Czasami czuję się rozdarta na kawałki. Chciałabym podzielić się na pięć matek, po jednej dla każdego dziecka, żebym mogła wszystkim zapewnić bezpieczeństwo.[i]

Catelyn całą sobą żyje i działa dla rodziny. Jakby zawołanie rodowe Tullych – Rodzina. Obowiązek. Honor. – było jej kompasem moralnym. Jaką postacią jest właściwie Catelyn Stark? Bardzo złożoną. Zdeterminowana, dumna i przesądnie wierząca w znaki kobieta starająca się odnaleźć swoje miejsce w męskim świecie. Oddana religii Siedmiu acz dopuszczająca moc sprawczą starych bogów. A jednocześnie rozsądna lady mocno stąpająca po ziemi.

Catelyn bardziej ufała wiedzy maestera niż modlitwom septona.[ii]

Świadoma swoich możliwości i swoich ograniczeń – w sytuacjach kryzysowych potrafiąca zwrócić się po pomoc i przyznać do słabości. Starająca się okazywać siłę, choć w obliczu wielu trudności i przeciwności losu nieustannie szarpana wątpliwościami i obawami.

Catelyn wysunęła się z cienia na sztywnych nogach i spojrzała na odcinek ścieżki, który miały pokonać: długi na dwadzieścia stóp, szeroki na trzy, z przepaścią po obu stronach. Wiatr wył przeraźliwie. (…) Zrobiła pierwszy krok i natychmiast poczuła, że strach pochwycił ją w swoje szpony. Dosłownie czuła pustkę czarnej otchłani po obu stronach przejścia. Zatrzymała się drżąca, niezdolna do wykonania następnego kroku. Wiatr smagał jej twarz, szarpał za ubranie, próbując ściągnąć ją w dół. Spróbowała cofnąć się ostrożnie, lecz muł stał tuż za nią. Zginę tutaj, pomyślała. Poczuła na plecach kropelki zimnego potu.(…) Catelyn Tully Stark przełknęła resztki dumy.

– Ja… ja tego nie zrobię, moje dziecko – krzyknęła.

– Zrobisz, pani – odpowiedziała dziewczyna. – Zobacz, jaka szeroka jest ścieżka.

– Nie chcę patrzeć. – Catelyn miała wrażenie, że wszystko dookoła – góra, niebo, muły – wiruje, niczym ogromny bąk. Zamknęła oczy i spróbowała uspokoić oddech.[iii]

Inteligentna i kochająca Catelyn ma także mroczną stronę natury. Nigdy nie wybacza, zawsze pamięta przewiny. Bywa surowa, wymagająca i gdy trzeba bezwzględna. Nigdy nie wybaczyła mężowi, że sprowadził bękarta do ich domu.

Wielu mężczyzn płodziło bękarty. Catelyn dojrzewała, posiadając już tę wiedzę. Nie zdziwiła się więc, kiedy w pierwszym roku ich małżeństwa dowiedziała się, że Ned spłodził syna z jakąś dziewczyną spotkaną przypadkowo w czasie jednej z wypraw. Rozumiała to, miał swoje potrzeby, cały rok spędzili oddaleni od siebie, on na wojnie, na południu, ona bezpieczna w zamku swojego ojca w Riverrun. Większą uwagę poświęcała Robbowi, którego wtedy nosiła jeszcze przy piersi, niż mężowi, którego ledwie znała. Rozumiała, że potrzebuje pociech między kolejnymi bitwami. Nie wątpiła też, że zajmie się dzieckiem, gdyby zdarzyło mu się je spłodzić. On jednak posunął się dalej. Starkowie różnili się od innych. Ned zabrał swojego bękarta do domu i na oczach całej północy nazwał go „synem”. Kiedy wojny wreszcie się skończyły i Catelyn zjechała do Winterfell, Jon i jego mamka zdążyli się już zadomowić. Dla niej był to bolesny cios.[iv]

Odkąd Catelyn zamieszkała na zimnej i pod wieloma względami obcej jej Północy, Jon Snow był piekącą zadrą w sercu Catelyn. Zadrą tym boleśniejszą, że chłopiec z wyglądu bardziej przypominał Neda niż którekolwiek z dzieci, które mu urodziła. Catelyn nigdy nie mogła się zdobyć na cieplejsze uczucie wobec Jona. Chłód wobec chłopca był stale obecny i widoczny dla wszystkich na przestrzeni wielu lat, które spędzili razem w Winterfell. Jej niechęć i uraza były zbyt silne.

Nie widział jednak przed sobą twarzy lorda Eddarda, tylko oblicze lady Catelyn. Ze swymi ciemnoniebieskimi oczyma i zaciśniętymi twardo ustami przypominała trochę Stannisa. Żelazo – pomyślał. Ale kruche. Patrzyła na niego tak, jak kiedyś w Winterfell, gdy tylko okazał się lepszy od Robba w walce na miecze, w rachunkach czy w czymkolwiek. Kim jesteś? – zawsze zdawało się pytać jej spojrzenie. To nie twoje miejsce. Dlaczego tu przebywasz?[v]

Obowiązek nakazywał jednak kobiecie szanować swego męża. Tak jak w latach jej dzieciństwa nakazywał jej po śmierci matki, Minisy Whent, zająć się młodszym rodzeństwem – bratem Edmurem oraz siostrą Lysą. Być posłuszną panu ojcu i poślubić mężczyznę, którego wskaże. Być dla lorda Hostera zarazem córką i synem. Być panią Riverrun, a następnie sprostać zadaniu bycia panią Winterfell.

„Północ jest twarda, zimna i nie zna litości”. Tak powiedział jej Ned, gdy po raz pierwszy przybyła do Winterfell.[vi]

Jak doszło do małżeństwa Catelyn z Nedem? Gdy Cat była dwunastoletnią dziewczynką, jej ojciec, lord Hoster Tully, w porozumieniu z lordem Rickardem Starkiem zaręczył ją z Brandonem – starszym bratem Eddarda, ówczesnym dziedzicem Winterfell. Miało to przypieczętować sojusz dwóch wielkich rodów: Starków z Północy oraz Tullych z Dorzecza. Jednak śmierć Brandona i wybuch Rebelii Roberta zmieniły te plany. Catelyn miała wówczas 18 lat i dla podtrzymania sojuszu Tullych ze Starkami zgodnie z wolą ojca poślubiła brata Brandona – Eddarda. Po blisko dwóch tygodniach lord Eddard odjechał, aby walczyć u boku Roberta Baratheona na południu. Owocem nocy poślubnej był pierworodny Robb.

Przypomniała sobie dziecinne rozczarowanie, które poczuła, gdy po raz pierwszy ujrzała na oczy Eddarda Starka. Wyobrażała go sobie jako młodszą wersję jego brata Brandona, prawda wyglądała jednak inaczej. Ned był niższy, miał brzydszą twarz i był bardzo poważny. Przemawiał do niej uprzejmie, lecz pod jego słowami wyczuwała chłód zupełnie nieprzypominający Brandona, którego ataki wesołości były równie szalone jak napady gniewu. Nawet gdy zabrał jej dziewictwo, w ich miłości było więcej obowiązku niż namiętności. Ale spłodziliśmy tej nocy Robba, daliśmy życie królowi. A po wojnie, w Winterfell, znalazłam tyle miłości, że wystarczyłoby jej dla każdej kobiety. Musiałam tylko odkryć dobre, słodkie serce ukryte za poważną twarzą Neda.[vii]

Z biegiem lat przychodziły na świat kolejne dzieci z tego związku: Sansa, Arya, Bran i Rickon. Obraz związku Cat i Neda we wspomnieniach małych Starków od czasu do czasu się pojawia na kartach sagi.

Pamiętała, jak pani matka mówiła kiedyś ojcu, żeby zrobił lordowską minę i załatwił jakąś sprawę. Ojciec roześmiał się na te słowa.[viii]

Catelyn przez lata małżeństwa pokochała męża całym sercem i zaakceptowała realia Północy.

- Kiedy przybyłam do Winterfell, było mi przykro za każdym razem, gdy Ned szedł do bożego gaju siedzieć pod drzewem sercem. Wiedziałam, że to drzewo kryje w sobie cząstkę jego duszy, jakiś jej fragment, do którego nigdy nie dotrę. Wkrótce jednak zrozumiałam, że bez tego fragmentu nie byłby Nedem. Jeyne, dziecko, poślubiłaś północ, tak samo jak ja… a na północy czasem nadchodzą zimy. – Spróbowała się uśmiechnąć. – Bądź cierpliwa. Bądź wyrozumiała. On cię kocha i potrzebuje. Wkrótce do ciebie wróci. Może jeszcze dziś w nocy. Czekaj na niego. To wszystko, co mogę ci radzić.[ix]

Gra o tron

Gdy król Robert Baratheon przybywa z orszakiem do Winterfell, by poprosić lorda Eddarda o przyjęcie nominacji na królewskiego namiestnika, Catelyn usilnie namawia na tenże urząd pełnego wątpliwości męża. Uważa bowiem, że odmowa może sprowadzić niebezpieczeństwo na rodzinę, a dodatkowym argumentem jest list od siostry. Lysa twierdzi, że Jon Arryn (jej zmarły mąż a zarazem poprzedni namiestnik i mentor Neda z czasów dzieciństwa) został zamordowany przez Lannisterów. Zanim królewski orszak wyruszy z powrotem na południe, dochodzi do wypadku – mały Bran spada z wieży. Chłopiec jest nieprzytomny.

Błagała Neda, żeby został, żeby nie wyjeżdżał po tym, co się stało. Próbowała go przekonać, że wszystko się zmieniło. Czy on tego nie widział? Bezskutecznie. Odpowiedział jej, że nie ma wyboru, i odjechał.[x]

Pogrążona w rozpaczy Catelyn czuwa blisko trzy tygodnie dniem i nocą przy łóżku dziecka, a obowiązek doglądania Winterfell po wyjeździe Neda spada na barki Robba. Oprócz tego chłopak zajmuje się trzy-letnim Rickonem, gdyż Sansa i Arya wyruszyły wraz z ojcem, a matka całą swą uwagę poświęca Branowi. Z letargu i rozpaczy wybudza Catelyn próba zamachu na chłopca. Podczas obrony syna kobieta doznaje głębokich ran dłoni, a dwa ostatnie palce jej lewej ręki ulegają trwałemu uszkodzeniu. Blizny na dłoniach będą jej przypominać o zamachu na syna. Ostatecznie niedoszły zabójca Brana ginie od zębów i pazurów wilkora. W tym momencie Catelyn zaczyna patrzeć na wilkory swoich dzieci przychylnym okiem.

- Widziałam, jak w Winterfell wilk Brana rozerwał człowiekowi gardło – przerwała mu ostro. – Kochałam go za to.[xi]

Drogocenny sztylet z valyriańskiej stali wydaje się być tropem do odkrycia zleceniodawcy zamachu. Catelyn pragnie ostrzec męża i odkryć, do kogo należała tak cenna broń. Wyrusza wraz ze zbrojmistrzem Winterfell, ser Rodrikiem Casselem, do Królewskiej Przystani. Płynie statkiem, dlatego dociera do stolicy wcześniej niż jej mąż. W mieście znany Cat z dzieciństwa Petyr Baelish informuje ją, że sztylet zamachowca należał do Tyriona Lannistera. Wzajemne relacje Cat i Littlefingera pozostają nie bez wpływu przeszłych wydarzeń. To Petyr Baelish, który jako chłopiec był wychowankiem lorda Hostera Tully’ego w Riverrun, na wieść o planowanym ślubie Brandona i Cat wyzwał starszego z braci Starków na pojedynek …choć nie miał żadnych szans. Tak wspomina Catelyn te zdarzenia:

Dałam Brandonowi wstążkę, a gdy Petyr został ranny, ani razu go nie odwiedziłam i nawet się z nim nie pożegnałam, kiedy ojciec go odesłał. A potem Brandona zamordowano i ojciec powiedział, że muszę wyjść za jego brata.”[xii]

Petyr jest natomiast przekonany, że Catelyn go kochała i oddała mu swoje dziewictwo, ponieważ myli ją w swoich wspomnieniach z Lysą. Swobodnie opowiada o rozdziewiczeniu Catelyn na dworze w Królewskiej Przystani.

Petyr spróbował pocałować twoją matkę, ale ona go odepchnęła. Wyśmiała go. Miał taką zrozpaczoną minę, że myślałam, iż serce mi pęknie ze współczucia. Potem upił się tak, że aż wpadł pod stół. Stryj Brynden zaniósł go do łóżka, żeby ojciec nie widział go w takim stanie. (…) Tej nocy zakradłam się do jego łoża, by go pocieszyć. Akurat krwawiłam, lecz ból był słodki. Zapewnił, że mnie kocha, ale tuż przed zaśnięciem szepnął do mnie „Cat”. Mimo to zostałam z nim aż do chwili, gdy niebo zaczęło jaśnieć. Twoja matka nie zasługiwała na niego. Nie chciała mu nawet ofiarować wstążki, kiedy pojedynkował się z Brandonem Starkiem. Ja bym mu dała wstążkę.[xiii]

Po rozmowie z mężem, której świadkiem jest Littlefinger, Catelyn wyrusza w drogę powrotną na Północ, aby – jak polecił Ned – pomóc przygotować ich ziemie do ewentualnej wojny. W trakcie podróży zrządzeniem losu udaje jej się pojmać Tyriona Lannistera. Wyrusza z zakładnikiem do Orlego Gniazda.

Miała wrażenie, że jej serce zamieniło się w kamień; sześciu dzielnych ludzi zginęło, aby ona mogła tutaj dojechać, a ona nawet nie zapłakała po ich śmierci. Ich imiona odchodziły w zapomnienie.[xiv]

W wyniku próby walki stoczonej w Orlim Gnieździe – w siedzibie jej siostry Lysy – karzeł odzyskuje wolność. Niestety za późno. Tywin Lannister, ojciec Tyriona, wysyła swoich ludzi, aby pustoszyli Dorzecze. W królestwie tli się zaczątek wojny domowej. W drodze powrotnej na Północ z Orlego Gniazda towarzyszy Catelyn stryj Brynden – doświadczony wojownik. W Fosie Cailin Cat dołącza do sił, z którymi Robb wyruszył do walki na wieść o uwięzieniu Eddarda Starka w stolicy po śmierci króla Roberta Baratheona. Wiadomości o umierającym lordzie Hosterze powstrzymują Catelyn przed powrotem do Winterfell. Armia młodego Starka w drodze na południe potrzebuje dogodnej przeprawy przez rzekę. Miejscem, przez które wielka armia może się przedostać suchą stopą na drugi brzeg Zielonych Wideł, są Bliźniaki. Zadania negocjacji z lordem Przeprawy, Walderem Freyem, podejmuje się Catelyn. Jednym z uzyskanym warunków przejścia jest obietnica małżeństwa Robba z jedną z Freyówien.

Catelyn miała ochotę napluć na tego gderliwego starca i upiec go na rożnie, ale pamiętała, że musi otworzyć most przed zmrokiem.[xv]

Siły Starków podążają dalej na południe, trwają walki. Wtedy nadchodzi straszliwa wieść ze stolicy – lord Eddard Stark został zabity na rozkaz młodocianego króla Joffreya. Pogrążona w żalu Cat znajduje dość sił, aby wciąż być oparciem dla Robba i móc czuwać przy łożu umierającego ojca. W trakcie narady wojennej w Riverrun Cat optuje za pokojowym rozwiązaniem, aby móc wynegocjować bezpieczny powrót swoich córek do domu ze szponów Lannisterów. Zebrani lordowie jednak odrzucają jej propozycję i ogłaszają Robba królem Północy. Wojna trwa.

Starcie królów

Król Robb wysyła matkę z misją dyplomatyczną do Renly’ego Baratheona, jednego z pretendentów do Żelaznego Tronu, w celu zawarcia sojuszu przeciw Lannisterom. Pomimo przeżywanej głębokiej żałoby po śmierci męża oraz troski o umierającego ojca i o dzieci, Catelyn stara się jak najlepiej wykonać powierzone jej zadanie.

Obudziła się obolała, samotna i zmęczona. Zmęczona jazdą, bólem i obowiązkami. Chciałabym się rozpłakać – pomyślała. Chciałabym, żeby ktoś mnie pocieszył. Nie chcę już dłużej być silna. Choć raz pragnę poczuć się głupia i wystraszona. Tylko na chwilkę, to wszystko… na dzień… na godzinę…[xvi]

Pokonałam tyle tysięcy mil i co z tego przyszło? Komu pomogłam? Straciłam córki, Robb mnie nie potrzebuje, a Bran i Rickon z pewnością myślą, że jestem zimną, nieczułą matką. Nie byłam nawet z Nedem, kiedy zginął… (…) Kiedy go ścięli, zabili również i mnie.[xvii]

Catelyn udaje się do Krain Burzy wraz z armią Renly’ego i jest świadkiem pertraktacji braci Baratheonów oraz późniejszej, nagłej, tajemniczej śmierci młodszego z nich. Ucieka wraz z Brienne oraz ze swoją eskortą m.in. z Halisem Mollenem, ser Wendelem Manderlym, ser Perwynem Freyem oraz Lucasem Blackwoodem do Riverrun. Tam blisko dwa miesiące później docierają do niej wieści o tym, że Theon Greyjoy (który wbrew jej radom został wysłany wcześniej celem zdobycia poparcia Żelaznych Wysp) zdradził zaufanie Starków, zajął Winterfell oraz zamordował Brana i Rickona. Wiadomość o śmierci najmłodszych synów oraz silne pragnienie ratowania życia córek popychają Catelyn ku uwolnieniu w tajemnicy Jaime’go Lannistera. Catelyn liczy na spełnienie przysięgi danej przez Tyriona Lannistera.

Przypomniała sobie noc, gdy lady Catelyn dowiedziała się o śmierci synów, dwóch małych chłopców, których zostawiła w Winterfell, sądząc, że tam będą bezpieczni. Brienne zapytała ją wówczas, czy dostała wieści o synach, a ona odpowiedziała: „nie mam już żadnych synów poza Robbem”. Głos lady Catelyn brzmiał tak, jakby ktoś wbił jej nóż w brzuch. (…) Potem zaczęła opowiadać o córkach.[xviii]

Wysyła Jaime’a po długiej z nim rozmowie pod eskortą Brienne do Królewskiej Przystani. Ma nadzieję, że zdoła wymienić cennego więźnia na swoje córki.

…a na mnie czeka dwóch martwych synów, puste łoże i zamek pełen duchów. (…) Przyprowadź mi moje dziewczynki, Brienne. Przyprowadź je bezpiecznie.[xix]

Nawałnica mieczy

Catelyn pozostaje w areszcie w Riverrun, gdzie dowiaduje się o złamaniu przez Robba przyrzeczenia danego Frey’om. Aby odzyskać poparcie tego rodu, król Północy popiera pomysł ożenienia wuja, Edmure’a, z jedną z córek lorda Waldera. W Bliźniakach po zaślubinach okazuje się, że lordowie Walder Frey oraz Roose Bolton zawarli porozumienie z Tywinem Lannisterem. Większość ludzi Starków i Tullych zostaje zamordowana. W desperackiej próbie ratowania życia swego pierworodnego Catelyn grozi zabiciem jednego z potomków starego Freya, jednak próba w starciu z bezlitosnym lordem Walderem jest bezcelowa. Robb ginie na jej oczach. W rozpaczy Catelyn rozszarpuje paznokciami swoją twarz.

Mogli z nią zrobić, co zechcą; uwięzić ją, zgwałcić, zabić, to nie miało znaczenia. Żyła już zbyt długo i czekał na nią Ned. Bała się tylko o Robba. (…) Do Robba podszedł mężczyzna w ciemnej zbroi i jasnoróżowym, splamionym krwią płaszczu.

– Jaime Lannister przesyła pozdrowienia.

Przebił mieczem serce jej syna i obrócił ostrze w ranie. Robb złamał słowo, lecz Catelyn go dotrzymała. Pociągnęła mocno za włosy półgłówka i zaczęła piłować mu szyję, aż ostrze zgrzytnęło o kość. (…) Wreszcie ktoś wyrwał nóż z rąk Catelyn. Spływające po policzkach łzy paliły ją niczym ocet. Dziesięć oszalałych kruków rozdzierało jej twarz ostrymi pazurami, wyrywało z niej pasma mięsa, pozostawiając głębokie bruzdy, które broczyły krwią. Czuła w ustach jej smak. To tak strasznie boli – myślała. Nasze dzieci, Ned, wszystkie nasze słodkie dzieci. Rickon, Bran, Arya, Sansa, Robb… Robb… proszę, Ned, proszę, niech to się wreszcie skończy, zrób coś, żeby przestało mnie boleć… Białe i czerwone łzy mieszały się ze sobą, aż jej twarz, twarz, którą kochał Ned, przerodziła się w krwawiącą, rozszarpaną maskę. Catelyn Stark uniosła dłonie, spoglądając na krew, która ściekała po jej długich palcach i nadgarstkach, spływając pod rękawy sukni. Czerwone robaki pełzły powoli po jej ramionach i pod ubraniem. To łaskocze. Roześmiała się na tę myśl tak gwałtownie, że aż zaczęła krzyczeć.

– Oszalała – powiedział ktoś. – Straciła rozum.

– Skończcie z nią – dodał ktoś inny. Czyjaś dłoń złapała ją za włosy, tak jak ona zrobiła to z Dzwoneczkiem. Nie, nie obcinajcie mi włosów – pomyślała. Ned tak je kocha. Potem poczuła na gardle stal, której dotyk był zimny i czerwony.[xx]

Martwe, nagie ciało Catelyn zostaje wrzucone do rzeki w drwinie z obyczajów pogrzebowych rodu Tullych. Trzy dni później odnajduje je na brzegu lord Beric Dondarrion, dowodzący Bractwem bez Chorągwi. Jednak to Nymeria pod kontrolą Aryi wyciąga na brzeg rzeki ciało zmarłej matki dziewczynki.

Rzeka pełna była intensywnych, wilgotnych zapachów, ale to nie one ją przyciągały. Wabiła ją ostra, czerwona woń zimnej krwi, słodki, mdły odór śmierci. Ścigała to coś tak, jak często ścigała czerwone jelenie pośród drzew. Na koniec dopadła je i zamknęła szczęki na bladym ramieniu. Potrząsnęła nim, by się poruszyło, lecz czuła wyłącznie smak śmierci i krwi. Była już jednak zmęczona i zdołała jedynie przyciągnąć to do brzegu. (…) Białe coś leżało w błocie twarzą do dołu. Martwe ciało było blade i pomarszczone, a z gardła ciekła zimna krew. Wstań – pomyślała. Wstań, jedz i biegaj z nami. Odwróciła głowę, słysząc konie. Ludzie. Zbliżali się pod wiatr, nie poczuła więc ich zapachu, byli już jednak prawie na miejscu. (…) Zostawiła białą, zimną zdobycz w błocie i czmychnęła, nie czując z tego powodu wstydu.

Rankiem Ogar nie musiał krzyczeć na Aryę ani potrząsać nią, by ją obudzić. (…)

– Jeśli chodzi o twoją matkę… – odezwał się potem Ogar.

– To już nieważne – odparła pozbawionym wyrazu głosem Arya. – Wiem, że ona nie żyje. Widziałam ją we śnie.[xxi]

Lord Błyskawica ulega błaganiom Harwina i przekazuje zwłokom w pocałunku ogień i życie R’hllora. Tak oto rodzi się Pani Kamienne Serce. Istota straszna, bezlitosna i przesiąknięta żądzą zemsty za Krwawe Gody.

Gdy ruszyła w jego stronę, banici rozstąpili się bez słowa. Kiedy opuściła kaptur, coś zacisnęło się mocno w piersi Merretta. Przez chwilę nie był w stanie zaczerpnąć oddechu. Nie. Nie. Widziałem, jak zginęła. Była już martwa całą dobę, nim rozebrali ją do naga i wrzucili ciało do rzeki. Raymund poderżnął jej gardło od ucha do ucha. Nie żyła.

Bliznę pozostawioną przez ostrze jego brata ukrywały płaszcz i kołnierz, lecz jej twarz wyglądała jeszcze gorzej, niż ją zapamiętał. Od długiego przebywania w wodzie ciało stało się miękkie niczym budyń, a skóra nabrała koloru zsiadłego mleka. Połowa włosów jej wypadła, a druga połowa stała się biała i krucha jak u zgrzybiałej staruchy. Rozoraną paznokciami twarz pokrywały strzępy skóry i czarna krew. Najstraszliwsze jednak były oczy. Widziały go i były pełne nienawiści.

– Nie może mówić – oznajmił mężczyzna w żółtym płaszczu. – Zbyt głęboko poderżnęliście jej gardło, cholerne skurwysyny. Ale pamięta. – Spojrzał na martwą kobietę. – Czy on tam był, pani? – zapytał. – Czy brał w tym udział?

Lady Catelyn ani na chwilę nie spuszczała z niego oczu. Skinęła głową.[xxii]

Spekulacje:

Czy po śmierci pozostało wiele z dawnej Catelyn? Jak wiele? Kim jest Pani Kamienne Serce, która nigdy nie sypia?

Robię się zgorzkniała – pomyślała Catelyn. – Nie cieszy mnie mięso ani miód, a śpiew i śmiech stały się dla mnie podejrzanymi nieznajomymi. Dla mnie zostały jedynie żal, pył i gorzka tęsknota. Tam, gdzie kiedyś miałam serce, zieje pustka.[xxiii]

Co planuje uczynić zmarła lady Catelyn? Odnaleźć Aryę? Odnaleźć Sansę? Czy szaleństwo rozpaczy ją rzeczywiście zniszczyło? Czy też kolejny raz uczyniło ją silniejszą?

Muszę być silniejsza – powtarzała sobie. (…) Jeśli wpadnę w rozpacz, żałoba mnie zniszczy.[xxiv]

Co czeka Catelyn poza zemstą? I poza śmiercią?

Catelyn zastanawiała się, jak ogromny byłby wodospad z jej łez, gdyby umarła.[xxv]

Czy może jej marzenia o możliwości porozumienia się z umarłymi spełniły się w przewrotny sposób?

Milczące siostry nie mówią z żywymi – pomyślała otępiała Catelyn. Niektórzy jednak twierdzą, że potrafią one rozmawiać z umarłymi. Jakże im tego zazdrościła…[xxvi]

W przecinającej jaskinię szczelinie ustawiono na kozłach stół. Siedziała za nim spowita w szary płaszcz z kapturem kobieta. W rękach trzymała koronę, diadem z brązu otoczony pierścieniem żelaznych mieczy. Wpatrywała się w nią, głaszcząc palcami klingi, jakby chciała sprawdzić ich ostrość. Pod kapturem błyszczały oczy. Szary był kolorem milczących sióstr, służebnic Nieznajomego. Brienne poczuła przebiegający wzdłuż kręgosłupa dreszcz.[xxvii]

Co planuje Bractwo bez Chorągwi pod przewodnictwem Kamiennego Serca? Pod Fairmarket Kamienne Serce odzyskuje koronę Robba z brązu i żelaza, a ser Ryman Frey i jego towarzysze kończą na stryczku. Co uczyni dalej Bractwo? Co zrobi Tom Siódemka w Riverrun? Czy ktoś z Bractwa jest w Bliźniakach? Kogo napotka jeszcze na swojej drodze Catelyn? Czy będzie to ktoś z jej bliskich? Stryj Brynden? Arya? Nymeria? Sansa? Rickon? Bran? A może będzie to Jon Snow? Czy przekaże komuś pocałunek i płomień życia? Minstrele zapewne ułożą o niej wiele mrocznych pieśni. O Pani Kamiennym Sercu. O Milczącej Siostrze. O Matce bez Miłosierdzia. O Wieszaczce.

Niech sobie mają swoje pieśni, jeśli dodaje im to odwagi – pomyślała Catelyn, bawiąc się srebrnym pucharem.[xxviii]

I cóż uczyni Catelyn z Jaimem Lannisterem? Jaki sąd czeka Królobójcę? Jaki los czeka Brienne? Jak potoczą się dalsze dzieje Catelyn? To dopiero przed czytelnikami.

Kobieta w szarych szatach nie odpowiedziała. Przyjrzała się mieczowi i dokumentowi, a potem popatrzyła na koronę z brązu i żelaza. Na koniec sięgnęła ręką do szyi, jakby chciała sama się udusić. Ale zamiast tego przemówiła… jej głos był słaby, urywany, udręczony. Zdawało się, że dobiega z gardła. Brzmieniem przypominał ochrypły charkot konającego.

To język potępionych – pomyślała Brienne. (…)

Lady Catelyn wbiła palce głęboko w gardło. Z jej ust posypały się słowa, zdławione, urywane i zimne jak lód.

– Powiedziała, że musisz wybrać – oznajmił człowiek z północy. – Weźmiesz miecz i zabijesz Królobójcę albo zawiśniesz za zdradę. Powiedziała: „miecz albo pętla”. Powiedziała: „wybieraj”.[xxix]

autor: Maegi

Przypisy

[i]               GRRM, Starcie królów, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 45: Catelyn (VI), strona 661.

[ii]              GRRM, Gra o tron, tłum. Paweł Kruk, wyd. Zysk i Ska 2011, rozdział 34: Catelyn (VI), strona 378.

[iii]             GRRM, Gra o tron, tłum. Paweł Kruk, wyd. Zysk i Ska 2011, rozdział 34: Catelyn (VI), strona 391.

[iv]            GRRM, Gra o tron, tłum. Paweł Kruk, wyd. Zysk i Ska 2011, rozdział 6: Catelyn (II), strona 72.

[v]                                                   GRRM, Nawałnica mieczy: Krew i złoto, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2014, rozdział 79: Jon (XII), strona 534.

[vi]              GRRM, Nawałnica mieczy: Stal i śnieg, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2013, rozdział 20: Catelyn (III), strony 309-310.

[vii]           GRRM, Nawałnica mieczy: Krew i złoto, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2014, rozdział 45: Catelyn (V), strona 30.

[viii]          GRRM, Starcie królów, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 30: Arya (VII), strona 473.

[ix]              GRRM, Nawałnica mieczy: Stal i śnieg, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2013, rozdział 20: Catelyn (III), strony 319-320.

[x]              GRRM, Gra o tron, tłum. Paweł Kruk, wyd. Zysk i Ska 2011, rozdział 14: Catelyn (III), strona 139.

[xi]             GRRM, Nawałnica mieczy: Stal i śnieg, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2013, rozdział 14: Catelyn (II), strona 224.

[xii]            GRRM, Starcie królów, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 45: Catelyn (VI), strona 659.

[xiii]           GRRM, Nawałnica mieczy: Krew i złoto, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2014, rozdział 80: Sansa (VII), strony 557-558.

[xiv]           GRRM, Gra o tron, tłum. Paweł Kruk, wyd. Zysk i Ska 2011, rozdział 34: Catelyn (VI), strona 377.

[xv]            GRRM, Gra o tron, tłum. Paweł Kruk, wyd. Zysk i Ska 2011, rozdział 59: Catelyn (IX), strona 670.

[xvi] GRRM, Starcie Królów, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 22: Catelyn (II), strona 342

[xvii]          GRRM, Starcie Królów, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 33: Catelyn (IV), strona 506

[xviii]         GRRM, Uczta dla wron: Cienie śmierci, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2015, rozdział 9: Brienne (II), strona 190.

[xix]           GRRM, Nawałnica mieczy: Krew i złoto, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2014, rozdział 45: Catelyn (V), strona 28.

[xx]            GRRM, Nawałnica mieczy: Krew i złoto, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2014, rozdział 51: Catelyn (VII), strony 117-118.

[xxi]           GRRM, Nawałnica mieczy: Krew i złoto, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2014, rozdział 65: Arya (XII), strona 316.

[xxii]          GRRM, Nawałnica mieczy: Krew i złoto, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2014, Epilog: Merrett Frey, strony 576-577.

[xxiii]         GRRM, Starcie królów, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 55: Catelyn (VII), strona 789.

[xxiv]         GRRM, Nawałnica mieczy: Krew i złoto, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2014, rozdział 45: Catelyn (V), strona 29.

[xxv]          GRRM, Gra o tron, tłum. Paweł Kruk, wyd. Zysk i Ska 2011, rozdział 40: Catelyn (VII), strona 450.

[xxvi]         GRRM, Starcie królów, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 39: Catelyn (V), strona 581.

[xxvii]        GRRM, Uczta dla wron: Sieć spisków, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2015, rozdział 42: Brienne (VIII), strona 362.

[xxviii]       GRRM, Starcie królów, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2012, rozdział 45: Catelyn (VI), strona 668.

[xxix]          GRRM, Uczta dla wron: Sieć spisków, tłum. Michał Jakuszewski, wyd. Zysk i Ska 2015, rozdział 42: Brienne (VIII), strony 364, 366.

Artykuł Catelyn Stark pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Kim jest psychopata? Większości z nas słowo to kojarzy się ze seryjnymi mordercami, sadystami, gwałcicielami, zamachowcami i wszelkiego rodzaju „złem”. Jednak prawdziwi psychopaci nie zawsze są brutalni i okrutni. Wręcz przeciwnie! Potrafią wykazywać wiele zalet! Istnieje w psychologii takie pojęcie, jak skala szaleństwa i każdy z nas ma na niej swoje miejsce.

Psychopaci są nieustraszeni, pewni siebie, charyzmatyczni, bezwzględni i skupieni na celu – brzmi bardzo znajomo, prawda?
W „Pieśni Lodu i Ognia” oraz serialu „Gra o tron” bohaterowie, którzy chcą zdobyć Żelazny Tron muszę właśnie posiadać ten zestaw cech, niezbędnych do osiągnięcia władzy nad królestwem. Dlatego u George’a R. R. Martina mamy przekrój wszelkiego rodzaju osobowości psychopatycznych: od tych „klasycznych” pokroju Ramsaya Snow, po tych bardziej subtelnych i wyrafinowanych, jak Tywin Lannister. Podejrzewam, że sam Martin ma coś z psychopaty…

Jakim cechami charakteryzuje się osobowość psychopatyczna? Przede wszystkim, nawet w najbardziej ekstremalnych sytuacjach prawdziwy psychopata nie odczuwa strachu i smutku. Dlaczego tak jest? Psychopata uważa, że jemu nic nie może wyjść na złe, wszystko ZAWSZE musi wyjść na dobre. Psychopata potrafi każdą swoją sytuację obrócić na swoją korzyść. W Pieśni Lodu i Ognia mamy wiele przykładów takiego zachowania. Mistrzem wychodzenia z sytuacji bez wyjścia jest niezastąpiony lord Casterly Rock – Tywin Lannister. Potrafi on nawet w kryzysowych sytuacjach, takich jak przegrywanie wojny, obrócić wszystko na swoją korzyść. Pomaga mu w tym „instynkt drapieżcy”, który wyczuwa słabość przeciwnika i wykorzystuje ją przeciwko niemu. Nie każda jednostka jest zdolna do posunięcia się do tak brutalnych i bezwzględnych czynów jak Krwawe Gody, aby osiągnąć swój cel, przy czym Lannister nawet nie ubrudził swoich rąk sprytnie manipulując lordem Freyem. Aż przechodzą ciarki…

Kolejną cechą, która wyróżnia osobowość psychopatyczną, to niezwykła zdolność udawania kogoś normalnego i zwyczajnego, chociaż za fasadą bije zimne jak lód serce bezwzględnego, twardego jak skała drapieżcy. Ten kamuflaż pozwala im zmyślnie manipulować ludźmi oraz zdobywać ich zaufanie. Robb Stark  za jednego ze swoich najbardziej zaufanych doradców uważał lorda Boltona. Nie wyczuwał w nim nic niepokojącego i złowieszczego, ponieważ jego chorąży niczym się nie zdradził. Jednak gdy nadarzyła się okazja lord Dreadfort zdradził go bez mrugnięcia okiem dla swoich korzyści. Dzięki tym samym zdolnościom Joffrey Baratheon tak łatwo zmanipulował Sansę Stark. Psychopaci jeśli tylko chcą potrafią być bardzo czarujący (poczytajcie chociażby o Tedzie Bundym). K. Dutton  uważa, że nasza fascynacja nimi wynika w dużym stopniu z faktu, że uwielbiamy iluzję, rzeczy, które na pozór wydają się normalne, ale kiedy im się bliżej przyjrzeć, prawda jest zupełnie inna…

Nawet jeśli „ofiara” zaczyna coś zauważać, dostrzegać jakieś niepokojące sygnały, zauroczenie i fascynacja tą osobą jest silniejsza. Zaczyna odsuwać od siebie te alarmujące myśli. Sansa widząc, jak Joff traktuje jej siostrę i syna rzeźnika nie potrafi „wyrwać się” z uroku księcia – tak silnie działa czar psychopaty. Wiele ocalonych ofiar morderców wypowiada się o nich w superlatywach. Być może dlatego, że wiele z cech jakimi wyróżniają się psychopaci – ofiary same by chciały posiadać… Psychopaci wykorzystują naszą słabość – na pierwszy rzut oka prezentują się świetnie, potrafią wykorzystać swój czar, charyzmę i nienaganny psychologiczny kamuflaż, by odwrócić naszą uwagę od swojej prawdziwej natury. Bo chociaż anomalia kryje się tuż przed naszym nosem, otumania nas ich aura.
Dla psychopaty słowa i język nic nie znaczą. Nie ma w nich emocji.  Kiedy Joff mówił Starkównie, że ją kocha, to dla niego znaczyło to tyle co „podaj mi kielich wina” – a młode dziewczyny lubię piękne słowa…

Osobowość psychopatyczną wyróżnia także doskonała spostrzegawczość. Umiejętność ta pomaga im wybrać odpowiednią ofiarę z tłumu. Ted Bundy w jednym z wywiadów powiedział, że swoje ofiary wybierał na podstawie chodu. Badania wykazały, że to prawda – osoby, które przejawiają cechy ofiary: mają niską samoocenę, są niepewne siebie, uległe, podatne na manipulację, itp. chodzą w specyficzny sposób. Ludzie o wysokim wskaźniku psychopatii bardzo dobrze potrafią identyfikować bezbronność. Jeszcze lepsi są w tym kliniczni psychopaci… po prostu wiedzą na co patrzeć.
Dlaczego Ramsay torturował Theona? Jest psychopatą to oczywiste! Lubił sprawiać ból i mógł to robić bezkarnie. Ale dlaczego po torturach, po prostu go nie zabił? Bo wyczuł, że Greyjoy to „urodzona” ofiara – idealny kandydat na Fetora. Theon, najmłodszy w rodzinie, najmniej kochany, oddany, jako zakładnik do wrogiego rodu, zawsze czuł się niedoceniany i nieakceptowany przez środowisko, w którym żył. Pod płaszczykiem arogancji i buty, krył się człowiek tak naprawdę bezbronny o zaburzonej samoocenie, dlatego też Ramsay go złamał. Fetor jest uległy i będzie taki, dopóki jego zachowanie pozwoli mu uniknąć kary.

Więc co powoduje, że jedni ludzie z cechami psychopatycznymi stają się, np. wybitnymi chirurgami, a inni stają się mordercami? Bądź, jak w przypadku PLiO: ktoś staje się Tywinem, albo Górą. Jak twierdzi Morrison, na los psychopatów ma wpływ wiele czynników: dziedziczone geny, pochodzenie, edukacja, inteligencja i okazje oraz jak jednostka na nie reaguje.

Jakie są podstawowe cechy charakterystyczne dla osobowości psychopatycznej?
1. duże poczucie własnej wartości
2. siła perswazji
3. powierzchowny czar
4. bezwzględność
5. brak wyrzutów sumienia
6. mniejsze odczuwanie emocji i uczuć
7. umiejętność manipulowania innymi

Zauważcie, że kombinacja któryś z wymienionych wyżej cech charakteryzuje liderów i przywódców.
Każda z pretendujących o tron Westeros postaci posiada jakiś zestaw tych cech: Tywin Lannister, Stannis Baratheon, Daenerys Targaryen, Roose Bolton – każde z nich wyróżnia jakiś psychopatyczny atrybut, niektórych posiadają ich cały zestaw. Każda z tych postaci jest skupiona na celu, czyli zdobyciu, jak największej władzy. Zbędne uczucia mogłyby popsuć im interesy. Jak Tywin wygrałby wojnę gdyby przejmował się losem weselników na Krwawych Godach?, jak Dany miałaby wyzwalać niewolników i wymierzać sprawiedliwość Panom, gdyby myślała o nich jak o ludziach a nie potworach, jak Roose zdradziłby Robba, gdyby przejmował się swoim honorem i jak Stannis zyskałby przychylność Pana Światła nie paląc kilku nieszczęśników na stosie?
Psychopaci są nieustraszeni, pewni siebie, charyzmatyczni, bezwzględni i skupieni na celu, jednak nie zawsze lubią przemoc.  Sprawianie bólu nie wszystkim sprawia przyjemność, czasem jest to tylko środek do osiągnięcia celu. Śmierć Elli Martell i jej dzieci nie sprawiła Tywinowi Lannisterowi radość. Była niezbędna do wygrania rebelii. O zimnej kalkulacji lorda świadczy też jeszcze coś: potrafi sprytnie wykorzystywać innych, aby zachować czyste ręce. Tyrion, jego najmłodszy syn, który też posiada kilka cech psychopatycznych, nie wielbi przemocy, ale kiedy to konieczne nie waha się przerobić pewnego minstrela na gulasz. Wie, że czasem przemoc jest niezbędna aby bronić własnych interesów i nie waha się jej używać.
Oczywiście przytoczone przykłady nie mają udowodnić, że wszystkie postacie z Sagi są psychopatami, czy mają niezłe zadatki aby nimi się stać. Artykuł ten jest próbą udowodnienia, że posiadanie cech psychopatycznych może przynosić jednostce, która je posiada, korzyści. Istnieją różne obszary tego zaburzenia, każdy z bohaterów znajduje swoje miejsce na peryferiach psychopatii, ale tylko niewielka mniejszość ulokuje się w ścisłym centrum.

Doskonałym przykładem balansowania na tej granicy jest Varys zwany Pająkiem. Nawet pod presją swoich interesów (np. rozkaz króla Roberta aby zabić Dany) okazuje tyle empatii co wulkany zalewające lawą Valyrię. Nie zachowuje się jednak agresywnie, czy antyspołecznie. Ba! nie jest pozbawiony sumienia – współczuje Nedowi Starkowi i Tyrionowi Lannisterowi ich losu. Inna sprawa, że widzi w nich narzędzie do ocalenia „królestwa” i swoich interesów.
Wiadomo, że jeśli ktoś posiada 2-3 cechy psychopatyczne znajduje się bliżej niebezpiecznej sfery niż osoba, która nie ma żadnej, ale daleko mu do centrum ludzi, którzy mają cały arsenał tych atrybutów.
Czy więc możemy się jakoś bronić przed tymi niebezpiecznymi drapieżcami? Rozpoznać ich w tłumie? Badani pokazują, że tak. Częściej tą umiejętność przejawiają kobiety. W obecności prawdziwego psychopaty czujemy mrowienie na karku, dyskomfort i niepokój. Lady Catelyn Stark od początku czuła niechęć do lorda Boltona, nie ufała mu. Niepokoiły ją jego zimnie i czujne oczy. Ciekawostka: osoby przejawiające silnie cechy psychopatyczne mrugają rzadziej niż osoby „normalne”. Psychologowie uważają, że ma to związek z wzmożoną koncentracją i skupieniem.
A co z uczuciami? Empatią? Czy psychopata naprawdę niczego nie czuje? Zdania są podzielone. Niektórzy badacze uważają, że psychopaci czują emocje, np., strach, ale robią to inaczej. Newman, mówi: „Ludzie sądzą, że psychopaci są bezduszni i pozbawieni strachu, ale moim zdaniem to coś więcej. Gdy skupimy ich uwagę na zagrożenia, osobnicy psychopatyczni okazują normalną reakcję emocjonalną. Ale jeśli ją skierujemy na coś innego, stają się całkowicie niewrażliwi na emocje”.
Dlatego tak łatwo było Daenerys Targaryen ukrzyżować Wielkich Panów – skupiła się na wymierzaniu sprawiedliwości a nie na uczuciach tych ludzi, czy ich rodzin. Kobieta, która okazuje tyle współczucia niewolnikom, nie ma go ani trochę dla handlarzy i ich bliskich. Podobnie jest z wymierzaniem sprawiedliwości u Stannisa Baratheon’a, dla którego czarne to czarne, a białe to białe. Davos, jego namiestnik (a kiedyś przemytnik) uratował go i jego ludzi przed śmiercią głodową podczas oblężenia Końca Burzy, był przy tym jednak przemytnikiem więc należało go także ukarać. Stannis postawił wyżej „działanie” niż emocje. Psychopaci nie odczuwają emocji i uczuć, nie zauważają ich u innych, ponieważ odgradzają się od wszystkiego, co „nie ma znaczenia”, kiedy skupiają się na zadaniu prowadzącym na natychmiastowej nagrody.

Wróćmy jeszcze na chwilę do empatii. Czy ludzie o skłonnościach psychopatycznych ją odczuwają? Odpowiedź brzmi: tak! Zdolność empatii pozwala wczuć się w sposób myślenia swojej ofiary – patrzeć jej oczami, przewidywać jej ruchy i sposób postępowania (ucieczki).
Najlepsi stratedzy w grze o Westeros bez wątpienia posiadają tą umiejętność: lord Lannister, lord Bolton, Varys, czy Petyr Baelish (Littlefinger) to osoby, które znają bardzo dobrze ludzką naturę i potrafią wyczuwać słabości innych. Moim zdaniem, jednak najlepszym strategiem (i najbardziej cierpliwym) może okazać się książę Doran Martell. Jeśli teoria o Dornijskim Wielkim Planie okaże się prawdziwa…
Bohater ten nie wykazuje dużo atrybutów psychopaty, potrafi jednak być konsekwentny w dążeniu do celu oraz potrafi wykorzystać swoją zdolność empatii dla własnych korzyści.

Empatia daleka jest od jednolitości. Psychologowie zwracają uwagę na to, że przejawia ona cechy schizofreniczne. Istnieją dwa typy empatii: Zimna i Gorąca (nasuwa się tu skojarzenie z duetem Lód i Ogień). Zimna empatia charakteryzuje się podejściem zdroworozsądkowym i racjonalnym myśleniem. Gorąca empatia to centrum emocji i kierowanie się uczuciami.
Umiejętność rozróżniania tych dwóch typów empatii, pozwala nam dostrzec w jakich sytuacjach i jak dana postać z książek bądź serialu odczuwa. Dzięki zimnej empatii psychopaci stają się elitą, która bez problemy rozszyfrowuje ludzkie charaktery.
Dobrym przykładem „z życia” posługiwania się tą empatią jest zawód snajpera.  umiejętność ta pozwala na wykonywać zadania bez mrugnięcia okiem. Społeczeństwo potrzebuje osób, które wykonują za nie „brudną robotę”. Kogoś kto nie zadaje trudnych pytań, podejmuje krytyczne decyzje i wystawia się na cios.
Góra, Bronn, Krwawi Komedianci, a nawet Gwardia królewska muszą wykazywać się bezwzględnością.
Po tych rozważaniach można dojść do wniosku, że pojęcie psychopatii stoi bardzo blisko utylitaryzmu. Twórcy tego pojęcia pisali: „Miarą dobra i zła jest jak największe szczęście największej liczby ludzi” (Benthama).
Przykładem z Sagi może być konflikt Stannisa z Davosem, który nazwałam „dylematem bękarta”: skazanie na śmierć bękarta króla Roberta dla magii Kobiety w Czerwieni – Edrica Storm. Tu także posłużę się cytatem: „Co znaczy życie jednego bękarta wobec całego królestwa?” – Jedyny Prawowity Król Siedmiu Królestw wykazał się tu podejściem arcy- zdroworozsądkowym, stawiający dobro królestwa wyżej niż życia jednostki.

Badania psychologów i psychiatrów wykazały, że niektóre cechy psychopatyczne, takie jak: czar, egocentryzm, dar przekonywania, niezależność i skupienie na celu mogą się przydać w biznesie. A kto jest największym „biznesmenem” królestwa, oczywiście Petyr „Mały Palec” Baelish! Postać, która nigdy nie wchodzi na pierwszy plan, za to za kulisami wprowadza swoją teorię chaosu. Nie można mu odmówić nieprzeciętnej inteligencji, ale ta zdolności to tylko miły dodatek. Petyr bez skrupułów pokonuje swoją wędrówkę na szczyt na plecach innych: Arrynów, Lannisterów, Tyrellów. Najzabawniejsze jest to, że osoby, które „Paluch” wykorzystuje, są święcie przekonane, że to one posługują się nim! Czytelnik/widz jednak widzi i wie, że jest zupełnie inaczej… magia psychopaty.

Psychopatę naprawdę nie obchodzi, co inni myślą o nim, a szczególnie o jego metodach działania:
1. Tywin Lannister, który z zimną krwią pozbył się Reynów, wydał rozkaz zabicia  żony i dzieci księcia Rhaegara oraz zorganizował Krwawe Gody.
2. Ramsey Snow/Bolton i jego sposób „przesłuchiwania” więźniów (nie mówiąc o tym, jak potraktował swoją żonę, lady Hornwood… )
3. Stannis Baratheon, który za nic ma opinię innych ludzi oraz sposób wymierzania przez niego sprawiedliwości.
4. Sandor „Ogar” Clegane, nie baczący o swoje „dobre imię”, zdolny posiekać na kawałki każdego, kto stanie mu na drodze: nieważne czy na rozkaz swojego pana ma zabić niewinnego chłopca, czy w obronie dziewczyny zabić kilku prostaków.

Ta cecha powoduje, że są oni postrzegani raz jak rozpruwacze, a innym razem, jak ręka sprawiedliwości. Predysponuje to nie tylko do okrucieństwa, ale także heroizmu – zależy jaką drogę wybierze dana osoba.
Gdzie na tej skali szaleństwa plasuje się Arya Stark? Przypadek Aryi jest tak samo skomplikowany, jak pojęcie psychopatii. Zarówno na zachowanie i osobowość dziewczyny, jaki i psychopatię składają się cztery wymiary: interpersonalny, afektywny, behawioralny i antyspołeczny – jeśli te czynniki są „nastawione” na maksimum tworzą osobowość psychopatyczną. Arya wyróżnia się wśród Starków. Ją z całego rodzeństwa cechuje najbardziej „wilcza natura”. Butność, upartość i inteligencja są to cechy charakterystyczne dla Starkówny. Po tragicznych wydarzeniach, które spotkały jej rodzinę, u wilczycy uaktywniły lub wzmocniły się takie cechy, jak: nieustraszoność, zdolność manipulacji i kłamstwa, duża odporność psychiczna i wyjątkowe skupienie na celu, którym jest zemsta na wszystkich, którzy skrzywdzili ją i jej bliskich. Są to przymioty osobowości psychopatycznej. Dzięki tym zdolnościom Arya mogła przetrwać najtrudniejszy okres w swoim życiu, jednocześnie cechy te zaczęły dominować w jej osobowości, co mogło zaburzyć jej rozwój.
Arya przechodzi ciężki kryzys tożsamości – spotęgowany przez środowisko, w którym się znajdowała (np., Harrenhal, wędrówka z Ogarem) i w którym aktualnie się znajduje (Dom Czerni i Bieli, gdzie musi wyrzec się swojego pochodzenia).

Spowodować to mogło u niej antyspołeczne zaburzenie osobowości: APD. Zaburzenie to jest definiowane jako „utrwalony wzorzec braku poszanowania i pogwałcania praw innych ludzi, który pojawia się w dzieciństwie lub wczesnej adolescencji i utrzymuje się w dorosłości”. Aby stwierdzić, czy dana osoba przejawia APD trzeba sprawdzić, czy przejawia następujące kryteria:
1. Nieprzestrzeganie norm społecznych wymuszających zachowanie zgodne z prawem.
2. Brak szacunku dla prawdy (np. powtarzające się kłamstwa, używanie fałszywych nazwisk, pseudonimów, oszukiwanie ludzi dla zysku).
3. Impulsywność lub brak powodzenia w planowaniu.
4. Drażliwość i agresywność (bójki, napady).
5. Lekkomyślne lekceważenie bezpieczeństwa własnego i innych ludzi.
6. Trwała nieodpowiedzialność.
7. Brak żalu z powodu złych uczynków (obojętność na wyrządzanie innym krzywdy, znęcanie się nad nimi, okradanie ich lub szukanie racjonalizacji dla takich czynów.
WYSTARCZY SPEŁNIAĆ co najmniej 3 KRYTERIA ABY STWIERDZIĆ, ŻE OSOBA PRZEJAWIA APD
Według mnie Arya spełnia co najmniej trzy kryteria: drugie, trzecie, czwarte i siódme.
Ad.2 Arry, Łasica, Nan to tylko nieliczne imiona jakie przyjmowała dziewczyna w swojej niebezpiecznej wędrówce przez Westeros i Wąskie Morze. Oczywiście używała ich aby przetrwać, jednak łatwość z jaką okłamywała innych świadczy o jej niezwykłej zdolności do konfabulacji i manipulacji innymi ludźmi oraz otoczeniem. Zawsze kłamstwa te działały na jej korzyść.
Ad.3 Impulsywność to chyba najbardziej specyficzna cecha „wilczej natury” u niektórych Starków. Arya wielokrotnie podczas wędrówki z Ogarem udowodniła, że cierpliwość nie jest jej mocną stroną. Często najpierw działa nie myśląc o konsekwencjach swoich czynów. Dobrymi przykładami takiego zachowania jest wydanie wyroków śmierci na trzy osoby, które miał wykonać Jaqen H’ghar lub zaatakowanie Joffreya i wyrzucenie jego miecza do wody.
Ad.4 To kryterium wiąże się bezpośrednio z poprzednim. Arya często wdawała się w bójki, chociażby z Gorącą Bułką, nawet kiedy przeciwnik był większy i silniejszy – nie czuła przed nim strachu.
Ad.7 Arya nie odczuwała żalu kiedy wydawała wyroki w Harrenhal, kiedy „ugotowała” łasicową zupę, czy porzuciła Ogra bez daru łaski śmierci – w jej mniemaniu w tych czynach nie było nic złego, ponieważ ludzie, którym wyrządziła krzywdę, byli źli. Nie można się z nią nie zgodzić, nie były to święte osoby, ale każdy „normalny” człowiek czyniąc coś złego drugiej osobie (nieważne jaka ona by była) czuje wyrzuty sumienia.

Nie możemy stwierdzić czy Arya posiadała cechy APD i psychopatyczne od początku, czy „włączyły” się one pod wpływem niekorzystnych czynników środowiskowych. Osobiście uważam, że tkwiły w dziewczynie od zawsze. Dowodem może być porównanie Aryi i Sansy – obydwie Starkówny znalazły się w bardzo złej sytuacji zagrażającej życie i obydwie zachowały się zgoła inaczej. Sansa przyjęła za swoją zbroję uprzejmość, młodsza siostra postawiła na Igłę. Dzięki swoim psychopatycznym zdolnościom Arya przetrwała najgorsze, natomiast Sansa… może dopiero pokaże nam swoją „wilczą naturę”.

Dla American Psychiatric Association APD i psychopatia to jedno i to samo zaburzenie. W opozycji to tego stwierdzenia stoi Dutton, który uważa, że APD i psychopatia nie są spójne na wszystkich poziomach, lecz mają kilka nakładających się cech wspólnych. Fundamentalna różnica polega na różnym rozkładzie akcentów: w przypadku APD nacisk położony na wzorzec zachowań „społecznego dewianta”, natomiast w psychopatii na zaburzenia emocjonalne, na pozbawioną odczuwania strefę mroku, będącą domeną psychopatów.
Konkluzja: Nie każdy z APD jest psychopatą, ale każdy psychopata przejawia APD .

Dla Aryi więc jest jeszcze nadzieja. Nie musi pozostać na drodze ciemności i śmierci, może jeszcze zawrócić i zmienić swoje życie. Wystarczy, że podejmie właściwe decyzje i odnajdzie własne ja. Dużo zależy od tego, jakich ludzi spotka na swojej drodze…
Jest jeszcze jeden argument przemawiający za tym, że Starkówna nie stanie się maniakalną zabójczynią – psychopatia dużo częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet. Szacuje się, że psychopatia występuje od 1 do 3 procent mężczyzn a tylko u 0,5 do 1 procenta kobiet. Teoretycy uważają, że przyczyną takiego stanu rzeczy jest to, że dziewczynki szybciej rozwijają u siebie zdolność do empatii i szybciej przejawiają zdolności lingwistyczne oraz społeczno – emocjonalne.

Tekst ten ma na celu rozważania nad korzyściami z posiadania cech psychopatycznych, a dokładniej sytuacji w jakich te cechy stają się przydatne. Przyjrzeliśmy się, co dla bohaterów „Pieśni Lodu i Ognia” oznacza nieustraszoność, bezwzględność, czy bycie całym sobą tu i teraz. Destruktywni, olśniewający, i bardzo pewni siebie to epitety, które najczęściej używają ludzie, którzy mieli lub mają do czynienie z psychopatami. Właśnie tak często są też opisywani bohaterowie powieści Martina, jak i serialu „Gra o tron”. Ceniony psycholog Kevin Dutton uważa, że nasze społeczeństwo staje się coraz bardziej psychopatyczne. Może dlatego książki Martina oraz serial HBO zyskały popularność na masową skalę? Każdy odnajduje swój „psychopatyczny” odpowiednik w tym fantastycznym świeci, który choć nie realny jest nam bardzo bliski…

Autor: Natalia Przybysz

Bibliografia:
1. K. Dutton Mądrość psychopatów, Wyd. MUZA SA, Warszawa 2014
2. G. R. R. Martin Cykl Pieśń Lodu i Ognia, Wyd. Zysk i S-ka, Poznań 1996 – 2011

fot. materiały prasowe HBO

Artykuł Geniusz czy szaleniec? Psychopaci w Pieśni Lodu i Ognia pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Królową będziesz… dopóki nie nadejdzie inna, młodsza i piękniejsza, która cię obali i odbierze ci wszystko, co dla ciebie drogie.

@iamlenaheadey

Pamiętna przepowiednia Maggy Żaby dotyczy wprawdzie losów książkowej Cersei, ale zadziwiająco dobrze pasuje również do instagramu. Lena Headey rozpoczęła instagramową przygodę ponad trzy lata temu i szybko stworzyła profil, któremu niewiele brakowało do statusu kultowego. Zamieszczała sporo zdjęć, również spoza planu na którym aktualnie pracowała. Jeśli wpadły Wam w oko nieoficjalne fotki Leny z serialowym Tywinem bądź Oberynem Martellem, to z dużym prawdopodobieństwem pochodziły właśnie z jej konta. Oddając królowej co królewskie, cudownie strollowała fanów przed premierą czwartego sezonu „Gry o tron”. Lena zamieściła wówczas jakże symboliczne zdjęcie serca, ułożonego z kamieni.

My stone heart

Zdjęcie zamieszczone przez użytkownika Lena Headey (@iamlenaheadey) 21 Kwi, 2014 o 4:12 PDT

- hurra, Lady Stoneheart powróci! – ucieszyli się fani – LOL. Nope – ucieszyła się Lena. Niestety przez dłuższy czas konto nie było aktualizowane. Obecnie serialowa Cersei powróciła do zamieszczania zdjęć, ale w międzyczasie pojawiły się trzy pretendentki do tytułu królowej instagrama. Przynajmniej jeśli chodzi o panie związane z „Grą o tron”.

@maisie_williams

Maisie Williams radzi sobie fenomenalnie w internetowym świecie. Udziela się na twitterze, ma swój kanał na youtube, a na Instagramie zgromadziła niemal trzy miliony fanów (stan na koniec czerwca 2016 r.). Na profilu Maisie raczej nie znajdziecie zdjęć z planu „Gry o tron”, natomiast jeśli interesuje Was, co serialowa Arya robi po za graniem w serialu to dobrze trafiliście. Zdjęcia z imprez, z konwentów, z konferencji prasowych, fotki z wieczorów z przyjaciółmi, ale też dokumentacja ciuchowych zakupów to wszystko jest do odnalezienia na jej koncie.

@sophiet

W bardzo podobny sposób kreuje swój instagramowy wizerunek jej serialowa siostra, Sophie Turner. Sansa zgromadziła niewiele mniej fanów niż Arya i także chętnie zamieszcza zdjęcia z imprez, dokumentacje sesji zdjęciowych na potrzeby magazynów mody czy fotki z konwentów.

@leavecaricealone

Znakomicie radzi sobie serialowa Melisandre (Carice van Houten), która na początku sezonu nie odmówiła sobie przyjemności zamieszczenia na swoim koncie komentarza do aktualnych serialowych wydarzeń:

Haha

Zdjęcie zamieszczone przez użytkownika Carice van Houten (@leavecaricealone) 3 Maj, 2016 o 11:11 PDT

@emilia_clarke

Czerwoną kapłankę i siostry Stark przebiła jednak Emilia Clarke, czyli Daenerys Targaryen. Zaczęła wyraźnie później od swych koleżanek ale to nie przeszkodziło jej dorobić się w krótkim czasie ponad 5 milionów followersów. Emilia najchętniej z omawianej trójki zamieszcza zdjęcia związane z kreowaną przez nią postacią Matki Smoków, na jej instagramowym koncie znajdziemy zarówno zdjęcia z planu jak i ze spotkania z serialowym mężem, Jasonem Momoa.

WAIT WHAT???!!!!! The truth is out but the six pack is in…. phew what a relief #jonsnowforpresident #orjustforthenextapprentice…

Zdjęcie zamieszczone przez użytkownika @emilia_clarke 13 Maj, 2016 o 1:06 PDT

@prideofgypsies

A skoro już o khalu Drogo mowa, to jest on jednym z dwóch aktorów z „Gry o tron”, niepodzielnie rządzących na Instagramie. Wprawdzie wyniki panów – jeśli chodzi o liczbę fanów obserwujących ich profile – są wyraźne gorsze od omawianych wyżej dziewczyn, ale i Jason Momoa, i Pedro Pascal robią kawał dobrej roboty. Jest to interesujący zbieg okoliczności, że dwóch chłopaków, którzy pojawili się tylko w jednym sezonie serialu (okolicznościowego występu khala w drugim sezonie nie liczę), zagrali bardzo wyraziste postacie i najwyraźniej zapadli fanom głęboko w serca. Mimo iż od sezonu pierwszego minęło pięć lat, Jason Momoa na bieżąco śledzi serialowe wydarzenia i komentuje je na swoim profilu, kibicując zwłaszcza Daenerys Targaryen.

 

Hahahahahahahahahahahhhahaha. I love GOT. Don’t fuck with my boo. Hahahahahahahahah @emilia_clarke love u Moon of my life ALOHA DROGO

 

Zdjęcie zamieszczone przez użytkownika Jason Momoa (@prideofgypsies) 16 Maj, 2016 o 3:19 PDT

Jason ma na swoim profilu prawie milion obserwujących, którzy żywo reagują na każdy jego post. Zdjęcia nie wyglądają na przypadkowe, ale też nie można powiedzieć, żeby były specjalnie wystylizowane. Większość zdjęć sprawia wrażenie cykniętych komórką, czasami trafiają się fotki z mniej lub bardziej uroczystych bankietów, ale dominują zdjęcia z katalogu rodzinna i przyjaciele. Sądząc po tym, co Momoa prezentuje na swoim profilu, fajny jest z niego gość ;)

@pascalispunk

Podobnie sympatyczne wrażenie sprawia Pedro Pascal. On zamieszcza więcej zdjęć z planów filmowych i z podróży, znajdziemy u niego wyraźnie mniej fotek imprezowych, trochę zdjęć rodzinnych, trochę fotek z kumplami. Pedro sprawia wrażenie równie sympatycznego człowieka co Jason Momoa. Obecnie Czerwoną Żmiję śledzi niemal pół miliona wielbicieli.

Buds.

Zdjęcie zamieszczone przez użytkownika Pedro Pascal (@pascalispunk) 2 Cze, 2014 o 8:57 PDT

@kristiannairn

Serialowy Hodor ma – w porównaniu ze swymi wyżej wymienionymi koleżankami i kolegami z planu – niewielkie konto, obserwuje go nieco ponad 90 tysięcy osób. Oprócz odwołań do serialu „Gra o tron” znajdziemy tu także sporo zdjęć z działalności Kristiana jako DJ’a.

Z instagrama nie korzystają niestety – a przynajmniej się tym specjalnie nie chwalą – serialowy Jon Snow ani Jaime Lannister. Szkoda, bo są podstawy by mniemać, iż konta tych panów szybko rozgrzałyby się do czerwoności… Gwiazdy „Gry o tron” korzystają aktywnie także z Twittera, ale to już temat na osobny wpis.
Aktualizacja – w połowie września 2016 swoje konto na instagramie założył Nikolaj Coster-Wadau.

Spośród setek aktorek i aktorów, zaangażowanych w pracę przy „Grze o tron” swoje konta na instagramie mają:

Bran Stark (Isaac Hempstead Wright)
https://www.instagram.com/isaachwright/

Podrick Payne (Daniel Portman)
https://www.instagram.com/danportman/

Daario Naharis (Michiel Huisman)
https://www.instagram.com/michielhuisman/

Jaqen H’ghar (Tom Wlaschiha)
https://www.instagram.com/tomwlaschiha/

Tormund Zabójca Olbrzyma (Kristofer Hivju)
https://www.instagram.com/khivju/

Gregor Clegane / Robert Strong (Hafþór Júlíus Björnsson)
https://www.instagram.com/thorbjornsson/

Gendry (Joe Dempsie)
https://www.instagram.com/josephdempsie/

Ramsay Snow/Bolton (Iwan Rheon)
https://www.instagram.com/_iwanrheon/

Loras Tyrell (Finn Jones)
https://www.instagram.com/finnjones/

Lancel Lannister (Eugene Simon)
https://www.instagram.com/eugenesnaps/
(wcześniejsze konto https://www.instagram.com/eugenesimon/)

Missandei (Nathalie Emmanuel)
https://www.instagram.com/nathalieemmanuel/

Yara Greyjoy (Gemma Whelan)
https://www.instagram.com/gemwhelan/

Theon Greyjoy (Alfie Allen)
https://www.instagram.com/alfieeallen/

Myrcella Baratheon (Nell Tiger Free)
https://www.instagram.com/nelltigerfree/

Tommen Baratheon (Dean Charles Chapman)
https://www.instagram.com/deancchapman/

Shireen Baratheon (Kerry Ingram)
https://www.instagram.com/kerry_ingram/

Tyene Sand (Rosabell Laurenti Sellers)
https://www.instagram.com/rosabelllaurentisellers/

Nymeria Sand (Jessica Henwick)
https://www.instagram.com/jhenwick

Obara Sand (Keisha Castle-Hughes)
https://www.instagram.com/kecahu/

Robb Stark (Richard Madden)
https://www.instagram.com/maddenrichard/

Talisa Maegyr z Volantis (Oona Chaplin)
https://www.instagram.com/oonacc/

Renly Baratheon (Gethin Anthony)
https://www.instagram.com/gethinanthony/

Shae (Sibel Kekilli)
https://www.instagram.com/sibel_kekilli/

Robin Arryn (Lino Facioli)
https://www.instagram.com/itslinofacioli/

Ros (Esme Bianco)
https://www.instagram.com/esmebianco/

Rickon Stark (Art Parkinson)
https://www.instagram.com/therealartparkinson/

Viserys Targaryen (Harry Lloyd)

https://www.instagram.com/harrylloydsays

Smalljon Umber (Dean S Jagger)
https://www.instagram.com/deansjagger/

Karsi (Birgitte Hjort Sørensen)
https://www.instagram.com/bhjortsorensen/

Syrio Forel (Miltos Yerolemou)
https://www.instagram.com/mratlantis/

Waif (Faye Marsay)
https://www.instagram.com/fayemarsay86/

Trystane Martell (Toby Sebastian)
https://www.instagram.com/tobysebastian1/

Myranda (Charlotte Hope)
https://www.instagram.com/charlottehope8/

Ygritte (Rose Leslie)
https://www.instagram.com/roseleslie/

Kinvara, kapłanka R’hllora (Ania Bukstein)
https://www.instagram.com/aniabukstein/

khal Qhono (Staz Nair)
https://www.instagram.com/staz.nair/

Olly (Brenock O’Connor)
https://www.instagram.com/realbrenockoconnor/

Olvar (Will Tudor)
https://www.instagram.com/willtudor1/

Irri (Amrita Acharia)
https://www.instagram.com/amritaacharia1/

Lyanna Stark (Cordelia Hill)
https://www.instagram.com/cordyhill/

oprac. Asia Witek

Artykuł Aktorzy z „Gry o tron” na Instagramie pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Ale nim te smutny moment nadejdzie, cieszmy się finałowym sezonem. Niecierpliwie wyczekiwany pierwszy odcinek generalnie spełnił pokładane w nim nadzieje. Oczywiście, jeśli ktoś spodziewał się potężnego uderzenia to mógł się poczuć nieco rozczarowany, gdyż twórcy serialu postanowili w tym odcinku przypomnieć widzom, kto jest kim i jakie relacje wiążą go z pozostałymi bohaterami. Zabieg jak najbardziej uzasadniony, jeśli weźmiemy pod uwagę, iż fanatyczni fani, tacy co zbudzeni w środku nocy wyrecytują bez zająknięcia drzewo genealogiczne Targaryenów należą jednak do zdecydowanej mniejszości widzów.

Nadzieje rozbudza nowe intro, a „Winter is here” pięknie i na wielu poziomach nawiązuje do pierwszego odcinka „Gry o tron”. Począwszy od tytułu. Sezon pierwszy rozpoczynał odcinek któremu patronowało zawołanie Starków „Winter is coming”. Kilkadziesiąt odcinków później nikt nie ma wątpliwości, zima nadeszła, o czym  bohaterowie w pełni przekonają się niebawem. A tymczasem twórcy odcinka kontynuują zabawę z widzami. Wjazd Daenerys i Jona Snow do Winterfell to niemal kopia przybycia Roberta Baratheona i Cersei Lannister do siedziby Starków, włącznie z charakterystycznym motywem muzycznym. Daenerys zresztą obdarza witającą ich na dziedzińcu Sansę identycznym komplementem co niegdyś Cersei („piękna jesteś”). Arya, z fryzurą identyczną jak przed laty, również obserwuje wjeżdżających gości, stojąc  – podobnie jak przed laty – w tłumie nisko urodzonych. Wprawdzie widok Sandora lata temu wywołał raczej zaciekawienie, a teraz najbliższe temu co rysuje się na obliczu młodszej Starkówny jest słowo „konsternacja”, ale uroczy jest ten moment zawahania, czy zawołać Jona Snow. Właściwa chwila szybko mija. Dalej, młody Umber podobnie jak niegdyś Arya wspina się by lepiej widzieć wjeżdżających. Rodzina Starków – mocno zdekompletowana w stosunku do składu wyjściowego – wita królową. Kolejna scena udowadnia, że żarty się skończyły. Ned zaprosił Roberta i jego dwór na ucztę, w ósmym sezonie nie ma czasu na rozrywkę, zatem bierzemy udział w naradzie wojennej.

Ale „Winter is here” to nie tylko nawiązania, to także przypomnienie widzom wzajemnych relacji, w jakich pozostają bohaterowie serialu. Cieszy przypomnienie faktu, że Sansa i Tyrion byli kiedyś małżeństwem, chociaż do pełni szczęścia brakowało mi jakiegoś gestu pojednania ze strony Sansy. Po małżeństwie z Ramsayem Boltonem dziewczyna już wie, że nie trafiła wcale tak źle wychodząc za Tyriona. Komentarz dziewczyny na temat wesela Joffreya – bezcenny.

Jeśli już jesteśmy przy pobożnych życzeniach to zabrakło mi choćby krótkiej rozmowy między Sansą a Sandorem (który lata temu, po Czarnym Nurcie proponował, że zabierze ją do Winterfell). Jasne, relacje serialowe między tą dwójką ani się umywają do kipiących od emocji relacji książkowych, ale byłoby miło gdyby zamienili choć dwa zdania. Z młodszym Cleganem rozmawia za to Arya, z wrodzonym sobie urokiem przypominając mu okoliczności ich rozstania. Czy mi się wydaje, czy w oczach Sandora mignął jakiś cień uśmiechu, że mała tak pięknie wprowadziła w czyn jego nauki? Spotkanie Aryi i Gendry’ego to również przypomnienie relacji sprzed lat, ale ważniejszym spotkaniem jest to z Jonem Snow, pod drzewem sercem. To już nie dwójka dzieciaków którą poznaliśmy wiosną 2011 roku. Dorośli, zmienili się, zbyt wiele widzieli. Owszem, rzucają się sobie na szyję jak przed laty, ale do przeszłości nie ma powrotu. Dla Jona Snow pewną reminescencją jest też scena z Daenerys przy wodospadach. Gorących źródeł tam nie było, ale kwestia że mogliby się tam ukryć na wiele, wiele lat niepokojąco przypomina zdanie jakie w innym czasie padło między Jonem a Ygritte.

Najważniejsze spotkanie po latach pozostawiono na finał. Jaime Lannister przybywa do Winterfell, a na dziedzińcu wytrwale czeka na niego Bran Stark. Od tej dwójki cała historia się rozpoczęła i dobrze, że widzimy ich razem w finale.

A po za tym… zaczyna się robić nieco łopatologicznie. Dobrzy ruszają na miejsce zbiórki do Winterfell  i mamy tu znów nawiązanie do sezonu pierwszego – tam niemal wszystkie dramatis personae spotykają się w zamku rodowym Starków i stamtąd rozjeżdżają się po świecie. Źli pozostają w Królewskiej Przystani i stamtąd będą zapewne podziwiać, jak płonie tzn zamarza ich świat. Kwestia czy Daenerys jest tą dobrą czy złą pozostaje kwestią sporną. George R. R. Martin przyznał dawno temu, że jedna z postaci, która jest dobra stanie się zła. Fani domyślali się że chodzi o Aryę, podejrzewano także Tyriona w związku z kryzysem jaki przechodził po zamordowaniu swego ojca, ale coraz częściej pojawiają się głosy że Martinowi chodziło o Daenerys. Rys targaryeńskiego szaleństwa srebrna królowa miała okazję nie raz zaprezentować, jak zareaguje gdy się dowie, że korona Siedmiu Królestw powinna przypaść jej kochankowi i bratankowi?

Pionki i figury rozstawiono na szachownicy. Atmosfera w Winterfell robi się gęsta, konflikty (w tym klasycznie tragiczne) wiszą w powietrzu, a przecież głównym zagrożeniem jest zdolna do wszystkiego armia Nocnego Króla… Kolejny odcinek już w poniedziałek wielkanocny i obstawiam, że będzie w nim o wiele więcej akcji. Zwiastun możecie obejrzeć na oficjalnym kanale HBO

Artykuł Gra o tron, sezon VIII, odcinek 1 – Winter is here pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Gra o tron

Jeyne spędzała sporo czasu w towarzystwie sióstr Stark, pod opieką septy Mordane. Była najlepszą przyjaciółką Sansy. Gdy starsza Starkówna spodobała się księciu Joffreyowi, Jeyne cieszyła się jej szczęściem. Dużo gorzej odnosiła się do młodszej, m.in. przezywała ją „Aryą o Końskim Pysku” i rżała na jej widok.

Gdy lord Eddard Stark przeniósł się do Królewskiej Przystani, by objąć stanowisko namiestnika, zabrał ze sobą część swoich ludzi, m.in. Vayona Poole. Jeyne wyjechała wraz z ojcem. W stolicy wciąż przyjaźniła się z Sansą. Ona i septa Mordane towarzyszyły narzeczonej księcia podczas turnieju Namiestnika. Dla Jeyne było to ważne wydarzenie, bo właśnie wtedy po raz pierwszy zobaczyła lorda Berica Dondarriona i zapragnęła go poślubić. Podczas turnieju ujawniła się też skłonność panny Poole do histerii – gdy zobaczyła śmierć młodego rycerza, zaczęła płakać tak rozpaczliwie, że septa musiała ją odprowadzić na zamek. Później Jeyne i Sansa rozmawiały o mniej i bardziej poważnych sprawach, m.in. o misji Dondarriona, wysłanego, by wymierzył sprawiedliwość Gregorowi Clegane.

Po aresztowaniu lorda Eddarda zabito wielu ludzi z Północy. Jeyne została pojmana i uwięziona wraz z Sansą. Bezustannie płakała i martwiła się o ojca, którego losu nie znała. Starkówna próbowała ją pocieszyć, jednak bez skutku. Po trzech dniach dziewczynki rozdzielono. Jeyne przekazano Petyrowi Baelishowi, który obiecał znaleźć dla niej „jakieś miejsce”.

Nawałnica mieczy

Zgodnie z umową między Lannisterami a Boltonami Ramsay Bolton miał poślubić Aryę Stark. Prawdziwa Arya była poza zasięgiem, jej rolę odgrywała Jeyne. Tuż przed wyruszeniem w drogę dziewczyna zagadnęła Jaimego Lannistera. Jaime nie znał prawdziwego nazwiska Jeyne, ale zorientował się, że nie jest Aryą Stark. Powiedział o tym Brienne z Tarthu, by powstrzymać ją przed wyruszeniem dziewczynie na ratunek. Zapewnił Brienne, że Boltonowie wiedzą o oszustwie, jednak nie ma to dla nich znaczenia, gdyż nie ma nikogo, kto mógłby zakwestionować tożsamość „Aryi”.

Taniec ze smokami

Jeyne przyjechała na Północ wraz z Roosem Boltonem i jego żoną Waldą. Roose zdecydował, że ze względów politycznych i militarnych ślub Ramsaya i „Aryi” odbędzie się w Winterfell. W drodze do zamku Starków opiekę nad Jeyne sprawowała lady Barbrey Dustin.

Ceremonii przekazania panny młodej dopełnił więzień Boltonów, Theon Greyjoy. Jako dawny wychowanek lorda Eddarda miał potwierdzić tożsamość panny młodej. Jeyne bała się Ramsaya i tuż przed ślubem namawiała Theona do wspólnej ucieczki, jednak on odmówił. Dziewczyna poślubiła młodego Boltona.

Małżeństwo z Ramsayem było dla Jeyne pasmem koszmaru. Mąż przetrzymywał ją w komnacie, pod strażą, i znęcał się nad nią fizycznie oraz psychicznie. Dziewczyna była wiecznie posiniaczona, a w zamku słyszano jej żałosny płacz. W dniu, w którym nadszedł ratunek, była na skraju obłędu.

Plan ucieczki z Winterfell był dziełem barda Abla i towarzyszących mu kobiet podających się za praczki. W rzeczywistości byli to Mance Rayder i sześć włóczniczek, wysłanych przez Jona Snow, który wierzył, że do małżeństwa z Ramsayem zmuszono jego prawdziwą siostrę. Włóczniczki przekonały do współpracy Theona. Greyjoy jednak zataił przed nimi prawdziwą tożsamość dziewczyny. Podczas ucieczki Jeyne doprowadziła do katastrofy – jej histeryczny krzyk zaalarmował wartowników. W rezultacie tylko Theonowi i Jeyne udało się wydostać z Winterfell. Zostali znalezieni przez Morsa Umbera i zabrani do obozu Stannisa Baratheona.

Wichry zimy

Mors Umber chciał potwierdzić tożsamość „Aryi”, więc zapytał ją o imiona kucharza i kowala z Winterfell. Jeyne, wychowana na zamku, odpowiedziała poprawnie. Przez całą drogę do obozu płakała, gdyż Theon nakazał jej udawać Starkównę. Tłumaczył, że jako Jeyne Poole jest dla ludzi Północy warta tyle, co dziwka(2). Powodem do rozpaczy dziewczyny było również odmrożenie nosa, które groziło utratą jego fragmentu. Gdy Jeyne dotarła do obozu, król Stannis postanowił dać jej eskortę i odesłać ją na Mur, do Jona Snow.

Domysły

Jeyne nie pojawia się w Starciu królów. Czas, który mija między jej ostatnią sceną w Grze o tron a spotkaniem Jaimego Lannistera w Nawałnicy mieczy, spędziła najprawdopodobniej w burdelu. Wedle własnych słów Jeyne, wypowiedzianych podczas nocy poślubnej, uczono ją, jak sprawiać przyjemność mężczyźnie. Theon, zmuszony do asystowania przy pokładzinach, zauważył na jej plecach blizny po chłoście, które mogły wiązać się ze „szkoleniem”.

Przypisy:

(1) G.R.R.Martin, Taniec ze smokami. Część II, rozdz. Książę Winterfell, tłum. M. Jakuszewski, Wydawnictwo Zysk i Ska, 2011, wydanie I, str. 11.

(2) G.R.R.Martin, Winds of Winter, rozdz. Theon.

autor: Rudbekia

Artykuł Jeyne Poole pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

To ojciec podejmował najczęściej decyzję, kogo poślubi jego dziecko, a gdy ojca zabrakło rolę tę przejmowali męscy krewni. Zwyczaj ten obowiązywał praktycznie na całym kontynencie. Gdy Jon Snow podjął decyzję o przepuszczeniu wolnych ludzi przez Mur jeden z dzikich, Gerrick Królewski Potomek, przyprowadził ze sobą trzy córki, deklarując „będą dobrymi żonami i dadzą mężom silnych synów królewskiej krwi”. „Jestem twoim ojcem i mogę cię wydać za kogo tylko zechcę” mówi do Sansy Joffrey i dokładnie to samo mówi pechowej dziewczynie jego matka. W rozmowie z Sansą Cersei wspomina, iż po śmierci Neda obowiązki ojcowskie przejął król, wyjaśniając od razu „znaczy to, że może dysponować twoją ręką jak uzna za stosowne”. Martin odwołuje się tu do historycznych tradycji, gdyż wolność wyboru współmałżonka jest rozwiązaniem w miarę nowym, a przez stulecia młodzi polegali w tej mierze na wyborach dokonywanych przez ich opiekunów. A w procesie poszukiwania narzeczonego bądź narzeczonej rodzice bądź opiekunowie rzadko kiedy kierowali się osobistymi preferencjami ich podopiecznego.

Dokładnie te same pobudki przyświecają swatającym w Pieśni Lodu i Ognia. Najczęstszym motywem stojącym za planowanym małżeństwem są względy polityczne. O umocnieniu sojuszu między rodami mówi w jednym z pierwszych rozdziałów Robert Baratheon, proponujący Nedowi związanie małżeńskim węzłem swego syna oraz jednej z córek Winterfell. Umocnienie więzi między rodami, a jednocześnie zagwarantowanie stabilności militarnego sojuszu między Dorzeczem a Północą i Doliną było powodem dla którego Cat poślubiła Neda, a Lysa Jona Arryna. Khal Drogo i jego armia mieli wspomóc Viserysa w jego dążeniu do odzyskania Żelaznego Tronu, a ceną za pomoc była Daenerys, która na polecenie brata poślubiła starszego o 30 lat mężczyznę. Ślub Sansy i Tyriona miał dać Lannisterom prawa do Północy, podobnie jak ślub Ramsaya z dziewczyną podstawioną jako Arya Stark umacniał prawa Boltonów do Winterfell. Jak to dobitnie wyraził Tywin Lannister „Nasze sojusze na południu mogą być mocne jak Casterly Rock, musimy jednak odzyskać północ, a kluczem do północy jest Sansa Stark”. Klasycznym przykładem na związek małżeński powodowany względami politycznymi były małżeństwa Margaery Tyrell z Renlym Baratheonem a następnie z synami Cersei, podobnie jak ślub Daenerys z Hizdrahem, który miał zagwarantować pokój i bezpieczeństwo w Meereen.

Lista par, skojarzonych ze sobą dla dobra rodu jest długa, gdyż większość bohaterów PLiO wywodzi się z rodów szlacheckich. Trudno znaleźć parę, która zawarła związek małżeński z miłości, bez oglądania się na potrzeby rodu. Jorah Mormont i lady Hightower są jednym z wyjątków od powyższej reguły, ale jak wiemy związek ten nie można zaliczyć do udanych. Prawdopodobnie wśród nisko urodzonych znajdziemy więcej bohaterów, którzy żenili się powodowani uczuciami i być może była to jakaś metoda gdyż związek Davosa i jego żony wygląda na szczęśliwy. Związki między nisko urodzonymi a potomkami szlachty raczej nie miały szans na pomyślne zakończenie, przykładem bękarcia córka Roberta Baratheona, Mya Stone. Dziewczyna w rozmowie z Catelyn Stark deklaruje, że jej ukochanym jest giermek Lyna Corbraya i że młodzi pobiorą się jak tylko chłopak zostanie pasowany na rycerza, co nie powinno zabrać więcej czasu niż rok czy dwa lata. Lady Stark, znająca życie, podchodzi do tej informacji z rezerwą, wie bowiem, że ród Redfortów nie wyrazi zgody na małżeństwo jednego z przedstawicieli rodu z dziewczyną nieprawego pochodzenia i jest niemal pewne, że znajdą mu narzeczoną pochodzącą z równie dobrej jak Redfortowie rodziny.

Osobnym zagadnieniem jest to, przed jakimi bogami zawierane jest małżeństwo w przypadku par wyznających różną wiarę. Odpowiedź wydaje się zależeć od tego, która ze stron ma mocniejszą pozycję. Daenerys chce swoim ślubem uspokoić nastroje w Meereen i nie jest osobą szczególnie religijną, dlatego godzi się na miejscowy rytuał. Ned Stark, o którym wiemy że szczerze wyznawał starych bogów, poślubił Catelyn w sepcie, prawdopodobnie dlatego, aby jeszcze bardziej zjednać sobie – i Rebelii – przychylność Hostera Tully’ego.

Wiara w Siedmiu

Tę ceremonię znamy najlepiej, gdyż na kartach powieści zetknęliśmy się wielokrotnie z opisem ślubu zawieranego w sepcie. Wesele poprzedzały wielodniowe przygotowania, zwłaszcza w przypadku przedstawicieli szlachty. Zapraszano gości, szykowano wystawne dania na ucztę, a dla młodej pary przygotowano bogaty strój. Suknie ślubne Sansy i Margaery Tyrell były utrzymane w jasnej tonacji – sukno barwy kości słoniowej skomponowano ze srebrzystym atłasem i srebrnogłowiem bądź z drogocennymi koronkami, co koresponduje ze tradycyjną ślubną modą znaną nam z rzeczywistości. Suknia Sansy była modnie skrojona, podkreślała figurę dziewczyny i jak zauważa bohaterka, była to suknia nie dziecka, a dorosłej kobiety. Margaery w dniu ślubu nosiła w sepcie skromną sukienkę. Obowiązkowym elementem stroju panny młodej był płaszcz, utrzymany w kolorach jej rodu, z wyszytym na plecach herbem, zwany płaszczem panny.

Pannę młodą do ślubu prowadził ojciec lub ktoś z męskich członków jej najbliższej rodziny, ewentualnie pod nieobecność ojca jego rolę przejmował prawny opiekun dziewczyny, przykładem wspomniany wyżej Joffrey, który prowadził Sansę do ślubu z Tyrionem.

Małżeństwo zwykle zawierano w sepcie, przed septonem i w obecności świadków, ale śluby zawierane poza świątynią również wchodziły w grę. Choć zapewne mniej formalne, nie traciły bynajmniej na ważności przez to, że związek małżeński zawierano w np. w domu jednego z małżonków (w sadze taki ślub brała Lysa Arryn z Littlefingerem).

Młodzi stawali przed septonem, który zajmował w świątyni pozycję w symbolicznym miejscu, między posągami Matki i Ojca. Uroczystość miała odpowiednią oprawę, był czas na modlitwy, śpiewy i złożenie przysięgi („złożono siedem przysiąg, wypowiedziano siedem błogosławieństw i wymieniono siedem obietnic”), zapalano długie świece, był też czas na ewentualne oprotestowanie zawieranego małżeństwa. Martin nie precyzuje tego, ale w opisie królewskiego ślubu Joffreya i Margaery znajdujemy informację „wybrzmiała już weselna pieśń i nikt nie odpowiedział na wyzwanie” co zapewne miało nawiązywać do popularnej kwestii Jeżeli ktokolwiek zna przyczynę, dla której małżeństwo to nie może być zawarte, niech przemówi teraz albo zamilknie na wieki. Następnie ceremonialnie przekazywano dziewczynę spod opieki ojca pod opiekę męża i jego rodu. Symbolizowała tę chwilę zmiana płaszcza, zdejmowano płaszcz panny (w kolorach jej rodu) i dziewczyna zostawała okryta płaszczem w kolorach rodu jej małżonka, który od tego momentu stawał się jej rodem. Płaszcz panny zdejmował ojciec panny młodej, płaszcz żony zakładał mąż. Kolejnym punktem obrzędu był ceremonialny pocałunek młodej pary, którym ślubowali sobie miłość, a ceremonię ślubu kończył septon, publicznie ogłaszając młodą parę małżeństwem oraz przestrzegając wszystkich przed naruszaniem trwałości tego związku.

Podczas ślubów Joffreya i Tommena Cersei próbowała przeforsować wykorzystanie płaszcza z herbem Lannisterów jako płaszcza męża. Ciężko orzec, czy była to freudowska pomyłka (zważywszy na to, że ojcem obu chłopaków był Jaime Lannister byli jak najbardziej uprawnieni do korzystania z czerwonego, jedwabnego płaszcza Lannisterów) czy przywiązanie do swego rodzinnego rodu i niechęć do Baratheonów. Plany Cersei storpedowała Olenna Tyrell, z właściwym sobie wdziękiem komentując stan fizyczny tkaniny oraz barwy płaszcza.

Po ślubie w sepcie przychodził czas na ucztę weselną. Zaproszeni goście spożywali przygotowane potrawy, a młodzi prowadzili tańce. Sansa „często marzyła o tym, jak będzie tańczyła na swoim weselu i wszystkie spojrzenia skupią się na niej i na jej przystojnym małżonku”. Jakość potraw serwowanych na weselnej uczcie powinna być ponadprzeciętnej jakości, a fatalne jedzenie podane przez Waldera Freya na ślubie Roslin i Edmure’a można ocenić jako kolejny afront wobec Starków. Królewskie wesele Joffreya było niezwykle wystawne. Goście otrzymali siedemdziesiąt siedem dań, a jedną z potraw był pasztet z zapieczonymi w środku żywymi gołębiami. Z perspektywy czasu wiemy, że danie to odegrało niebagatelną rolę w historii Siedmiu Królestw, ale dla mieszkańców stolicy specjalną atrakcją był sposób jego podania, czym Martin też nawiązał do historycznych tradycji. Goście weselni oprócz wyśmienitego jedzenia mieli prawo oczekiwać dodatkowych atrakcji. Wesela uświetniały występy muzyków, popisy barda, w przypadku wesela królewskiego śpiewacy rywalizowali w specyficznym turnieju minstreli. Były też popisy akrobatów i tancerzy, a także występy komediantów.

Ostatnim punktem programu były pokładziny. Jeszcze na sali weselnej muzycy zaczynali grać frywolne piosenki (np. Królowa zdjęła sandał, król zdjął koronę). Młoda para była eskortowana przez gości do sypialni, po drodze mężczyźni rozbierali pannę młodą, a kobiety pomagały pozbyć się ubrania panu młodemu. Towarzyszyły temu rubaszne żarty. Młodzi teoretycznie mieli możliwość odwdzięczyć się pięknym za nadobne swej eskorcie, ale nierzadko – zwłaszcza dziewczyny – byli zbyt onieśmieleni zbliżającą się nocą poślubną. Niektórzy bohaterowie oszczędzają swym żonom przeżyć i zabraniają publicznego rozbierania panny młodej (postąpił tak Tyrion w stosunku do Sansy). Przesąd głosił, że mężczyzna i kobieta nie powinni spać oddzielnie w noc poślubną, gdyż przyniosłoby to pecha ich małżeństwu.
Jeśli chodzi o ślubne prezenty to wiemy, że w Reach zwyczaj nakazywał wręczanie nowożeńcom podarunków dwukrotnie. Rano, w dzień ślubu, młodzi spożywali śniadanie z przedstawicielami swego rodu i otrzymywali prezenty które były przeznaczone dla każdego z nich oddzielnie. Następnego dnia otrzymywali prezenty jako para małżeńska. Ten zwyczaj zachowano podczas ślubu Joffreya i Margaery.

Po ślubie żona zwykle przyjmowała nazwisko męża, choć nie było to regułą. Jeśli ród żony miał większe znaczenie niż ród męża, to żona pozostawała przy swoim rodowym nazwisku. Czyniła tak także wtedy, gdy oba rody były równie potężne, chociaż to zależało chyba od osobistych preferencji samej zainteresowanej. Przykładem jest Cersei, która pozostała przy nazwisku Lannister, z kolei Margaery pozostała przy nazwisku Tyrell, a Elia Martell mimo ślubu z Rhagerem nie przyjęła nazwiska Targaryen. Z drugiej strony Catelyn Tully po ślubie przyjęła nazwisko Stark i pod nim występuje w powieści.

Wiara w starych bogów

Ceremoniał poznajemy podczas ślubu Ramsaya Snow z dziewczyną która ma udawać Aryę Stark. W serialu ślub w bożym gaju brał Ramsay i Sansa Stark.

Strój panny młodej nie odbiegał od stroju w jakim brały ślub wyznawczynie Siedmiu. Dziewczyna była ubrana w kolory rodu Starków, biały i szary – jasna (biała) suknia, garderoba ozdobiona perełkami i koronkami oraz płaszcz w barwach rodzinnego rodu. Ślub brano w bożym gaju, pod czardrzewem. Dziewczynę prowadził tam ojciec, brat, lub dalszy krewny (kuzyn, wuj, stryj). Z tego powodu lady Dustin nakazała Theonowi zaprowadzenie do ślubu Jeyne Poole, argumentując „byłeś podopiecznym jej ojca, kimś najbliższym żyjącego kuzyna. Wypada, byś to ty poprowadził ją do ślubu”. Theon zdaje sobie sprawę, że dla Boltonów równie istotne było to, że on swoją obecnością i swoim zachowaniem potwierdza tożsamość panny młodej, jako osoba która wychowywała się razem z dziećmi Eddarda Starka.

Świadkowie ślubu oraz pan młody oczekiwali na przybycie panny młodej w bożym gaju. Droga do niego była oświetlona świecami i pochodniami, pannie młodej towarzyszyła muzyka, grały bębny i dudy. Nie było kapłana, który prowadziłby ceremonię, rytualny dialog prowadzą pan młody i ojciec/opiekun panny młodej: Ramsay zadaje pytanie, kto przybywa przed oblicze bogów, Theon przedstawia „Aryę”, pyta o tożsamość Ramsaya, na koniec przedstawia siebie i zadaje pannie młodej pytanie, czy chce przyjąć tego mężczyznę. Po tym jak dziewczyna wyraża zgodę Theon odsuwa się na bok. Młodzi klękają pod czardrzewem na chwilę cichej modlitwy, po czym następuje ceremonialne zdjęcie płaszcza panny i zastąpienie go płaszczem żony, już w barwach rodu Boltonów. W tym samym momencie obecny w bożym gaju bard śpiewa pieśń „Dwa serca, które biją jak jedno”. Na tym ceremonia się kończy, a goście udają się do zamku na weselną ucztę.
Mimo wojennych niedoborów i problemów z zaopatrzeniem na ślubie Ramsaya i Jeyne podano wiele potraw, w tym zachwalany przez lorda Manderly’ego pasztet. Biesiadnikom towarzyszyli muzycy, bard Abel na życzenie zgromadzonych śpiewał wybrane piosenki. Finałem ślubu zawieranego przed starymi bogami również są pokładziny, ale w odróżnieniu od tradycyjnego westeroskiego wesela młodzi nie są rozbierani przez weselnych gości.

Śluby u Dothraków

Wesela odbywają się na świeżym powietrzu, poza murami miejskimi, gdyż według wierzeń Dothraków „wszystko co ważne dla człowieka, powinno mieć miejsce pod gołym niebem”. Uroczystość zaczyna się o świcie i trwa do zmroku. Khal i jego narzeczona zasiadają na honorowym miejscu, poniżej nich jest miejsce dla braci krwi khala oraz dla najbliższej rodziny panny młodej. Weselni goście spożywają przygotowane potrawy, tańczą i walczą ze sobą, niczym nadzwyczajnym nie jest też widok par publicznie uprawiających seks. Goście weselni w Westeros zwykle pozostawiają broń poza salą weselną. Dothrakowie nie kłopoczą się rozbrajaniem weselników, stąd też przytaczana przez Illyrio Mopatisa opinia iż „przyjęcie weselne u Dothraków bez przynajmniej trzech trupów uważane jest za nudne”.

Pod koniec dnia nadchodził czas wręczania podarunków. Prezenty otrzymywała panna młoda, w zależności od zamożności weselnych gości najczęściej ofiarowano jej przedmioty codziennego użytku i odzież. Daenerys otrzymała też książki od Joraha Mormonta i smocze jaja od Illyrio Mopatisa, a także trzy niewolnice od swego brata. Bracia krwi khala sprezentowali jej broń (bicz, arakh i łuk). Nauczona przez Joraha i Mopatisa Dany wygłasza formułkę, „są to dary godne wielkiego wojownika, o krwi z mojej krwi, a ja jestem tylko kobietą. Niech mój pan mąż przyjmie je w moim imieniu” i tym sposobem jej dary zostają podarowane również khalowi. Po zachodzie słońca khal i jego żona opuszczają weselników i konno udają się w step, by dopełnić małżeństwa. Ostatnim obowiązkiem związanym z dothrackim ślubem jest wyprawa do Vaes Dothrak, gdzie khal musi pojechać ze swoją młodą żoną, aby przedstawić ją dosh khaleen.

Śluby na Żelaznych Wyspach

O tym ceremoniale nie wiemy zbyt dużo. W „Świecie Lodu i Ognia” kronikarz wspomina, iż jeden z dawnych władców Żelaznych Wysp miał dwie skalne żony, połączone z nim starożytnym rytuałem przez kapłana Utopionego Boga, ale nie znamy szczegółów wspomnianego rytuału. Z relacji Theona dowiadujemy się, że w dawnych czasach mieszkańcy Żelaznych Wysp mieli żony skalne oraz żony morskie. „Mężczyzna miał skalną żonę, prawdziwą małżonkę, pochodzącą z żelaznego rodu, jak on, ale miał też morskie żony, kobiety pojmane podczas napadów”. Skalna żona była jedna, natomiast nie było żadnych ograniczeń co do ilości morskich żon. Za czasów panowania Quellona Greyjoya takim ograniczeniem mogła być sytuacja materialna mężczyzny, gdyż władca obłożył przywilej posiadania morskiej żony wysokim podatkiem, ale przepis ten został zniesiony przez jego następcę.

Możemy podejrzewać, że na Żelaznych Wyspach obowiązywał podobny zwyczaj co na kontynencie i o przyszłości niezamężnej kobiety decydowali spokrewnieni z nią mężczyźni. W ten sposób Asha Greyjoy została bez swej wiedzy i zgody poślubiona Erikowi Ironmanowi. Z relacji jaką otrzymała wynikało, że Wronie Oko zapowiedział „moją zbiegłą bratanicę trzeba poskromić” i przeprowadził ślub. Pełnomocniczką Ashy była foka, co nijak nie wpływało na ważność małżeństwa. Choć Asha jest dziewczyną niepokorną to jednak wydaje się akceptować bez protestu zmianę stanu cywilnego, przyznając Euronowi że sprytnie rozegrał sytuację. Można zatem domniemywać, że nie był to jednostkowy przypadek, a takie zaoczne śluby (i wydawanie dziewczyn za mąż bez konsultowania tego z samymi zainteresowanymi) bywały na Żelaznych Wyspach praktykowane.

Wiara w R’hllora

Jedyny ślub zawierany w obrzędzie wiary w ognistego boga ma miejsce na Murze. Jest to nietypowa ceremonia, ślub zawierany jest w pośpiechu, a trudne warunki panujące na dalekiej Północy nie sprzyjają organizacji wystawnej imprezy, ale podobnie jak w septach Westeros strój panny młodej ozdobiony jest koronkami. Świadkowie gromadzą się wokół ogniska, a ceremonię przeprowadza kapłanka R’hllora. Ognisko jest rozpalone w głębokim wykopie. Melisandre w modlitewnych wezwaniach odwołuje się do boga, prosząc o wsparcie dla młodej pary. Dialog, jaki następuje przypomina do złudzenia ceremoniał z bożego gaju:

Kto prowadzi tę kobietę do ślubu? – Zapytała Melisandre
– Ja – odparł Jon. – Alys z rodu Karstarków przybywa, by wziąć ślub. Kobieta, która już dorosła i zakwitła, szlachetnie urodzona i z prawego łoża.
Raz jeszcze uścisnął dłoń dziewczyny i wrócił do gości.
– Kto po nią przychodzi? – ciągnęła Melisandre.
– Ja. – Sigorn uderzył się pięścią w pierś. – Magnar Thennu.”

Podobnie jak w przypadku ślubu zawieranego przed starymi bogami tak i w tym przypadku dziewczyna jest prowadzona do ślubu przez mężczyznę, pełniącego rolę jej opiekuna.
Alys nosi płaszcz panny utrzymany w kolorach rodu Karstark. Ceremoniał wieńczyło wspólne przeskoczenie młodych nad ogniskiem. Czerwona kapłanka Melisandre stwierdza „dwoje weszło w płomienie. A wyszło z nich jedno. Co ogień złączył, tego nikt nie może rozłączyć”. Ostatnie stwierdzenie wiernie oddaje sens słów wypowiadanych przez septona podczas ślubu w świątyni Siedmiu. Na koniec Alys otrzymuje płaszcz żony:
„Podobnie jak wiele innych spraw, heraldyka kończyła się na Murze. Thennowie nie mieli herbu, czego zwyczaj wymagał od szlachetnie urodzonych z Siedmiu Królestw, Jon kazał więc zarządcom wymyślić coś na poczekaniu. Uważał, że spisali się dobrze. Płaszcz żony, którym Sigorn okrył plecy lady Alys, ozdobiono dyskiem z brązu w polu z białej wełny, otoczonym płomieniami uszytymi z kosmyków szkarłatnego jedwabiu. Ci, którzy chcieli się przyjrzeć, mogli dostrzec w tym echa słońca Karstarków, przetworzone tak, by uczynić herb odpowiednim dla rodu Thennów. Magnar wręcz zerwał płaszcz panny z ramion lady Alys, ale gdy wkładał jej płaszcz żony, był niemal czuły.”

Małżeństwa u wolnych ludzi

Dzicy za Murem przynajmniej w części wyznawali wiarę w starych bogów, zatem niewykluczone że zawierali małżeństwa w bożych gajach. Z drugiej jednak strony wolni ludzie żyli w społeczeństwie o słabszej strukturze społecznej i brakowało tam szlachty która troszczyłaby się o sojusze z innymi rodami. Dzięki malowniczym opowieściom Ygritte wiemy, jakie zwyczaje obowiązywały za Murem.

Zasada była prosta, mężczyzna porywał kobietę, która mu się podobała. Ale realizacja tej zasady czasami bywała wyzwaniem. Krewni dziewczyny mogli uznać, że chłopak nie spełnia standardów społeczności, jest słaby bądź z innego względu nie powinien wiązać się z wybraną przez siebie dziewczyną i przepędzali go, niekiedy zadając obrażenia fizyczne (Ygritte wspomina, że jeden z ubiegających się o nią chłopaków został przegnany przez Długą Włócznię, który złamał mu rękę). Dziewczyna mogła liczyć nie tylko na wsparcie swej najbliższej rodziny ale i na pomoc od innych mieszkańców wioski, gdyż wolni ludzie traktowali współmieszkańców wioski jak członków swojej rodziny. Kolejna zasada, jaka obowiązywała wśród wolnych ludzi nakazywała poszukiwać żony z dala od własnej wioski. „Prawdziwy mężczyzna kradnie kobietę z daleka, żeby wzmocnić klan. Kobiety, które śpią z braćmi, ojcami albo klanowymi kuzynami, obrażają bogów, a ci przeklinają je słabymi, chorowitymi dziećmi. Nawet potworami” opowiada Ygritte Jonowi. Nic dziwnego, że Ygritte błędnie zinterpretowała zachowanie Jona na początku ich znajomości. Gdy Jon zabił Orella i przystawił dziewczynie nóż do gardła rudowłosa włóczniczka był pewna, że chłopak jest nią zainteresowany, ale Jon nic nie wiedział…

Ygritte deklarowała, że lepiej aby ukradł ją jakiś silny mężczyzna niż aby ojciec oddał ją słabeuszowi, z czego można wydedukować że dla niektórych ojców czy braci istotniejsze było wydanie córki lub siostry za mąż niż to, czy „narzeczony” okaże się mężczyzną na poziomie. Zresztą za Murem nieco inaczej definiowano to, jakimi cechami powinien charakteryzować się interesujący mężczyzna. Jon w rozmowie z Ygritte próbuje się dowiedzieć, co uczyniłaby dziewczyna, gdyby próbował ją porwać człowiek który jej się nie podoba czy którego by wręcz nienawidziła. Ygritte zauważa, że aby skutecznie ją uprowadzić musiałby być człowiekiem sprytnym, szybkim i odważnym a z dużym prawdopodobieństwem jego synowie również byliby tacy i retorycznie pyta, dlaczego miałaby nienawidzić kogoś takiego.

Dla dzikich porwania były tak oczywiste jak dla mieszkańców Siedmiu Królestw narzeczeństwo. Młodzi bohaterowie sagi wspominają niekiedy o swych planach odnośnie zamążpójścia, młodzi bohaterowie mieszkający za Murem podczas towarzyskich pogawędek opowiadają o dziewczynach, które zamierzają porwać. Zaś ojcowie, jak Tormund, zapowiadają mężom swych córek srogą pomstę, jeśli ośmielą się źle traktować swe żony.

* * *

A co się działo, jeśli dziewczyna nie miała ochoty na małżeństwo? Niestety, najczęściej nie miała nic do powiedzenia. W sadze możemy znaleźć kilka przypadków bohaterek nie zainteresowanych poślubieniem mężczyzn wybranych przez ich opiekunów.

Brienne z Tarthu, którą ojciec chciał wydać za mąż za człowieka sporo od niej starszego wspominała, że znalazła w sobie dość odwagi by wprost powiedzieć kandydatowi na męża, że człowiek który żąda by po ślubie stała się bardziej kobieca musi pokonać ją w walce na miecze. Następnie doszło do pojedynku podczas którego Brienne połamała kości swemu niedoszłemu mężowi. Ale Ślicznotka z Tarthu miała bardzo wyrozumiałego i tolerancyjnego – jak na westeroskie standardy – ojca. Selwyn Tarth ze zrozumieniem podchodził do planów dziewczyny, zatrudniał dla niej nauczycieli szermierki i dokładał wszelkich starań by wydać córkę za mąż.

Alys Karstark uciekła od krewnych i oddała się pod opiekę Jona Snow. Jon zgodził się na ślub dziewczyny z Magnarem Thennu, chociaż jego przemyślenia podczas ślubnej ceremonii pozwalają podejrzewać iż stryjowie Alys mogą chcieć unieważnić małżeństwo.

Sansa próbowała uciekać przed ślubem z Tyrionem, ale Cersei zapowiedziała jej, że ślub się odbędzie, niezależnie od protestów dziewczyny:
„- Nie możecie mnie zmusić.
– Oczywiście, że możemy. Pójdziesz dobrowolnie i wypowiesz słowa przysięgi, jak przystoi damie, albo będziesz się wyrywała, wrzeszczała i zrobisz z siebie widowisko dla chłopców stajennych, ale tak czy inaczej, odbędzie się i ślub, i pokładziny”.

Nieco lepiej przedstawiała się sytuacja dziewczyn w Dorne. Tamtejsze kobiety były bardziej niezależne od dziewczyn w pozostałych dzielnicach i miały prawo dziedziczyć przed swoimi młodszymi braćmi. Ich zdanie w temacie zamążpójścia miało swoją wagę i ojcowie nie wydawali córek za mąż wbrew ich woli. „Odkąd osiągnęłaś odpowiedni wiek, ludzie musieli wiedzieć, że szukam dla ciebie męża, ponieważ inaczej zaczęliby coś podejrzewać, ale nie ośmieliłem się zaproponować ci żadnego mężczyzny, którego mogłabyś zaakceptować” mówi Doran Martell do swojej córki, Arianne Martell.

Najwięcej samodzielności w stanowieniu o sobie miały kobiety za Murem. Miały prawo czynnie się bronić przed niechcianymi zalotami, a nawet jeśli zostawały przez rodzinę wydane za mąż za okrutnika było społeczne przyzwolenie na zamordowanie takiego męża przez pechową dziewczynę. „Mężczyzna może mieć na własność kobietę, albo może mieć nóż – mówiła Ygritte – ale nie jedno i drugie. Każda mała dziewczynka uczy się tego od matki”. Dziewczyny nie miały też oporów by grozić natarczywym zalotnikom nożem. Val, kiedy Tormund w żartach sugeruje, że Jon Snow powinien odwiedzić łoże księżniczki dzikich odgraża się ze śmiechem, że wykastruje Jona, co ułatwi chłopakowi dotrzymanie złożonych ślubów czystości.

Ostatnią kwestią było zakończenie małżeństwa. Zasadniczo Westeros nie znało rozwodów, związek trwał do śmierci jednego z małżonków, można było też podjąć starania o unieważnienie małżeństwa, jeśli np. noc poślubna nie doszła do skutku. Po śmierci męża dalszy los żony nie był jednoznaczny, prawdopodobnie zależał od stażu małżeństwa. Dziewczyny młode, niedawno wydawane za mąż odsyłano do ojca (Walder Frey stwierdza „Ami wydałem za ser Pate’a z Siedmiu Strumieni, ale tego głąba zabił Góra, więc dostałem ją z powrotem”), z kolei żon z długim stażem, jak lady Dustin czy Catelyn Stark nikt nie próbował po śmierci mężów odesłać z powrotem do rodzinnego domu. Być może wpływ miał wiek, doświadczenie oraz mocny charakter wspomnianych pań.

Asia Witek
fot. mat. prasowe HBO
Wszystkie cytaty na podstawie Pieśni Lodu i Ognia w tłum. M. Jakuszewskiego

Artykuł Nie tylko Krwawe Gody pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Na Murze po śmierci Jona Snow trwa bunt Nocnej Straży. Garść ludzi wiernych lordowi dowódcy zabarykadowała się z jego ciałem w komnacie. Jest z nimi Davos, zebrani postanawiają bronić się do końca i nie oddawać ciała Jona buntownikom.
Ramsay Snow czuwa przy ciele Mirandy. Wspomina swoją kochankę, jej zalety, przysięga, że winnych jej śmierci spotka surowa kara. Służącemu, który chce wiedzieć w jaki sposób pochować zmarłą kobietę nakazuje nakarmić psy jej ciałem. Następnie Ramsay udaje się na spotkanie z ojcem. Roose Bolton czyni mu wyrzuty, że porzucił Lannisterów by Ramsay mógł ożenić się z Sansą Stark, a bez Sansy i jej ewentualnego potomka Boltonowie nie mogą liczyć na poparcie Północy. Roose potwierdza śmierć Stannisa Baratheona.
Theon z Sansą uciekają przed pościgiem wysłanym przez Ramsaya. Zbrojni doganiają uciekinierów, Greyjoy próbuje skierować pościg na fałszywy trop, ale żołnierze nie wierzą jego słowom. Od śmierci ratuje ich Brienne, która ponownie ofiaruje swoją służbę Sansie.
Do Królewskiej Przystani przypływa statek z Dorne. Czekająca na brzegu Cersei uświadamia sobie, że Jaime nie był w stanie uchronić Myrcelli od śmierci. W rozmowie z bratem królowa przywołuje dawną przepowiednię leśnej wiedźmy. Jaime nie wierzy w proroctwa, zapewnia Cersei że wspólnie odzyskają to co utracili.
Do buntu dochodzi także w Dorne. Ellaria Sand zarzuca Doranowi Martellowi że nie próbował pomścić Elię Martell i że siedział bezczynnie gdy zginął Oberyn Martell. Doran ginie, umiera również Areo Hotah. Żmijowe Bękarcice mordują w tym czasie Trystana Martella.
W Meereen przyjaciele Daenerys naradzają się co do dalszego postępowania, świadomi, że nastroje w mieście bardzo się pogorszyły w ostatnim czasie. Jorah Mormont i Daario ruszyli w teren w poszukiwaniu ukochanej. Khaleesi zostaje pojmana przez Dothraków i zaprowadzona do khalów. Khalowie początkowo grożą jej gwałtem, ale gdy Dany potwierdza śmierć khala Drogo obiecują zaprowadzić wdowę po khalu doVaes Dothrak, gdzie w świątyni Dosh Khaleen spędzi resztę swego życia w towarzystwie pozostałych wdów.
Na Murze ser Alliser daje zebranym wokół ciała Jona ultimatum, mają poddać się przed wieczorem, w przeciwnym razie dojdzie do walki.
Melisandre przeżywa kryzys wiary. Przed udaniem się na spoczynek zdejmuje naszyjnik z rubinem i z rudowłosej piękności zmienia się w pomarszczoną staruszkę.

Artykuł Odcinek 1 – Czerwona kobieta pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Królewska Przystań

Tywin Lannister zleca stopienie miecza rodowego Starków, Lodu, należącego do Eddarda Starka, na dwa mniejsze. Lord Tywin przygląda się procesowi, po czym pali pochwę miecza z wilczej skóry.

Tywin prezentuje jeden z mieczy swojemu synowi Jaimemu. Ten jest pod wrażeniem oręża, gdyż Lannisterowie od dawna nie mieli własnego miecza z valyriańskiej stali, a od Zagłady Valyrii nie słyszano o wykuwaniu nowych. Tywin przyznaje, że wynajął kowala, by przekuć miecz kogoś, kto miecza już nie będzie potrzebował. Królobójca wydaje się być wdzięczny ojcu za wspaniały prezent, jednakże ma problemy ze schowaniem broni do pochwy – jego lewa ręka wciąż nie dorównuje sprawnością utraconej prawej dłoni, co nie uchodzi uwadze ojca. Tywin brutalnie stwierdza, że Jaime nie może służyć w Królewskiej Gwardii mając tylko jedną dłoń. Między mężczyznami rodzi się napięcie, gdyż Królobójca nie chce słyszeć o opuszczeniu Gwardii, nawet gdy ojciec proponuje mu zwolnienie z przysiąg i powrót do Casterly Rock, by Jaime zaczął rządzić jako lord. Tywin jest wściekły z powodu odmowy syna. Wydziedzicza go, pozwala jednak zachować miecz.

Tyrion Lannister wraz z Bronnem i Podrickiem czeka na dornijską delegację z księciem Doranem Martellem na czele, zaproszonych na królewskie wesele. Ku zaskoczeniu Krasnala, książę nie zjawia się z powodu choroby. Dornijscy lordowie informują Tyriona, że zamiast Dorana przybył jego młodszy brat, książę Oberyn, zwany Czerwoną Żmiją. Ku większej konsternacji Tyriona, Oberyn zjawił się w mieście przed świtem. Karzeł postanawia odnaleźć księcia Oberyna, zanim ten zdąży narobić kłopotów. Eskortowanie dornijskich lordów do ich komnat poleca Straży Miejskiej.

Tymczasem książę Oberyn, wraz ze swoją faworytą Ellarią Sand, ocenia prostytutki w jednym z wielu domu uciech w stolicy. Gdy jednak Oberyn słyszy „Deszcze Castamere” dobiegające z sąsiedniego pomieszczenia, wścieka się i wplątuje w utarczkę z ludźmi Lannisterów. Jeden z żołnierzy sięga po miecz, jednak książę jest szybszy: rani przeciwnika w dłoń nożem. Gdy do komnaty wchodzą Tyrion z Bronnem, Oberyn i Tyrion wychodzą na zewnątrz, by porozmawiać w cztery oczy. Książę Dorne otwarcie przyznaje, że przyjechał do stolicy w poszukiwaniu sprawiedliwości oraz zemsty za swoją siostrę, Elię Martell i jej dzieci, którzy zginęli z ręki Gregora „Góry” Clegane’a podczas grabieży Królewskiej Przystani na rozkaz Tywina Lannistera. Tyrion jest zakłopotany tak otwartym oskarżeniem swego ojca o tę zbrodnię. (Jak dotąd nikt nie śmiał głośno przyznać, że to Tywin Lannister nakazał zamordować dzieci księcia Rhaegara).

Sansa Lannister z domu Stark, jej mąż Tyrion i służka Shae siedzą w ogrodach. Shae jest zmartwiona Sansą, która straciła apetyt. Dziewczyna jednak jest wciąż zrozpaczona po śmierci brata i matki. Tyrion prosi, by Shae wyszła, gdyż chce porozmawiać z żoną na osobności. Lannister bierze Sansę za rękę, co nie uchodzi uwadze zazdrosnej Shae. Sansa cofa dłoń, lecz Tyrion nie poddaje się. Mówi, że musi spróbować jej pomóc. Dziewczyna opowiada mu, że nie śpi w nocy, bo wciąż myśli o zamordowanych członkach swojej rodziny. Tyrion proponuje leki, jednak Sansa uparcie ignoruje jego rady. Daje mu do zrozumienia, że wie o drastycznych szczegółach śmierci matki i brata. Prosi męża, by pozwolił jej iść do Bożego Gaju. To jedyne miejsce, którym może być sama. Lannister zgadza się.

Tyrion zaś udaje się do swoich komnat, gdzie spotyka Shae. Kobieta pragnie znowu być jego kochanką. Karzeł jej odmawia. Jest zły na nią i martwi się, że ktoś mógł zauważyć, że służka wchodziła do jego komnat, co mogłoby sprowadzić na nią niebezpieczeństwo. Shae jest zazdrosna o Sansę. Zarzuca Tyrionowi, że chciał odesłać swą kochankę za Wąskie Morze. Tyrion jest skonfundowany, a Shae opuszcza komnatę.

Qyburn sporządził Jaimemu złotą dłoń. Lannister nie jest zachwycony atrapą. W komnacie znajduje się również Cersei, która wyraża wdzięczność eksmaesterowi za sprawienie jej bratu nowej dłoni. Gdy Qyburn opuszcza pomieszczenie, Królobójca zauważa, że jego siostra zaczęła pić. Cersei zgryźliwie stwierdza, że w ostatnich czasach za dużo na nią spadło: śmierć jej męża, wyjazd Myrcelli do Dorne, oblężenie Królewskiej Przystani, ślub Joffrey’a z Margaery… Jaime mówi, że pozostaje w Królewskiej Gwardii, więc wciąż będzie mógł być blisko niej. Próbuje ją pocałować, jednak królowa go odtrąca. Cersei czyni mu wyrzuty z powodu jego nieobecności. Nie zważa na tłumaczenia Jaimego, że był przecież więźniem. Kłótnię przerywa im służka, donosząca królowej, że Shae odwiedziła komnaty Tyriona.

Lady Olenna pomaga wnuczce w przygotowaniach do ślubu. Wybiera biżuterię dla przyszłej królowej. Rozmowę przerywa im Brienne z Tarthu. Olenna jest pod wrażeniem wojowniczki, która chciała porozmawiać z Margaery na osobności o Renlym Baratheonie. Brienne zwierza się Tyrellównie, że ich król został zabity przez tajemniczy cień o twarzy Stannisa Baratheona. Margaery zdaje się niewiele przejmować się informacjami od Brienne. Mówi, że teraz ich królem jest Joffrey,

Jaime Lannister, ser Meryn i Joffrey ustalają szczegóły ochrony królewskiego wesela. Joffrey szydzi z wuja, że jedynym jego osiągnięciem jest zabicie Aerysa Szalonego, a teraz, po stracie ręki, nie tylko nie zdoła zdobyć sławy swoich poprzedników, lecz także nie będzie w stanie dostatecznie chronić swego króla.

Sansa modli się Bożym Gaju. Z góry obserwują ją Jaime i Brienne. Kobieta przypomina Królobójcy przysięgę, którą ten złożył Catelyn Stark – rycerz miał czuwać nad jej córkami, by te były bezpieczne. Jaime z rozczarowaniem stwierdza, że i tak już zawalił, gdyż młodszej dziewczynki nie widziano od czasu śmierci Eddarda Starka. Jego zdaniem Arya jest martwa. Zaś Sansa została żoną Tyriona i Królobójca nie widzi wyjścia innego, niż pozostawić ją w Królewskiej Przystani. Brienne naciska na niego, że to wciąż nie zwalnia go z przysięgi. Jaime irytuje się na przyjaciółkę, jednak po chwili przyznaje jej rację.

Sansa modli się, dopóki nie usłyszy niepokojącego szelestu krzaków. W drodze powrotnej z Bożego Gaju czuje się śledzona. Podąża za nią gruby mężczyzna. Okazuje się być nim ser Dontos Hollard, podupadły rycerz-pijak, którego Sansa uratowała od śmierci z rąk Joffreya. Mężczyzna dziękuje jej za uratowanie życia i wręcza dziewczynie naszyjnik z niebieskimi kryształami, który należał do jego matki. Sansa, z początku niechętna, przyjmuje podarek. Obiecuje, że będzie nosić go z dumą.

Północ

Dzicy obozują w wąwozie. Ygritte, wyraźnie sfrustrowana, struga strzały. Tormund kpi sobie z niej, że nie była w stanie zabić Jona Snow, mimo że jest wyśmienitą łuczniczką. Stwierdza, że Ygritte puściła go żywym specjalnie, gdyż wciąż żywi do niego uczucia. Do obozu wkracza grupa mężczyzn; Dzicy nie wydają się być z tego powodu zachwyceni. Przybyszami są Thennowie, plemię kanibali. Zostali wysłani przez Mance’a, by wspomogli grupę Tormunda w pustoszeniu okolicznych ziem. Przywódca Thennów, Styr, zadaje Tormundowi niewygodne pytania, m.in. co się stało z ich wargiem i dlaczego nie ma z nimi Jona Snow. Tormund stwierdza, że odpowiada tylko przed Królem Zza Murem. Styr droczy się z Tormundem i Ygritte, że powinni spróbować ludzkiego mięsa, zwłaszcza mięsa Wron z Czarnego Zamku. Tormund i Ygritte spoglądają z niesmakiem na ludzkie ramię zawieszone nad paleniskiem.

Czarny Zamek

W Czarnym Zamku trwają przygotowania obrony przed najazdem Dzikich. Jon już wyzdrowiał z ran zadanych mu przez Ygritte, jednak wciąż wyraźnie kuleje. Spotyka się z kolejnym bolesnym ciosem – wieści o śmierci Robba. Jon zwierza się Samowi, że w dawnych czasach był zazdrosny o brata z prawego łoża, który we wszystkim przodował. Przyznaje się, że mimo wszystko zawsze kochał Robba.

Sam powiadamia przyjaciela, że już czas, by złożył zeznania przed sądem złożonym z tymczasowego zastępcy dowódcy ser Allisera Thorna, maestra Aemona Targaryena, pierwszego budowniczego Othella Yarwycka i, Janosa Slynta, który do nie dawna był dowódcą Straży Miejskiej Królewskiej Przystani. Thorne przepytuje Snowa o szczegóły śmierci Qhorina Półrękiego. Jon zeznaje zgodnie z prawdą, co jednak nie przekonuje wrogo nastawionych Thorne’a i Slynta . Mężczyźni oskarżają go o kolaborację z Dzikimi. Jon wścieka się, że bycie podwójnym agentem było zadaniem powierzonym mu przez Półrękiego, ale przyznaje, że złamał celibat z dziewczyną z Wolnych Ludzi. Slynt i Thorne uważają to za wyśmienity pretekst do ukarania Jona. Snow ripostuje, że w czasie, gdy oni czczo rozmawiają o jego złamanych przysięgach, Mance Rayder wraz z potężną, stutysięczną armią, szykuje atak na Nocną Straż od północy. Informuje ich, że drugi oddział Dzikich ma w tym samym czasie napaść na Czarny Zamek od południa. Thorne wciąż nie jest przekonany, lecz przesłuchanie kończy maester Aemon, stwierdzeniem, że Jon mówi prawdę. Komisja zostaje odwołana.

Za Wąskim Morzem

Daenerys Targaryen siedzi wraz ze swoimi trzema smokami nad brzegiem morza. Każdy ze smoków urósł do rozmiarów małego konia. Gdy Viserion i Rhaegal walczą o kawałek owczego mięsa, Drogon włącza się do potyczki. Dany próbuje uspokoić czarnego smoka, ale ten groźnie warczy i kłapie na nią zębami. Daenerys jest roztrzęsiona. Zjawia się zmartwiony Jorah Mormont. Mężczyzna zauważa, że nawet Matka Smoków nie jest w stanie do końca kontrolować tych bestii.

Daenerys wraca do swojej armii Nieskalanych. Pytają o Daaria Naharisa i Szarego Robaka. Okazuje się, że obaj mężczyźni siedzą naprzeciw siebie, a każdy na wyciągniętych rękach trzyma swój miecz. Daario informuje Daenerys, że ten, który dłużej utrzyma oręż, będzie mógł jechać obok Daenerys. Dany odpowiada z przekąsem, że ten przywilej należy do Joraha Mormonta i ser Barristana Selmy’ego, po czym stwierdza, że ten, który jako ostatni będzie trzymał miecz może sobie znaleźć nową królową, by dla niej walczyć. Daario i Szary Robak szybko rezygnują z konkurencji.

Daenerys i Missandei obserwują przemarsz wojsk Nieskalanych. Dany planuje atak na niewolnicze miasto Meereen. Do kobiet podchodzi Daario Naharis. Prosi, by Missandei zostawiła go samego z królową, gdyż chce omówić z nią strategię. Jak się okazuje, mężczyzna przyniósł Dany kwiaty. Ta jest z początku poirytowana, ale po paru chwilach ulega urokowi najemnika. Armia Nieskalanych zatrzymuje się. Zaniepokojona Daenerys podchodzi do ser Barristana i Joraha. Rycerze wpatrują się w ukrzyżowane dziecko-niewolnika. Ser Jorah informuje królową, że krzyże z dziećmi znaczą każdą milę na ich drodze do Meereen. Dany o odległość tego miejsca od miasta w milach. Dowiaduje się, że 163. Daenerys poleca swoim przybocznym, aby usunęli niewolniczą obrożę niewolniczej z ciała dziecka, zanim je pogrzebią.

Dorzecze

Arya Stark i Sandor Clegane wędrują po zrujnowanym przez wojnę Dorzeczu. Arya naciska na towarzysza, żeby sprawił jej konia. Dziewczynka zapewnia go, że nie ucieknie. Jej cała rodzina jest nie żyje, więc nie ma się do kogo udać. Sandor odpowiada, że planuje ją zawieźć do ciotki, lady Lysy Arryn w Dolinie, i uzyskać za nią okup.

Podróżni obserwują gospodę. Arya rozpoznaje jednego z gości. Okazuje się być nim Polliver, człowiek Góry, który zabił jej przyjaciela Lommy’ego. Co więcej, okazuje się, że żołdak wciąż ma jej miecz, Igłę. Arya rusza na spotkanie z Polliverem, aby odzyskać oręż i zemścić się jednak zostaje zatrzymana przez Ogara pod drzwiami gospody. Razem wchodzą do środka. Gdy siadają przy stole, zwracają uwagę Pollivera, który rozpoznaje Sandora. Zaczyna się rozmowa między dwoma mężczyznami. Polliver zachęca Sandora do plądrowania okolic, jako że obaj służą Lannisterom. Clegane kwituje to słowami „pieprzyć króla”. Polliver orientuje się, iż pogłoski o porzuceniu Lannisterów przez Ogara są prawdziwe. W karczmie wywiązuje się bijatyka między Sandorem a ludźmi Góry. Arya z początku nie miesza się do potyczki, wkrótce jednak wspiera w walce Ogara. Dziewczynka dostrzega szansę, by zemścić się na Polliverze. Zabiera mu Igłę i powtarza nad powalonym mężczyzną te same słowa, które żołdak mówił przed zabiciem Lommy’ego. Dziewczynka uśmierca żołnierza. Zapewne Ogar był pod wrażeniem, bo gdy po chwili razem opuszczają karczmę, Starkówna dosiada własnego wierzchowca.

 
„Gra o tron” – różnice między książką a serialem:
- Książę Oberyn od razu wychodzi na spotkanie Tyrionowi,
– Polliver ginie zabity przez Ogara,
– Ogar zostaje ciężko ranny w wyniku starcia w karczmie,
– Arya zabija w podobny sposób innego człowieka Góry, Raffa Słodyczka,
– Thennowie są nie kanibalami, lecz jednymi z najbardziej cywilizowanych ludów za Murem,
– ser Alliser Thorne nie był zastępcą Lorda Dowódcy,
– przesłuchanie Jona ma miejsce dopiero po bitwie o Czarny Zamek,
– Sansa specjalnie chodzi do Bożego Gaju, by omawiać tam z ser Dontosem plan ucieczki ze stolicy. Spotykała się z upadłym rycerzem kilkakrotnie,
– Sansa od ser Dontosa otrzymała siatkę na włosy, nie naszyjnik,
– Jamie i Brienne docierają do Królewskiej Przystani już po weselu Joffreya,
– Brienne zaraz po przybyciu do stolicy została zatrzymana w sprawie śmierci Renly’ego.

autor: Il Biondo

Artykuł Odcinek 1 – Dwa miecze pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

(Ang. „The North Remembers”)

W Królewskiej Przystani trwa turniej rycerski. Sandor Clegane nie daje swemu przeciwnikowi najmniejszych szans. Jeden z rycerzy stawia się pijany i Joffrey każe wlać mu do gardła beczkę wina, ale w obronie pijaka staje Sansa. Dziewczyna przekonuje króla, że zabicie kogoś w swoje urodziny przynosi pecha. Dontos zostaje zdegradowany do roli błazna. Do miasta przybywa Tyrion ze swym wojskiem, aby objąć obowiązki królewskiego namiestnika i wkracza na posiedzenie małej rady.

W Winterfell Bran z maestrem Luwinem wysłuchują próśb lordów podległych Starkom. Bran śni wilczy sen i patrzy na świat oczami swego wilkora. Hodor i Osha prowadzą go do bożego gaju. Po drodze chłopak zauważa na niebie kometę. Osha uważa, że jest to znak smoków.

Kometę widać również nad pustkowiem, przez które wędruje Daenerys ze swymi towarzyszami. Droga jest ciężka, a gdy umiera klacz którą Daenerys otrzymała od khala w prezencie ślubnym, dziewczyna wysyła swoich braci krwi w trzy strony świata, by zbadali teren.

Na dalekiej Północy, za Murem, kometa także jest widoczna. Wyprawa Nocnej Straży dociera do Twierdzy Crastera, pierwszej osady dzikich, której mieszkańcy nie opuścili swoich domów. Craster twierdzi, że odpowiedzieli oni na wezwanie Mance Raydera, Króla za Murem, który gromadzi ludzi.

Nad Smoczą Skałą widać kometę bardzo dobrze. Melisandre, kapłanka ognistego boga R’hllora pali posągi Siedmiu. Jedyną osobą, która próbuje ją powstrzymać jest stary maester Cressen, ale zgromadzeni nie reagują na jego apel. Na wezwanie kapłanki Stannis wyciąga z płomieni płonący miecz, a obecni oddają mu pokłon. Później Stannis dyktuje list, w którym ogłasza nieprawe pochodzenie Joffreya, Tommena i Myrcelli, i nakazuje dostarczyć tę wiadomość do wszystkich zakątków kraju, od Muru po Arbor. Maester Cressen wrzuca do swego kielicha z winem jakąś substancję i namawia Melisandre na spełnienie toastu ze wspólnego kielicha. Cressen umiera.

Robb rozmawia z Jaimem Lannisterem. Wie, że Stannis rozesłał list informujący o braku praw do tronu Joffreya. Robb chce wysłać do Królewskiej Przystani posła z warunkami zawarcia pokoju. Theon sugeruje, że okręty jego ojca Balona Greyjoya mogą być przydatne podczas wojny z Lannisterami. Catelyn usiłuje wyperswadować synowi ten pomysł, podkreślając, że Balon Greyjoy nie jest człowiekiem godnym zaufania. Cat pragnie wrócić do Winterfell, do swoich synów, ale Robb wysyła ją do Krain Burzy, by negocjowała z Renlym Baratheonem.

Cersei rozmawia z Littlefingerem o konieczności odszukania zaginionej Aryi Stark. Rozmawia też z Joffreyem. Młody król nie jest przejęty zaginięciem Aryi, natomiast niepokoją go plotki jakie słyszy odnośnie swego wuja Jaimego oraz Cersei. Joffrey dopytuje się o nieprawo urodzone dzieci Roberta Baratheona, a policzkującej go matce grozi, że za kolejne uderzenie króla zostanie ukarana. Złote płaszcze mordują w Królewskiej Przystani bękarty Roberta Baratheona.

Różnice między książką a serialem:

– Sandor nie brał udziału w urodzinowym turnieju Joffreya, bo uważał że poziom zawodów jest tak słaby, iż nie warto brać w rękę miecza
– Cressen próbował otruć Melisandre na samym początku „Starcia królów”. W książce palenie posągów Siedmiu ma miejsce w późniejszych rozdziałach.
– scena rozmowy Cersei i Littlefingera nie miała miejsca w książce

(aw)
(fot. materiały prasowe HBO)

Artykuł Odcinek 1 – Północ pamięta pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.

Przez zamarznięte puste pola wędruje armia Nocnego Króla. Na czele idą Biali Wędrowcy, a następnie setki i tysiące Innych, wśród nich kilku olbrzymów. Przeciwników obserwuje Bran Stark, który w międzyczasie wraz z Meerą Reed dotarł aż do Muru. Przybyłych wita Edd Cierpiętnik i po chwili wahania zaprasza do środka.

W Winterfell trwa narada wojenna. Jon Snow nakazuje wszystkim maestrom z Północy szukać w księgach wzmianek o smoczym szkle. Substancja ta zabija Białych Wędrowców, Jon rozkazuje więc by smocze szkło odnaleziono, wydobyto i przerobiono na broń. Wszyscy mieszkańcy Północy, niezależnie od wieku i płci mają trenować walkę. Jona wspiera młoda Lyanna Mormont. Wolni ludzie mają obsadzić zamki na Murze, Tormund postanawia wyruszyć do Wschodniej Strażnicy. Jon i Sansa spierają się o to, czy zamki należące do zwolenników Ramsaya należy oddać w ręce rodów lojalnych wobec Starków. Ostatecznie Jon deklaruje że nie będzie karał synów za grzechy ojców i odbiera przysięgę wierności od przedstawicieli Umberów i Karstarków. Po naradzie Jon Snow rozmawia na osobności z Sansą. Podkreśla, że teraz jest królem Północy i że siostra nie powinna podważać jego autorytetu, kwestionując publicznie jego decyzje. Z Królewskiej Przystani przylatuje kruk z żądaniem poddania Północy władzy królowej. Sansa przestrzega Jona przed lekceważeniem Cersei.

Cersei rozmawia z Jaime stojąc na gigantycznej mapie Westeros, wymalowanej na podwórzu dziedzińca. Królowa wskazuje, że Daenerys uczyniła Tyriona swoim namiestnikiem. Sytuacja Lannisterów nie jest łatwa, ze wszystkich stron otaczają ich wrogowie i Cersei pyta Jaimego, co doradza. Jaime uważa, że armia Daenerys wyląduje na Smoczej Skale, a to, czyją stronę wezmą Tyrellowie zależeć będzie od tego, kto wyda im się silniejszy. Jaime zwraca siostrze uwagę, że potrzebują sojuszników. Cersei zaprosiła do Królewskiej Przystani Greyjoyów. Na czele Żelaznej Floty stoi Euron Greyjoy, tytułujący sam siebie najlepszym kapitanem czternastu mórz. Euron wydaje się lekko niezrównoważony i arogancki, zapowiada że pragnie ożenić się z królową i obiecuje jej wspaniały dar.

Sam Tarly pracuje ciężko w Cytadeli. Roznosi książki wypożyczane z biblioteki i opiekuje się chorymi, podopiecznymi maestrów. Monotonię kolejnych dni urozmaica rozmowa z maestrem, który wprawdzie wierzy w to co Sam mówi o armii Nocnego Króla, ale nie wydaje się być przekonany do udostępnienia mu zakazanych zbiorów. Zdesperowany Sam pewnej nocy kradnie klucze starszego maestra i wynosi kilka książek.

W Winterfell Brienne z Tarthu trenuje walkę na miecze z Podrickiem Payne. Zmaganiom przygląda się – z podziwem – Tormund Zabójca Olbrzyma. Na galerii Sansa rozmawia z Littlefingerem. Dziewczyna wyraźnie nie ufa Baelisowi i bardzo chłodno go traktuje.

Wędrująca konno Arya spotyka Lannisterskich żołnierzy. Chłopcy są już zmęczeni i znudzeni wojną, marzą o powrocie do swoich domów. Częstują dziewczynę jedzeniem i winem, i śmieją się gdy Arya na pytanie po co jedzie do Królewskiej Przystani odpowiada szczerze, że zamierza zabić królową.

Thoros z Myr, Beric Dondarrion oraz Sandor Clegane trafiają wraz ze swymi towarzyszami do opuszczonej chaty. Jest to ten sam dom, który Sandor odwiedził w przeszłości podczas wędrówki z Aryą. Ograbił wówczas mieszkańców z ich pieniędzy. Wewnątrz domu znaleźli zwłoki gospodarza i jego córki, Beric zgaduje, że głodowali i popełnili samobójstwo. Clegane chce wiedzieć, dlaczego Pań Światła tyle razy przywracał Berica do życia. Zamiast odpowiedzi, Thoros każe mu patrzeć w płomienie. Sandor, mimo początkowej niechęci, dostrzega w ogniu Mur oraz Innych. Nocą Clegane chowa ciała zmarłych, pomaga mu w tym Thoros.

W Starym Mieście Sam w wolnym czasie przeszukuje księgi w poszukiwaniu wiadomości, które pomogą walczyć z Nocnym Królem i jego armią. Podczas codziennej pracy w Cytadeli Sam spotyka Joraha Mormonta. Chory rycerz chce wiedzieć, czy Daenerys już dotarła do Westeros.

Ostatnie sceny odcinka to lądowanie Daenerys oraz jej świty na Smoczej Skale. Dziewczyna wkracza do twierdzy, zrywa sztandary Stannisa, mija tron i podchodzi do stołu Aegona Zdobywcy.

Artykuł Odcinek 1 – Smocza Skała pochodzi z serwisu Pieśń lodu i ognia | Gra o tron.