to suknia nie dziecka, a dorosłej kobiety. Margaery w dniu ślubu nosiła w sepcie skromną sukienkę. Obowiązkowym elementem stroju panny młodej był płaszcz, utrzymany w kolorach jej rodu, z wyszytym na plecach herbem, zwany płaszczem panny.

Pannę młodą do ślubu prowadził ojciec lub ktoś z męskich członków jej najbliższej rodziny, ewentualnie pod nieobecność ojca jego rolę przejmował prawny opiekun dziewczyny, przykładem wspomniany wyżej Joffrey, który prowadził Sansę do ślubu z Tyrionem.

Małżeństwo zwykle zawierano w sepcie, przed septonem i w obecności świadków, ale śluby zawierane poza świątynią również wchodziły w grę. Choć zapewne mniej formalne, nie traciły bynajmniej na ważności przez to, że związek małżeński zawierano w np. w domu jednego z małżonków (w sadze taki ślub brała Lysa Arryn z Littlefingerem).

Młodzi stawali przed septonem, który zajmował w świątyni pozycję w symbolicznym miejscu, między posągami Matki i Ojca. Uroczystość miała odpowiednią oprawę, był czas na modlitwy, śpiewy i złożenie przysięgi („złożono siedem przysiąg, wypowiedziano siedem błogosławieństw i wymieniono siedem obietnic”), zapalano długie świece, był też czas na ewentualne oprotestowanie zawieranego małżeństwa. Martin nie precyzuje tego, ale w opisie królewskiego ślubu Joffreya i Margaery znajdujemy informację „wybrzmiała już weselna pieśń i nikt nie odpowiedział na wyzwanie” co zapewne miało nawiązywać do popularnej kwestii Jeżeli ktokolwiek zna przyczynę, dla której małżeństwo to nie może być zawarte, niech przemówi teraz albo zamilknie na wieki. Następnie ceremonialnie przekazywano dziewczynę spod opieki ojca pod opiekę męża i jego rodu. Symbolizowała tę chwilę zmiana płaszcza, zdejmowano płaszcz panny (w kolorach jej rodu) i dziewczyna zostawała okryta płaszczem w kolorach rodu jej małżonka, który od tego momentu stawał się jej rodem. Płaszcz panny zdejmował ojciec panny młodej, płaszcz żony zakładał mąż. Kolejnym punktem obrzędu był ceremonialny pocałunek młodej pary, którym ślubowali sobie miłość, a ceremonię ślubu kończył septon, publicznie ogłaszając młodą parę małżeństwem oraz przestrzegając wszystkich przed naruszaniem trwałości tego związku.

Podczas ślubów Joffreya i Tommena Cersei próbowała przeforsować wykorzystanie płaszcza z herbem Lannisterów jako płaszcza męża. Ciężko orzec, czy była to freudowska pomyłka (zważywszy na to, że ojcem obu chłopaków był Jaime Lannister byli jak najbardziej uprawnieni do korzystania z czerwonego, jedwabnego płaszcza Lannisterów) czy przywiązanie do swego rodzinnego rodu i niechęć do Baratheonów. Plany Cersei storpedowała Olenna Tyrell, z właściwym sobie wdziękiem komentując stan fizyczny tkaniny oraz barwy płaszcza.

Po ślubie w sepcie przychodził czas na ucztę weselną. Zaproszeni goście spożywali przygotowane potrawy, a młodzi prowadzili tańce. Sansa „często marzyła o tym, jak będzie tańczyła na swoim weselu i wszystkie spojrzenia skupią się na niej i na jej przystojnym małżonku”. Jakość potraw serwowanych na weselnej uczcie powinna być ponadprzeciętnej jakości, a fatalne jedzenie podane przez Waldera Freya na ślubie Roslin i Edmure’a można ocenić jako kolejny afront wobec Starków. Królewskie wesele Joffreya było niezwykle wystawne. Goście otrzymali siedemdziesiąt siedem dań, a jedną z potraw był pasztet z zapieczonymi w środku żywymi gołębiami. Z perspektywy czasu wiemy, że danie to odegrało niebagatelną rolę w historii Siedmiu Królestw, ale dla mieszkańców stolicy specjalną atrakcją był sposób jego podania, czym Martin też nawiązał do historycznych tradycji. Goście weselni oprócz wyśmienitego jedzenia mieli prawo oczekiwać dodatkowych atrakcji. Wesela uświetniały występy muzyków, popisy barda, w przypadku wesela królewskiego śpiewacy rywalizowali w specyficznym turnieju minstreli. Były też popisy akrobatów i tancerzy, a także występy komediantów.

Ostatnim punktem programu były pokładziny. Jeszcze na sali weselnej muzycy zaczynali grać frywolne piosenki (np. Królowa zdjęła sandał, król zdjął koronę). Młoda para była eskortowana przez gości do sypialni, po drodze mężczyźni rozbierali pannę młodą, a kobiety pomagały pozbyć się ubrania panu młodemu. Towarzyszyły temu rubaszne żarty. Młodzi teoretycznie mieli możliwość odwdzięczyć się pięknym za nadobne swej eskorcie, ale nierzadko – zwłaszcza dziewczyny – byli zbyt onieśmieleni zbliżającą się nocą poślubną. Niektórzy bohaterowie oszczędzają swym żonom przeżyć i zabraniają publicznego rozbierania panny młodej (postąpił tak Tyrion w stosunku do Sansy). Przesąd głosił, że mężczyzna i kobieta nie powinni spać oddzielnie w noc poślubną, gdyż przyniosłoby to pecha ich małżeństwu.
Jeśli chodzi o ślubne prezenty to wiemy, że w Reach zwyczaj nakazywał wręczanie nowożeńcom podarunków dwukrotnie. Rano, w dzień ślubu, młodzi spożywali śniadanie z przedstawicielami swego rodu i otrzymywali prezenty które były przeznaczone dla każdego z nich oddzielnie. Następnego dnia otrzymywali prezenty jako para małżeńska. Ten zwyczaj zachowano podczas ślubu Joffreya i Margaery.

Po ślubie żona zwykle przyjmowała nazwisko męża, choć nie było to regułą. Jeśli ród żony miał większe znaczenie niż ród męża, to żona pozostawała przy swoim rodowym nazwisku. Czyniła tak także wtedy, gdy oba rody były równie potężne, chociaż to zależało chyba od osobistych preferencji samej zainteresowanej. Przykładem jest Cersei, która pozostała przy nazwisku Lannister, z kolei Margaery pozostała przy nazwisku Tyrell, a Elia Martell mimo ślubu z Rhagerem nie przyjęła nazwiska Targaryen. Z drugiej strony Catelyn Tully po ślubie przyjęła nazwisko Stark i pod nim występuje w powieści.

Wiara w starych bogów

Ceremoniał poznajemy podczas ślubu Ramsaya Snow z dziewczyną która ma udawać Aryę Stark. W serialu ślub w bożym gaju brał Ramsay i Sansa Stark.

Strój panny młodej nie odbiegał od stroju w jakim brały ślub wyznawczynie Siedmiu. Dziewczyna była ubrana w kolory rodu Starków, biały i szary – jasna (biała) suknia, garderoba ozdobiona perełkami i koronkami oraz płaszcz w barwach rodzinnego rodu. Ślub brano w bożym gaju, pod czardrzewem. Dziewczynę prowadził tam ojciec, brat, lub dalszy krewny (kuzyn, wuj, stryj). Z tego powodu lady Dustin nakazała Theonowi zaprowadzenie do ślubu Jeyne Poole, argumentując „byłeś podopiecznym jej ojca, kimś najbliższym żyjącego kuzyna. Wypada, byś to ty poprowadził ją do ślubu”. Theon zdaje sobie sprawę, że dla Boltonów równie istotne było to, że on swoją obecnością i swoim zachowaniem potwierdza tożsamość panny młodej, jako osoba która wychowywała się razem z dziećmi Eddarda Starka.

Świadkowie ślubu oraz pan młody oczekiwali na przybycie panny młodej w bożym gaju. Droga do niego była oświetlona świecami i pochodniami, pannie młodej towarzyszyła muzyka, grały bębny i dudy. Nie było kapłana, który prowadziłby ceremonię, rytualny dialog prowadzą pan młody i ojciec/opiekun panny młodej: Ramsay zadaje pytanie, kto przybywa przed oblicze bogów, Theon przedstawia „Aryę”, pyta o tożsamość Ramsaya, na koniec przedstawia siebie i zadaje pannie młodej pytanie, czy chce przyjąć tego mężczyznę. Po tym jak dziewczyna wyraża zgodę Theon odsuwa się na bok. Młodzi klękają pod czardrzewem na chwilę cichej modlitwy, po czym następuje ceremonialne zdjęcie płaszcza panny i zastąpienie go płaszczem żony, już w barwach rodu Boltonów. W tym samym momencie obecny w bożym gaju bard śpiewa pieśń „Dwa serca, które biją jak jedno”. Na tym ceremonia się kończy, a goście udają się do zamku na weselną ucztę.
Mimo wojennych niedoborów i problemów z zaopatrzeniem na ślubie Ramsaya i Jeyne podano wiele potraw, w tym zachwalany przez lorda Manderly’ego pasztet. Biesiadnikom towarzyszyli muzycy, bard Abel na życzenie zgromadzonych śpiewał wybrane piosenki. Finałem ślubu zawieranego przed starymi bogami również są pokładziny, ale w odróżnieniu od tradycyjnego westeroskiego wesela młodzi nie są rozbierani przez weselnych gości.

Śluby u Dothraków

Wesela odbywają się na świeżym powietrzu, poza murami miejskimi, gdyż według wierzeń Dothraków „wszystko co ważne dla człowieka, powinno mieć miejsce pod gołym niebem”. Uroczystość zaczyna się o świcie i trwa do zmroku. Khal i jego narzeczona zasiadają na honorowym miejscu, poniżej nich jest miejsce dla braci krwi khala oraz dla najbliższej rodziny panny młodej. Weselni goście spożywają przygotowane potrawy, tańczą i walczą ze sobą, niczym nadzwyczajnym nie jest też widok par publicznie uprawiających seks. Goście weselni w Westeros zwykle pozostawiają broń poza salą weselną. Dothrakowie nie kłopoczą się rozbrajaniem weselników, stąd też przytaczana przez Illyrio Mopatisa opinia iż „przyjęcie weselne u Dothraków bez przynajmniej trzech trupów uważane jest za nudne”.

Pod koniec dnia nadchodził czas wręczania podarunków. Prezenty otrzymywała panna młoda, w zależności od zamożności weselnych gości najczęściej ofiarowano jej przedmioty codziennego użytku i odzież. Daenerys otrzymała też książki od Joraha Mormonta i smocze jaja od Illyrio Mopatisa, a także trzy niewolnice od swego brata. Bracia krwi khala sprezentowali jej broń (bicz, arakh i łuk). Nauczona przez Joraha i Mopatisa Dany wygłasza formułkę, „są to dary godne wielkiego wojownika, o krwi z mojej krwi, a ja jestem tylko kobietą. Niech mój pan mąż przyjmie je w moim imieniu” i tym sposobem jej dary zostają podarowane również khalowi. Po zachodzie słońca khal i jego żona opuszczają weselników i konno udają się w step, by dopełnić małżeństwa. Ostatnim obowiązkiem związanym z dothrackim ślubem jest wyprawa do Vaes Dothrak, gdzie khal musi pojechać ze swoją młodą żoną, aby przedstawić ją dosh khaleen.

Śluby na Żelaznych Wyspach

O tym ceremoniale nie wiemy zbyt dużo. W „Świecie Lodu i Ognia” kronikarz wspomina, iż jeden z dawnych władców Żelaznych Wysp miał dwie skalne żony, połączone z nim starożytnym rytuałem przez kapłana Utopionego Boga, ale nie znamy szczegółów wspomnianego rytuału. Z relacji Theona dowiadujemy się, że w dawnych czasach mieszkańcy Żelaznych Wysp mieli żony skalne oraz żony morskie. „Mężczyzna miał skalną żonę, prawdziwą małżonkę, pochodzącą z żelaznego rodu, jak on, ale miał też morskie żony, kobiety pojmane podczas napadów”. Skalna żona była jedna, natomiast nie było żadnych ograniczeń co do ilości morskich żon. Za czasów panowania Quellona Greyjoya takim ograniczeniem mogła być sytuacja materialna mężczyzny, gdyż władca obłożył przywilej posiadania morskiej żony wysokim podatkiem, ale przepis ten został zniesiony przez jego następcę.

Możemy podejrzewać, że na Żelaznych Wyspach obowiązywał podobny zwyczaj co na kontynencie i o przyszłości niezamężnej kobiety decydowali spokrewnieni z nią mężczyźni. W ten sposób Asha Greyjoy została bez swej wiedzy i zgody poślubiona Erikowi Ironmanowi. Z relacji jaką otrzymała wynikało, że Wronie Oko zapowiedział „moją zbiegłą bratanicę trzeba poskromić” i przeprowadził ślub. Pełnomocniczką Ashy była foka, co nijak nie wpływało na ważność małżeństwa. Choć Asha jest dziewczyną niepokorną to jednak wydaje się akceptować bez protestu zmianę stanu cywilnego, przyznając Euronowi że sprytnie rozegrał sytuację. Można zatem domniemywać, że nie był to jednostkowy przypadek, a takie zaoczne śluby (i wydawanie dziewczyn za mąż bez konsultowania tego z samymi zainteresowanymi) bywały na Żelaznych Wyspach praktykowane.

Wiara w R’hllora

Jedyny ślub zawierany w obrzędzie wiary w ognistego boga ma miejsce na Murze. Jest to nietypowa ceremonia, ślub zawierany jest w pośpiechu, a trudne warunki panujące na dalekiej Północy nie sprzyjają organizacji wystawnej imprezy, ale podobnie jak w septach Westeros strój panny młodej ozdobiony jest koronkami. Świadkowie gromadzą się wokół ogniska, a ceremonię przeprowadza kapłanka R’hllora. Ognisko jest rozpalone w głębokim wykopie. Melisandre w modlitewnych wezwaniach odwołuje się do boga, prosząc o wsparcie dla młodej pary. Dialog, jaki następuje przypomina do złudzenia ceremoniał z bożego gaju:

Kto prowadzi tę kobietę do ślubu? – Zapytała Melisandre
– Ja – odparł Jon. – Alys z rodu Karstarków przybywa, by wziąć ślub. Kobieta, która już dorosła i zakwitła, szlachetnie urodzona i z prawego łoża.
Raz jeszcze uścisnął dłoń dziewczyny i wrócił do gości.
– Kto po nią przychodzi? – ciągnęła Melisandre.
– Ja. – Sigorn uderzył się pięścią w pierś. – Magnar Thennu.”

Podobnie jak w przypadku ślubu zawieranego przed starymi bogami tak i w tym przypadku dziewczyna jest prowadzona do ślubu przez mężczyznę, pełniącego rolę jej opiekuna.
Alys nosi płaszcz panny utrzymany w kolorach rodu Karstark. Ceremoniał wieńczyło wspólne przeskoczenie młodych nad ogniskiem. Czerwona kapłanka Melisandre stwierdza „dwoje weszło w płomienie. A wyszło z nich jedno. Co ogień złączył, tego nikt nie może rozłączyć”. Ostatnie stwierdzenie wiernie oddaje sens słów wypowiadanych przez septona podczas ślubu w świątyni Siedmiu. Na koniec Alys otrzymuje płaszcz żony:
„Podobnie jak wiele innych spraw, heraldyka kończyła się na Murze. Thennowie nie mieli herbu, czego zwyczaj wymagał od szlachetnie urodzonych z Siedmiu Królestw, Jon kazał więc zarządcom wymyślić coś na poczekaniu. Uważał, że spisali się dobrze. Płaszcz żony, którym Sigorn okrył plecy lady Alys, ozdobiono dyskiem z brązu w polu z białej wełny, otoczonym płomieniami uszytymi z kosmyków szkarłatnego jedwabiu. Ci, którzy chcieli się przyjrzeć, mogli dostrzec w tym echa słońca Karstarków, przetworzone tak, by uczynić herb odpowiednim dla rodu Thennów. Magnar wręcz zerwał płaszcz panny z ramion lady Alys, ale gdy wkładał jej płaszcz żony, był niemal czuły.”

Małżeństwa u wolnych ludzi

Dzicy za Murem przynajmniej w części wyznawali wiarę w starych bogów, zatem niewykluczone że zawierali małżeństwa w bożych gajach. Z drugiej jednak strony wolni ludzie żyli w społeczeństwie o słabszej strukturze społecznej i brakowało tam szlachty która troszczyłaby się o sojusze z innymi rodami. Dzięki malowniczym opowieściom Ygritte wiemy, jakie zwyczaje obowiązywały za Murem.

Zasada była prosta, mężczyzna porywał kobietę, która mu się podobała. Ale realizacja tej zasady czasami bywała wyzwaniem. Krewni dziewczyny mogli uznać, że chłopak nie spełnia standardów społeczności, jest słaby bądź z innego względu nie powinien wiązać się z wybraną przez siebie dziewczyną i przepędzali go, niekiedy zadając obrażenia fizyczne (Ygritte wspomina, że jeden z ubiegających się o nią chłopaków został przegnany przez Długą Włócznię, który złamał mu rękę). Dziewczyna mogła liczyć nie tylko na wsparcie swej najbliższej rodziny ale i na pomoc od innych mieszkańców wioski, gdyż wolni ludzie traktowali współmieszkańców wioski jak członków swojej rodziny. Kolejna zasada, jaka obowiązywała wśród wolnych ludzi nakazywała poszukiwać żony z dala od własnej wioski. „Prawdziwy mężczyzna kradnie kobietę z daleka, żeby wzmocnić klan. Kobiety, które śpią z braćmi, ojcami albo klanowymi kuzynami, obrażają bogów, a ci przeklinają je słabymi, chorowitymi dziećmi. Nawet potworami” opowiada Ygritte Jonowi. Nic dziwnego, że Ygritte błędnie zinterpretowała zachowanie Jona na początku ich znajomości. Gdy Jon zabił Orella i przystawił dziewczynie nóż do gardła rudowłosa włóczniczka był pewna, że chłopak jest nią zainteresowany, ale Jon nic nie wiedział…

Ygritte deklarowała, że lepiej aby ukradł ją jakiś silny mężczyzna niż aby ojciec oddał ją słabeuszowi, z czego można wydedukować że dla niektórych ojców czy braci istotniejsze było wydanie córki lub siostry za mąż niż to, czy „narzeczony” okaże się mężczyzną na poziomie. Zresztą za Murem nieco inaczej definiowano to, jakimi cechami powinien charakteryzować się interesujący mężczyzna. Jon w rozmowie z Ygritte próbuje się dowiedzieć, co uczyniłaby dziewczyna, gdyby próbował ją porwać człowiek który jej się nie podoba czy którego by wręcz nienawidziła. Ygritte zauważa, że aby skutecznie ją uprowadzić musiałby być człowiekiem sprytnym, szybkim i odważnym a z dużym prawdopodobieństwem jego synowie również byliby tacy i retorycznie pyta, dlaczego miałaby nienawidzić kogoś takiego.

Dla dzikich porwania były tak oczywiste jak dla mieszkańców Siedmiu Królestw narzeczeństwo. Młodzi bohaterowie sagi wspominają niekiedy o swych planach odnośnie zamążpójścia, młodzi bohaterowie mieszkający za Murem podczas towarzyskich pogawędek opowiadają o dziewczynach, które zamierzają porwać. Zaś ojcowie, jak Tormund, zapowiadają mężom swych córek srogą pomstę, jeśli ośmielą się źle traktować swe żony.

* * *

A co się działo, jeśli dziewczyna nie miała ochoty na małżeństwo? Niestety, najczęściej nie miała nic do powiedzenia. W sadze możemy znaleźć kilka przypadków bohaterek nie zainteresowanych poślubieniem mężczyzn wybranych przez ich opiekunów.

Brienne z Tarthu, którą ojciec chciał wydać za mąż za człowieka sporo od niej starszego wspominała, że znalazła w sobie dość odwagi by wprost powiedzieć kandydatowi na męża, że człowiek który żąda by po ślubie stała się bardziej kobieca musi pokonać ją w walce na miecze. Następnie doszło do pojedynku podczas którego Brienne połamała kości swemu niedoszłemu mężowi. Ale Ślicznotka z Tarthu miała bardzo wyrozumiałego i tolerancyjnego – jak na westeroskie standardy – ojca. Selwyn Tarth ze zrozumieniem podchodził do planów dziewczyny, zatrudniał dla niej nauczycieli szermierki i dokładał wszelkich starań by wydać córkę za mąż.

Alys Karstark uciekła od krewnych i oddała się pod opiekę Jona Snow. Jon zgodził się na ślub dziewczyny z Magnarem Thennu, chociaż jego przemyślenia podczas ślubnej ceremonii pozwalają podejrzewać iż stryjowie Alys mogą chcieć unieważnić małżeństwo.

Sansa próbowała uciekać przed ślubem z Tyrionem, ale Cersei zapowiedziała jej, że ślub się odbędzie, niezależnie od protestów dziewczyny:
„- Nie możecie mnie zmusić.
– Oczywiście, że możemy. Pójdziesz dobrowolnie i wypowiesz słowa przysięgi, jak przystoi damie, albo będziesz się wyrywała, wrzeszczała i zrobisz z siebie widowisko dla chłopców stajennych, ale tak czy inaczej, odbędzie się i ślub, i pokładziny”.

Nieco lepiej przedstawiała się sytuacja dziewczyn w Dorne. Tamtejsze kobiety były bardziej niezależne od dziewczyn w pozostałych dzielnicach i miały prawo dziedziczyć przed swoimi młodszymi braćmi. Ich zdanie w temacie zamążpójścia miało swoją wagę i ojcowie nie wydawali córek za mąż wbrew ich woli. „Odkąd osiągnęłaś odpowiedni wiek, ludzie musieli wiedzieć, że szukam dla ciebie męża, ponieważ inaczej zaczęliby coś podejrzewać, ale nie ośmieliłem się zaproponować ci żadnego mężczyzny, którego mogłabyś zaakceptować” mówi Doran Martell do swojej córki, Arianne Martell.

Najwięcej samodzielności w stanowieniu o sobie miały kobiety za Murem. Miały prawo czynnie się bronić przed niechcianymi zalotami, a nawet jeśli zostawały przez rodzinę wydane za mąż za okrutnika było społeczne przyzwolenie na zamordowanie takiego męża przez pechową dziewczynę. „Mężczyzna może mieć na własność kobietę, albo może mieć nóż – mówiła Ygritte – ale nie jedno i drugie. Każda mała dziewczynka uczy się tego od matki”. Dziewczyny nie miały też oporów by grozić natarczywym zalotnikom nożem. Val, kiedy Tormund w żartach sugeruje, że Jon Snow powinien odwiedzić łoże księżniczki dzikich odgraża się ze śmiechem, że wykastruje Jona, co ułatwi chłopakowi dotrzymanie złożonych ślubów czystości.

Ostatnią kwestią było zakończenie małżeństwa. Zasadniczo Westeros nie znało rozwodów, związek trwał do śmierci jednego z małżonków, można było też podjąć starania o unieważnienie małżeństwa, jeśli np. noc poślubna nie doszła do skutku. Po śmierci męża dalszy los żony nie był jednoznaczny, prawdopodobnie zależał od stażu małżeństwa. Dziewczyny młode, niedawno wydawane za mąż odsyłano do ojca (Walder Frey stwierdza „Ami wydałem za ser Pate’a z Siedmiu Strumieni, ale tego głąba zabił Góra, więc dostałem ją z powrotem”), z kolei żon z długim stażem, jak lady Dustin czy Catelyn Stark nikt nie próbował po śmierci mężów odesłać z powrotem do rodzinnego domu. Być może wpływ miał wiek, doświadczenie oraz mocny charakter wspomnianych pań.

Asia Witek
fot. mat. prasowe HBO
Wszystkie cytaty na podstawie Pieśni Lodu i Ognia w tłum. M. Jakuszewskiego

Artykuł Nie tylko Krwawe Gody pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

(Ang. „The North Remembers”)

W Królewskiej Przystani trwa turniej rycerski. Sandor Clegane nie daje swemu przeciwnikowi najmniejszych szans. Jeden z rycerzy stawia się pijany i Joffrey każe wlać mu do gardła beczkę wina, ale w obronie pijaka staje Sansa. Dziewczyna przekonuje króla, że zabicie kogoś w swoje urodziny przynosi pecha. Dontos zostaje zdegradowany do roli błazna. Do miasta przybywa Tyrion ze swym wojskiem, aby objąć obowiązki królewskiego namiestnika i wkracza na posiedzenie małej rady.

W Winterfell Bran z maestrem Luwinem wysłuchują próśb lordów podległych Starkom. Bran śni wilczy sen i patrzy na świat oczami swego wilkora. Hodor i Osha prowadzą go do bożego gaju. Po drodze chłopak zauważa na niebie kometę. Osha uważa, że jest to znak smoków.

Kometę widać również nad pustkowiem, przez które wędruje Daenerys ze swymi towarzyszami. Droga jest ciężka, a gdy umiera klacz którą Daenerys otrzymała od khala w prezencie ślubnym, dziewczyna wysyła swoich braci krwi w trzy strony świata, by zbadali teren.

Na dalekiej Północy, za Murem, kometa także jest widoczna. Wyprawa Nocnej Straży dociera do Twierdzy Crastera, pierwszej osady dzikich, której mieszkańcy nie opuścili swoich domów. Craster twierdzi, że odpowiedzieli oni na wezwanie Mance Raydera, Króla za Murem, który gromadzi ludzi.

Nad Smoczą Skałą widać kometę bardzo dobrze. Melisandre, kapłanka ognistego boga R’hllora pali posągi Siedmiu. Jedyną osobą, która próbuje ją powstrzymać jest stary maester Cressen, ale zgromadzeni nie reagują na jego apel. Na wezwanie kapłanki Stannis wyciąga z płomieni płonący miecz, a obecni oddają mu pokłon. Później Stannis dyktuje list, w którym ogłasza nieprawe pochodzenie Joffreya, Tommena i Myrcelli, i nakazuje dostarczyć tę wiadomość do wszystkich zakątków kraju, od Muru po Arbor. Maester Cressen wrzuca do swego kielicha z winem jakąś substancję i namawia Melisandre na spełnienie toastu ze wspólnego kielicha. Cressen umiera.

Robb rozmawia z Jaimem Lannisterem. Wie, że Stannis rozesłał list informujący o braku praw do tronu Joffreya. Robb chce wysłać do Królewskiej Przystani posła z warunkami zawarcia pokoju. Theon sugeruje, że okręty jego ojca Balona Greyjoya mogą być przydatne podczas wojny z Lannisterami. Catelyn usiłuje wyperswadować synowi ten pomysł, podkreślając, że Balon Greyjoy nie jest człowiekiem godnym zaufania. Cat pragnie wrócić do Winterfell, do swoich synów, ale Robb wysyła ją do Krain Burzy, by negocjowała z Renlym Baratheonem.

Cersei rozmawia z Littlefingerem o konieczności odszukania zaginionej Aryi Stark. Rozmawia też z Joffreyem. Młody król nie jest przejęty zaginięciem Aryi, natomiast niepokoją go plotki jakie słyszy odnośnie swego wuja Jaimego oraz Cersei. Joffrey dopytuje się o nieprawo urodzone dzieci Roberta Baratheona, a policzkującej go matce grozi, że za kolejne uderzenie króla zostanie ukarana. Złote płaszcze mordują w Królewskiej Przystani bękarty Roberta Baratheona.

Różnice między książką a serialem:

– Sandor nie brał udziału w urodzinowym turnieju Joffreya, bo uważał że poziom zawodów jest tak słaby, iż nie warto brać w rękę miecza
– Cressen próbował otruć Melisandre na samym początku „Starcia królów”. W książce palenie posągów Siedmiu ma miejsce w późniejszych rozdziałach.
– scena rozmowy Cersei i Littlefingera nie miała miejsca w książce

(aw)
(fot. materiały prasowe HBO)

Artykuł Odcinek 1 – Północ pamięta pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Sam ucieka przez białe pustkowie. Zostaje zaatakowany przez ożywionego trupa, ale z opresji ratują go bracia z Nocnej Straży. Niestety, podczas ataku Białych Wędrowców Samowi nie udało się wysłać kruków z ostrzeżeniem. Teraz to od Strażników i tego czy uda im się zanieść wieści o śmiertelnym niebezpieczeństwie za Mur, zależy los Królestwa.

Tymczasem Jon Snow, jako jeniec Dzikich, dociera do ich obozu, w którym zgromadzili się Wolni Ludzie oraz olbrzymy. Zostaje zaprowadzony do namiotu Mance’a Rydera – Króla za Murem. Wychowany po południowej stronie Muru Jon, oddaje pokłon temu, kogo bierze za władcę Wolnych Ludzi. Popełnia podwójną pomyłkę – osoba którą wziął za Króla za Murem to Tormund Zabójca Olbrzyma, a Wolni Ludzie nie klękają przed nikim. Po tej gafie Jon odbywa rozmowę z prawdziwym Mance’m Ryderem, próbując go przekonać, aby ten przyjął go w swoje szeregi. Mance jest ciekawy co kieruje Jonem. Nie wierzy w zapewnienia o pragnieniu wolności. Ostatecznie daje się przekonać, że Jon poczuł się zawiedziony tolerancją Nocnej Straży dla Crastera i jego kontaktów z Innymi.

W Królewskiej Przystani giermek Tyriona Podrick Payne przerywa Bronnowi rozrywki w burdelu, podczas gdy jego pan odbywa rozmowę z siostrą. Cersei chce wiedzieć, co takiego Tyrion opowiada o niej Tywinowi. Rozmowa kończy się akurat w chwili, gdy sprowadzony przez Poda Bronn, przybywa by znów bronić Tyriona. Zastrzega jednak, że po bitwie nad Czarnym Nurtem stał się ser Bronnem, a to będzie się przekładać na wyższe zarobki.

Ocalały z bitwy Davos, przebywa na samotnej skale pośrodku morza. Jego nadzieją jest przepływający okręt, który zauważa rozbitka. Jednak gdy podpływa szalupa, jej załogę interesuje, po której stronie Davos walczył. Cebulowy Rycerz, choć nie bez wahania, pozostaje wierny jedynemu prawdziwemu królowi – Stannisowi. To dobry wybór, ponieważ statek należy do przyjaciela Davosa, osławionego pirata Salandora Saana. W kapitańskiej kajucie Davos wspomina swego poległego w bitwie syna i dowiaduje się o nowych porządkach na Smoczej Skale. Według Salandora pokonany Stannis oddał władzę Czerwonej Kapłance. Davos chce by Saan zawiózł go na Smoczą Skałę, by mógł zabić Melisandre.

Młody król Północy Robb Stark, wraz ze świtą dociera do opuszczonego Harrenall, gdzie znajduje ślady po masakrze swoich ludzi. Chorąży Robba – lordowie Bolton i Karstark są wściekli na Catelyn Stark, za to, że uwolniła Jaimego Lannistera. Robb każe umieścić matkę w celi, a sam wraz ze swą piękną młodą żoną, pomaga jedynemu ocalałemu z masakry – człowiekowi o imieniu Qyburn.

W stolicy Tyrion odwiedza ojca, wyrzucając mu, że jego zasługi w obronie Królewskiej Przystani nie zostały docenione. Żąda potwierdzenia swych praw do Casterly Rock. Tywin zapowiada, że Tyrion w nagrodę otrzyma stosowną pozycję, żonę i włości, ale nigdy nie dostanie rodowej siedziby. Grozi też, że powiesi następną prostytutkę, którą znajdzie w jego sypialni.

Sansa ze swą służącą, a kochanką Tyriona, Shae oglądają statki w porcie. Zastaje je tam lord Baelish, który zapewnia Sansę o swej przyjaźni i obiecuje pomoc w ucieczce. W tym samym momencie jedna z prostytutek zatrudnionych w przybytku Littlefingera – Rose ostrzega Shae przed Petyrem.

Daenerys żegluje do Astaporu, a coraz większe smoki unoszą się ponad okrętem. Jorah namawia ją na kupno armii Nieskalanych.

Davos przybywa na Smoczą Skałę i spotyka się z królem Sannisem. Królowi towarzyszy czerwona kapłanka Melisandre. Davos sprzeciwia się paleniu ludzi przez króla i jego kapłankę. Ta zarzuca kapitanowi, że gdyby nie sprzeciwił się zabraniu jej na bitwę nad Czarnym Nurtem, Stannis wygrałby to starcie. Davos próbuje ją zabić, jednak bez powodzenia. Ostatecznie ląduje w lochu.

W Królewskiej Przystani lady Margaery zatrzymuje królewski orszak w Zapchlonym Tyłku, by spotkać się z biedotą i sierotami, których ojcowie zginęli w niedawnej bitwie. Podczas kolacji, Cersei krytykuje Margaery za taką nieostrożność, jednak Joff stara się zrobić wrażenie, na narzeczonej.

Daenerys dopływa do Astaporu. Krazys, właściciel Nieskalanych opowiada Dany o okrutnym szkoleniu, jakiemu są oni poddawani. Rozmowę tłumaczy młoda niewolnica Missandei, która stara się tuszować arogancję swego pana. Po spotkaniu z handlarzem niewolników, Daenerys ma wątpliwości jak powinna postąpić. Podczas spaceru po targu, młoda królowa pada ofiarą zamachu, na pomoc przychodzi jej nieznajomy, który okazuje się być ser Barristanem Selmym.

Wybrane różnice między książką a serialem:

– w książce Davosowi nie udaje się nawet porozmawiać ze Stannisem, ani przeprowadzić zamachu na Melisandre – od razu po przybyciu na Smoczą Skałę zostaje zamknęty w lochu;

– w książce, jakkolwiek wspomniana jest miłość prostego ludu do Margaery i hojnych Tyrellów sprowadzających do Królewskiej Przystani żywność, to sama Tyrellówna nie zajmuje się kontaktami z biedotą;

– Shae, choć w książce staje się służącą Sansy, nie okazuje jej aż takiego przywiązania jak w serialu;

– Barristan Selmy, po uratowaniu Daenerys (przy udziale eunucha Grubego Belwasa) nie wyjawia jej swej prawdziwej tożsamości

autor: Nimue

Artykuł Odcinek 1 – Valar Dohaeris pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

(ang. „The Night Lands”)

Arya poznaje Jaqena H’ghara oraz jego nieuprzejmych towarzyszy. Prowadzoną przez Yorena grupę doganiają złote płaszcze, wiozące królewski rozkaz wydania im Gendry’ego. Yoren przypomina im zasadę, że Nocna Straż pozostaje poza czyjąkolwiek egzekucją i zbrojni odjeżdżają z niczym.

Varys odwiedza komnaty Tyriona, rozmawia z Shae, a następnie wraz z karłem udaje się na posiedzenie małej rady. Cersei przyjmuje poselstwo od Robba Starka, a Tyrion próbuje zapoznać zgromadzonych z listem od Jeora Mormonta, w którym lord dowódca prosi o wsparcie i informuje o ataku Innych. Poza Tyrionem nikt nie przejmuje się tym listem.

Sam ratuje przed Duchem jedną z żon Crastera, następnie rozmawia z dziewczyną i prowadzi ją do Jona Snow. Goździk prosi, by zabrali ją ze sobą, gdy będą wracać, ale Jon zdecydowanie odmawia.

Tyrion ucztuje z Janosem Slyntem. Próbuje go wybadać odnośnie tego, kto wydał rozkaz mordowania bękartów Roberta Baratheona. Slynt obrusza się na zarzut braku honoru, ale Tyrion nie przejmuje się jego pogróżkami i zsyła go na Mur. Bronn zostaje nowym dowódcą straży miejskiej.

Gendry nie potrafi powiedzieć, dlaczego złote płaszcze go szukały. Chłopak zauważa w rozmowie, że Arya jest dziewczyną, a ona – prosząc o zachowanie tajemnicy – przyznaje się do swego prawdziwego imienia i nazwiska.

Theon powraca po latach na Żelazne Wyspy, ale w porcie nikt na niego nie czeka. Ojciec przyjmuje go nader chłodno, a dziewczyna, która przywiozła Theona do domu okazuje się być jego siostrą Yarą. Balon Greyjoy odrzuca ofertę Robba, bo zamierza zgodnie ze zwyczajem Żelaznych Ludzi samemu sięgnąć o koronę i zapłacić za nią żelazem.

Davos przekonuje starego pirata, Salladhora Saana, by poparł Stannisa.
Jon Snow zauważa Crastera, jak nocą wymyka się z noworodkiem do lasu. Po chłopca przychodzą zjawy o intensywnie niebieskich oczach.

Różnice między książką a serialem
– Bronn nie objął stanowiska dowódcy złotych płaszczy po zdegradowaniu Janosa Slynta
– w serialu zabrakło braci Balona Greyjoya: Victariona i Aerona
– w książce siostra Theona ma na imię Asha, w serialu zmieniono jej imię na Yara.

(aw)

Artykuł Odcinek 2 – Ciemne krainy pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Arya Stark dopływa do Braavos, a kapitan statku dostarcza ją bezpośrednio pod Dom Czerni i Bieli, obiecując, że znajdzie tam tego, kogo szukała. Arya puka do czarno-białych drzwi, ale starszy mężczyzna, który pojawia się w progu, nie zamierza jej pomóc i twierdzi, że wewnątrz nie przebywa nikt o imieniu Jaqen H’ghar.  Dziewczyna spędza godziny na schodach budynku, powtarzając swoją „modlitwę” i wymieniając nazwiska wrogów, którym życzy śmierci. Po długim oczekiwaniu rozgoryczona Arya wrzuca otrzymany od Jaqena pieniążek do morza i odchodzi.

Brienne i Podrick zatrzymują się w gospodzie, w której przebywają Sansa Stark i Petyr Baelish. Brienne oferuje Sansie swój miecz, ale dziewczyna wysłuchawszy uwag Littlefingera odrzuca jej propozycję. Brienne ucieka z gospody, wprowadzając zamieszanie w szeregach zbrojnych lorda Baelisha. Żołnierze rzucają się w pogoń za nią i za Podrickiem, a Sansa i Littlefinger oddalają się. Brienne nie rezygnuje z dotrzymania słowa danego Catelyn Stark i mimo sprzeciwu Sansy nadal pragnie ją chronić.

Cersei Lannister wzywa Jaimego i pokazuje mu naszyjnik, przysłany z Dorne. Królowa rozpoznaje klejnot, który należy do Myrcelli. Jej zdaniem Martellowie w ten sposób ostrzegają Królewską Przystań przed pochopnym działaniem. Jaime deklaruje, że uda się do Dorne i przywiezie Myrcellę do domu. Na wyprawę zamierza zabrać ze sobą Bronna, choć ten szykuje się do ślubu z lady Stokeworth.

W Dorne Myrcella Baratheon spędza czas z Trystane Martellem. Ellaria Sand z oddali przygląda się młodym, a następnie odwiedza Dorana Martella. Nalega, by ten pomścił śmierć swego brata. Wskazuje, że córki Oberyna stoją po jej stronie i proponuje, by Doran oddał jej Myrcellę, a śmierć dziewczyny będzie zemstą za życie Oberyna. Doran odmawia.

Szary Robak i Daario Naharis patrolują ulice Meereen w poszukiwaniu Synów Harpii. Daario uzyskał informacje, które pozwalają im schwytać jednego ze skrytobójców. Podczas narady u Daenerys ma zapaść decyzja odnośnie przyszłości jeńca, a zdania wśród doradców smoczej królowej są podzielone. Po naradzie ser Barristan pozostaje jeszcze w komnacie i opowiada Daenerys o jej ojcu, Szalonym Królu. Stary rycerz wskazuje, że opowieści szerzone przez wrogów Targaryenów były prawdą. Dany obiecuje, że Syna Harpii czeka sprawiedliwy proces.

Tyrion wraz z Varysem podróżują do Volantis, by stamtąd udać się do Meereen. W karecie Tyrion zgodnie ze złożoną wcześniej obietnicą cały czas pije, co irytuje Varysa. Dla własnego bezpieczeństwa Tyrion musi się cały czas ukrywać, bowiem Cersei wyznaczyła nagrodę za jego głowę. Do Królewskiej Przystani przybywają łowcy nagród z makabrycznymi trofeami, ale żadna z dostarczonych przez nich głów nie należała do Tyriona. Szczątki zabiera do swych eksperymentów Qyburn. Królowa bierze udział w posiedzeniu małej rady. Jako doradca króla informuje o mianowaniu Mace’a Tyrella starszym nad okrętami i monetą, Qyburn obejmuje stanowisko starszego nad szeptaczami, zaś Kevan Lannister starszego nad armią. Stryj Kevan nie okazuje radości z nominacji i chce usłyszeć od niej bezpośrednio z ust króla. Twierdzi, że nie zamierza być marionetką Cersei i opuszcza posiedzenie małej rady, udając się do Casterly Rock.

Shireen uczy Goździk, a lekcjom czytania przysłuchuje się Sam. Dziewczyny rozmawiają o szarej łuszczycy, a Goździk opowiada o swoich siostrach, które zmarły na tę chorobę. Pogawędkę przerywa wejście królowej Selyse.
Jon Snow rozmawia ze Stannisem. Wyjaśnia królowi, że dzicy ludzie nigdy nie poprą jego sprawy i nie pójdą walczyć w jego wojnie. Stannis Baratheon pokazuje chłopakowi list, otrzymany od dziesięcioletniej Lyanny Mormont, która na prośbę o wsparcie zripostowała, że Północ zna tylko jednego króla, Starka. Stannis uważa, że w zbliżających się wyborach lorda dowódcy Nocnej Straży wygra ser Alliser. W zamian za oddanie hołdu i ofiarowanie służby Stannis obiecuje Jonowi Snow zalegalizowanie pochodzenia, nazwisko Stark i tytuł lorda Winterfell.
Rozpoczynają się wybory lorda dowódcy. Za ser Alliserem gardłuje Janos Slynt, za wiekowym ser Dennisem przemawia jeden z braci, a tuż przed rozpoczęciem głosowania Samwell Tarly wygłasza mowę, w której przypomina zebranym zasługi Jona Snow. W głosowaniu Jon i Alliser otrzymują identyczną liczbę głosów, ale maester Aemon dokłada swój głos i on przeważa.
998 lordem dowódcą Nocnej Straży zostaje Jon Snow.

Arya poluje na gołębie na ulicach Braavos. Zaczepiona przez trzech młodych mężczyzn wyciąga miecz, ale rzezimieszki rzucają się do panicznej ucieczki na widok staruszka z Domu Czerni i Bieli. Arya podąża za nim, a ten nie zatrzymując się idzie prosto do świątyni. Przed drzwiami oddaje Aryi wrzuconą przez nią do morza monetę. Starzec ruchem ręki odmienia swoją twarz. Przed Aryą stoi Jaqen H’ghar i gestem zaprasza ją do przekroczenia progu Domu Czerni i Bieli.

W Meereen Mossador, który podczas narady doradzał Daenerys uśmiercenie pojmanego Syna Harpii, odwiedza jeńca w więzieniu i zabija go. Daenerys zamierza ściśle przestrzegać prawa i skazuje go na śmierć, nie słuchając błagań ani samego skazanego, ani zebranych. Publiczna egzekucja powoduje gwałtowną zmianę w nastawieniu mieszkańców miasta, którzy otwarcie okazują Daenerys wrogość. W mieście dochodzi do zamieszek. Nocą na szczyt piramidy w której mieszka Daenerys przylatuje Drogon.

Gra o tron – różnice między serialem a powieścią

– w Braavos Aryę na brzeg wysadza jeden z synów kapitana statku, również pod Domem Czerni i Bieli. Tam dziewczyna spotyka kapłana określanego przez nią mianem „miłego staruszka”.

– książkowa Arya nie wciągnęła Waldera Freya na swoją listę

– podczas swej wędrówki Brienne nie spotkała Sansy

– od ucieczki z Królewskiej Przystani Sansa przedstawia się wszędzie jako Alayne Stone, nieprawo urodzona córka Littlefingera. Jej prawdziwą tożsamość zna tylko kilka osób, a Sansa farbuje włosy, by ich rudy kolor nie naprowadził nikogo na skojarzenia odnośnie jej pochodzenia.

– Jaime Lannister nie podróżował do Dorne. Myrcellę miał przywieźć jeden z królewskich gwardzistów (ser Balon Swann), zaś Jaime po pogrzebie Tywina i po ślubie Tommena wyjechał do Dorzecza, by tam zaprowadzić pokój. Bronn faktycznie ożenił się z Lollys Stokeworth, ale nie towarzyszył Jaimemu w podróży. Kompanem Lannistera, a zarazem partnerem w ćwiczeniach z mieczem, był niemy kat, ser Illyn Payne.

– w książce Ellaria Sand wykazywała się dużym opanowaniem i, mimo iż opłakiwała śmierć Oberyna, to dostrzegała bezsens zemsty i próbowała powstrzymać Żmijowe Bękarcice. Z Doranem rozmawiały kolejno Obara Sand, Nymeria Sand i Tyene Sand i każda z nich domagała się od niego reakcji.

– Tyrion podróżował z Illyrio Mopatisem. Varys po uwolnieniu go z więzienia najprawdopodobniej pozostał w Królewskiej Przystani.

– Kevan Lannister nie chciał się podporządkować Cersei. Odmówił objęcia stanowiska królewskiego namiestnika, stawiając zaporowy dla Cersei warunek, by opuściła Królewską Przystań i miejsce u boku syna.

– Samwell Tarly zaangażował się w przekonanie braci do kandydatury Jona, wykazując spore talenty polityczne. Za pomocą zręcznych argumentów przekonał niektórych kontrkandydatów, by swoje głosy przekazali Jonowi.

– Jednym z warunków postawionych przez Stannisa Baratheona było przyjęcie wiary w R’hllora. Jon Snow poważnie rozważał propozycję Stannisa, ale pojawienie się Ducha było dla Jona sygnałem, że powinien dochować wierności starym bogom i dotrzymać przysięgi złożonej Nocnej Straży.

– kandydaturę Jona na dowódcę Nocnej Straży zgłosił Edd Cierpiętnik, który również startował w wyborach. Jon Snow wygrał wybory ze znaczną przewagą nad kontrkandydatami.

– Daenerys wzięła od starych rodów Meereen zakładników, ale po kolejnych zabójstwach dokonanych przez Synów Harpii stanowczo odmówiła uśmiercenia ich. Epizod z Mossadorem pojawia się tylko w serialu.

(aw)

Artykuł Odcinek 2 – Dom Czerni i Bieli pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

(Ang. „Dark Wings, Dark Words”)

Brandon Stark budzi się ze snu o Trójokiej Wronie, w którym spotkał jeszcze kogoś – tajemniczego chłopaka. Opowiada o nim Oshy, jednak jego dzika przewodniczka nie jest zainteresowana snami i magią.

Król Północy spędza czas ze swą żoną, podczas gdy lord Bolton przynosi złe wieści. W Riverrun umiera dziadek Robba, a ojciec Catelyn, lord Hoster. Druga wiadomość jest jednak jeszcze gorsza – Żelaźni Ludzie spalili Winterfell i wymordowali jego załogę. Bran i Rickon zaginęli. Cat jest załamana, nie wiadomo też co się stało ze zdrajcą Theonem Greyjoyem.

Tymczasem Theon budzi się w nieznanym lochu i jest torturowany.

Wypuszczony przez lady Catelyn Królobójca oraz jego strażniczka – Brienne z Tarthu wędrują pieszo w kierunku Królewskiej Przystani. Lannister naigrawa się z dziewczyny, która nie daje się wyprowadzić z równowagi, dopóki rozmowa nie schodzi na jej uczucie do Renly’ego Baratheona. Brienne przykłada Jaimemu nóż do gardła, jednak scysję przerywa nadejście nieznajomego wieśniaka. Przypadkowo spotkany wędrowiec ostrzega parę przez zbójcami grasującymi w okolicy, ale Jaimego martwi raczej to, czy nie został rozpoznany.

W Królewskiej Przystani, Cersei rozmawia z Joffreyem, starając się wybadać, co jej syn sądzi o swojej narzeczonej Margaery. Wbrew jej intencjom, nie udaje jej się wzbudzić podejrzeń wobec młodej Tyrellówny.

Sansa Stark, za pomocą swojej służącej Shae przygotowuje się do wyjścia. Shae próbuje wzbudzić w młodej dziewczynie nieufność wobec Littlefingera i jego pozornie bezinteresownej pomocy. Rozmowę przerywa nadejście Lorasa Tyrella, który odprowadza Sansę do swej babci i siostry umilając drogę dworną konwersacją. Jego babcia, lady Olenna, nie traci czasu na takie konwenanse. Nie ukrywa, że jej syn Lord Wysogrodu jest durniem, a poparcie udzielone Renly’emu Baratheonowi było zdradą. Chce wiedzieć, jakim człowiekiem jest nowy narzeczony jej wnuczki – król Joffrey. Jej bezpośredniość i cięty język robią wrażenie na Sansie, nieprzyzwyczajonej do takiej szczerości. Dziewczyna wyjawia kobietom z Wysogrodu, że Joff jest potworem i sadystą. Lady Olenna nie wydaje się być  zszokowana tą wiadomością.

Robb Stark wraz ze swymi ludźmi zmierzają do Rivverun na pogrzeb lorda Hostera. Chorąży Robba – lord Karstark uważa to za błąd, a jeszcze większym błędem było, jego zdaniem, małżeństwo młodego Starka z Talisą. Ta tymczasem odbywa rozmowę z teściową. Catelyn wykonuje podarunek dla Siedmiu Bogów, który jest modlitwą za jej dzieci. Wspomina dwa poprzednie razy kiedy to robiła – dla Brana po jego upadku z wieży oraz dla swego pasierba Jona Snow. Catelyn opowiada o swojej nienawiści do bękarta męża oraz o wyrzutach sumienia, które z tego powodu odczuwa.

Snow wędruje z Dzikimi i ich Królem za Murem. Mance opowiada, jak udało mu się zjednoczyć wszystkie ludy zza Muru uświadamiając im, że pozostanie na północy oznacza śmierć. Jeden z dzikich – Orell, który jest wargiem (czyli człowiekiem umiejącym wchodzić w ciało zwierzęcia i widzieć jego oczyma) za pomocą swego daru widzi zabitych na Pięści Pierwszych Ludzi braci z Nocnej Straży.

Niedobitki braci również zmierzają na Południe. Sam Tarly nie ma już sił i gotów jest się poddać, jednak pomoc towarzyszy – Edda i Grenna oraz interwencja lorda dowódcy Mormonta sprawiają,  że idzie dalej.

Do obozowiska Brana zbliża się ktoś obcy. Okazuje się, że to tajemniczy młodzieniec, którego Bran widział w swym śnie o Trójokiej Wronie. Osha atakuje nieznajomego, ale w tej samej chwili zostaje napadnięta przez jego siostrę. O dziwo, obcy, którzy przedstawiają się jako Jojen i Meera Reed, wzbudzają zaufanie wilkora Brana – Laty.

Arya wraz towarzyszami, po opuszczeniu Harrenhall także wędrują do Riverrun, gdzie dziewczyna spodziewa się pomocy ze strony dziadka. Drogę przerywa im jednak spotkanie z Bractwem Bez Chorągwi, którego członkowie zapraszają dzieci na posiłek go gospody.

Shae przychodzi do komnat Tyriona, sprawiając, że ten martwi się o jej bezpieczeństwo. Shae natomiast niepokoi się o Sansę i jej stosunki z lordem Baelishem. Rozmowa szybko schodzi jednak na kurtyzanę Rose, a także na urodę Sansy. Shae robi Tyrionowi scenę zazdrości.

Margaery Tyrell odwiedza króla Joffreya, który obcesowo wypytuje ją o jej poprzedniego męża Renly’ego. Młoda kobieta jednak szybko omotuje króla swym urokiem.

Theon jest przesłuchiwany i torturowany. Jego oprawcy, chcą wiedzieć po co zdobył Winterfell. Gdy odchodzą, nieoczekiwanie swą pomoc oferuje mu młody służący, twierdząc, iż został przysłany przez siostrę Theona – Yarę.

Jojen Reed, który okazał się synem Howlanda Reeda, dawnego towarzysza Neda Starka, opowiada Branowi o zielonych snach, dzięki którym można widzieć rzeczy, które zdarzyły się bardzo daleko, w przeszłości lub przyszłości.

Arya, Gendry i Gorąca Bułka są się gośćmi Bractwa Bez Chorągwi. Arya stara się zrobić na banitach wrażenie groźnej wojowniczki. Banici chcą wypuścić dzieci w dalszą drogę, jednak do ich siedziby sprowadzony zostaje jeniec Sandor Clegane, który rozpoznaje w Aryi córkę Neda Starka.

Jaime i Brienne przekraczają most, na którym Jaimemu udaje się wyrwać Brienne jeden z mieczy. Bohaterowie walczą ze sobą, jednak ich pojedynek zostaje przerwany przez przyjazd niespodziewanych przybyszy pod sztandarem Boltonów, sprowadzonych przez puszczonego wcześniej wolno wieśniaka. Królobójca i jego towarzyszka stają się ich jeńcami.

Wybrane różnice:

– w książce rodzeństwo Reedów przebywało w gościnie Starków podczas ataku Theona i razem z Branne wyruszyło w podróż za Mur już z Winterfell

– książkowa Catelyn zdecydowanie ma znacznie chłodniejsze uczucia do Jona Snow i nie ma z tego powodu wyrzutów sumienia

– powieść nie opisuje dokładnie tortur jakim poddawany był Theon;

– Krwawi Komedianci, którzy pojmali Jaimego i Brienne w książce (zabijając kuzyna Jaimego, ser Cleosa, który w serialu nie występuje) podlegali wprawdzie lordowi Boltonowi, jednakże nie byli ludźmi z Północy.

autor: Nimue
(fot. materiały prasowe HBO)

Artykuł Odcinek 2 – Mroczne Skrzydła, Mroczne Słowa pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.